Reuters ve uluslararası ajansların aktardığına göre, İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Lübnan’daki ateşkesin ardından Hürmüz Boğazı üzerinden tüm ticari gemi geçişlerinin yeniden serbest bırakıldığını açıkladı.
Küresel enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olan boğazın yeniden açılması, piyasalarda anında karşılık buldu. Petrol fiyatları sert şekilde gerilerken, yatırımcıların güvenli liman arayışıyla altın fiyatları yükselişe geçti.
Hürmüz Boğazı, dünya deniz yoluyla taşınan petrol ticaretinin yaklaşık beşte birinin geçtiği dar koridor olarak görülüyor. Son haftalarda İran savaşı ve bölgesel çatışmalar nedeniyle geçişlerin aksaması, tanker trafiğinin düşmesi ve sigorta maliyetlerinin artması enerji piyasalarında ciddi baskı yaratmıştı. Bu nedenle Tahran’dan gelen “tam açılış” açıklaması, arz krizinin hafifleyebileceği yönünde yorumlandı.
Petrolde sert düşüş
Reuters verilerine göre açıklamanın ardından Brent petrol yaklaşık yüzde 10’dan fazla gerileyerek varil başına 88 dolar seviyesine indi. ABD tipi ham petrol (WTI) ise benzer şekilde 83 dolar bandına kadar çekildi. Bu düşüş, son haftaların en sert günlük geri çekilmelerinden biri olarak kayda geçti. Analistler, piyasaların savaş risk primini hızla fiyatlardan çıkardığını belirtiyor.
UBS ve Avrupa merkezli enerji uzmanlarına göre yatırımcılar artık iki soruya odaklandı: Tankerler gerçekten geçişe başlayacak mı, yoksa şirketler güvenlik endişesi nedeniyle bekle-gör politikası mı izleyecek? Çünkü boğazın açık ilan edilmesi ile fiili ticaret akışının normale dönmesi aynı şey değil.
Altın neden yükseldi?
Petrol düşmesine rağmen altının yükselmesi, piyasalarda çelişkili gibi görünen ama sık rastlanan bir tablo oluşturdu. Bunun temel nedeni, savaş riskinin tamamen ortadan kalkmamış olması. Ateşkes geçici görülüyor ve ABD-İran görüşmelerinin kalıcı anlaşmaya dönüşüp dönüşmeyeceği belirsizliğini koruyor. Bu nedenle büyük fonlar bir yandan petrol riskini azaltırken diğer yandan altın pozisyonlarını koruyor.
Ekonomistler ayrıca düşen enerji fiyatlarının küresel enflasyonu gevşetebileceğini, bunun da merkez bankalarının faiz indirimi alanını genişletebileceğini belirtiyor. Reuters’a göre Fed piyasalarında yıl sonuna doğru faiz indirimi beklentileri güçlenmeye başladı.
Asıl soru: Ateşkes kalıcı mı?
Washington Post ve Reuters değerlendirmelerine göre Hürmüz’de yeni dönemin kalıcı olup olmayacağı, Lübnan’daki ateşkesin sürmesine ve ABD-İran arasında yürütülen diplomatik temaslara bağlı olacak. Eğer müzakereler çökerse, boğaz yeniden jeopolitik baskı aracına dönüşebilir.
Küresel piyasalar neden bu kadar hassas?
Çünkü Hürmüz Boğazı sadece İran’ın değil, Suudi Arabistan, Irak, Kuveyt, Katar ve BAE enerji ihracatı açısından da kritik konumda. Buradaki her gerilim; Avrupa’da enflasyon, Asya’da üretim maliyetleri ve küresel lojistik zincirleri üzerinde doğrudan etki yaratıyor.
Sonuç olarak piyasalar bugün tek bir mesaj verdi: Hürmüz açılırsa petrol düşer, belirsizlik sürerse altın yükselir. Dünya ekonomisi ise hâlâ Ortadoğu’daki birkaç cümlelik açıklamalara bağlı hareket ediyor.