İspanya açıklarında batan Rus yük gemisi Ursa Major'un, Kuzey Kore'ye nükleer reaktör parçaları taşıdığı iddia ediliyor. Patlamaların sabotaj şüphesi yarattığı olay sonrası ABD nükleer iz sürücü uçakları ve Rus keşif gemileri bölgeye sevk edildi.
Rusya’ya ait “Ursa Major” isimli yük gemisinin İspanya açıklarında gizemli şekilde batması, uluslararası güvenlik çevrelerinde yeni bir krizi tetikledi. ABD ve Avrupa kaynaklı analizlere göre gemi, Kuzey Kore’ye gönderilmek üzere denizaltılarda kullanılan nükleer reaktör parçaları taşıyor olabilir. Olayın ardından bölgede ABD’ye ait “nükleer iz sürücü” uçakların uçuş yaptığı, Rus keşif gemilerinin ise enkaz alanına yöneldiği öne sürüldü.
Amerikan medyasında yer alan analizlere göre gemi, Aralık 2024’te St. Petersburg’dan ayrılarak Vladivostok rotasına girdi. Ancak İspanya kıyılarının yaklaşık 100 kilometre açığında art arda meydana gelen patlamaların ardından battı. İspanyol makamlarının yürüttüğü soruşturmada, gemi kaptanının ifadesi dikkat çekti. Kaptanın, yükün “denizaltılarda kullanılanlara benzer iki nükleer reaktör bileşeni” olduğunu söylediği belirtildi.
İddialar, Rusya ile Kuzey Kore arasında son dönemde hızlanan askeri iş birliği nedeniyle daha da önem kazandı. Analistler, Pyongyang’ın son aylarda ilk nükleer denizaltı projesine dair görüntüler paylaşmasının ardından bu sevkiyatın stratejik bir teknoloji transferi olabileceğini savunuyor.
CNN’in araştırmasına göre olay bir deniz kazası olmayabilir. Geminin battığı bölge üzerinde ABD Hava Kuvvetleri’ne ait WC-135R tipi özel keşif uçaklarının en az iki kez uçuş yaptığı ifade edildi. Bu uçaklar genellikle atmosferde radyoaktif sızıntı tespiti için kullanılıyor. Aynı dönemde Rusya’ya ait olduğu belirtilen “Yantar” isimli keşif gemisinin de enkaz bölgesine yöneldiği kaydedildi.
Soruşturma dosyasında en dikkat çekici ayrıntılardan biri ise patlamaların niteliği oldu. İlk olarak geminin sancak tarafında üç büyük patlama meydana geldiği, daha sonra enkaz çevresinde dört ek patlama kaydedildiği öne sürülüyor. Bazı Batılı güvenlik uzmanları bunun sabotaj veya dış müdahale ihtimalini gündeme taşıdığını savunuyor. Ancak olayın teknik arıza ya da mühimmat kaynaklı zincirleme patlama sonucu yaşanmış olabileceğini söyleyen uzmanlar da bulunuyor.
Rusya ise olay hakkında sınırlı açıklama yaptı. Moskova yönetimi geminin taşıdığı yük konusunda resmi doğrulama yapmazken, olayın “denizcilik kazası” çerçevesinde değerlendirildiği belirtildi. Kremlin’e yakın kaynaklar ise Batı medyasının iddialarını “spekülatif” olarak nitelendirdi.
Uzmanlara göre eğer iddialar doğruysa bu olay, Rusya-Kuzey Kore askeri ilişkilerinde şimdiye kadar ortaya çıkan en kritik teknoloji transferlerinden biri olabilir. Çünkü denizaltı reaktör teknolojisi sessiz hareket kabiliyeti ve uzun süreli su altı operasyonları açısından da stratejik önem taşıyor.
Öte yandan olay, Soğuk Savaş dönemindeki Sovyet nükleer denizaltı krizlerini yeniden gündeme taşıdı. Özellikle Kursk faciası ve Moskova kruvazörünün batışı gibi olaylardan sonra Rus askeri deniz teknolojisinin güvenliği yeniden tartışma konusu olmuştu.