Birleşmiş Milletler, tarihinin en ağır mali krizlerinden biriyle karşı karşıya. BM Genel Sekreteri Antonio Guterres, üye ülkelere gönderdiği acil mektupta örgütün nakit akışının tükenmek üzere olduğunu belirterek, ya aidatların eksiksiz ödenmesini ya da sistemin kökten değiştirilmesini istedi.
Birleşmiş Milletler Genel Sekreteri Antonio Guterres’in 28 Ocak’ta üye ülkelere gönderdiği mektup, örgütün içinde bulunduğu mali krizin boyutunu gözler önüne serdi. Guterres, BM’nin mevcut mali yapısıyla yoluna devam edemeyeceğini vurgulayarak, örgütün “kritik bir dönüm noktasında” olduğunu ifade etti. Mektupta, borç krizinin artık programların uygulanmasını doğrudan tehdit ettiği ve finansal çöküş riskinin her geçen gün arttığı uyarısı yer aldı.
Borç yükü rekor seviyeye çıktı
Guterres’in aktardığına göre Birleşmiş Milletler, 2025 yılını 1 milyar 568 milyon dolarlık ödenmemiş aidat borcuyla kapattı. Bu rakam, bir önceki yıla kıyasla yaklaşık iki kat artış anlamına geliyor. Genel Sekreter, bu gidişatın sürdürülemez olduğunu belirterek, borç krizinin yalnızca geçici bir nakit sıkışıklığı değil, yapısal bir sorun haline geldiğinin altını çizdi.
En büyük borç ABD’den
BM verilerine göre, örgüte en fazla aidat borcu bulunan ülke ABD oldu. Washington yönetiminin BM’ye olan borcu 2 milyar 196 milyon dolara ulaştı. ABD’yi 38 milyon dolarla Venezuela ve yaklaşık 20 milyon dolarla Meksika izledi. Guterres, aidat ödemelerinde ciddi bir iyileşme sağlanmaması halinde 2026 yılı program bütçesinin tam olarak uygulanamayacağını ve düzenli bütçe nakit akışının temmuz ayına kadar tamamen tükeneceğini belirtti.
“Ya şimdi ya da hiç” uyarısı
BM Genel Sekreteri Sözcü Yardımcısı Farhan Haq da düzenlenen basın toplantısında krizin ciddiyetini doğruladı. Haq, hem üye ülkelerin aidatlarını ödememesi hem de BM’nin kullanılmayan bütçe kalemleri için geri ödeme yükümlülüğünün örgütü sürdürülemez bir noktaya getirdiğini söyledi. “Faaliyetlerimizi sürdürmek için yeterli nakit rezervimiz ve likiditemiz yok” diyen Haq, bu uyarının bir abartı olmadığını özellikle vurguladı.
BM sisteminin geleceği tartışılıyor
Guterres, üye ülkelere yaptığı çağrıda iki seçenek sundu: Ya tüm üye devletler aidatlarını tam ve zamanında ödeyecek ya da Birleşmiş Milletler’in mali mevzuatı köklü biçimde yeniden ele alınacak. Aksi halde, örgütün yakın gelecekte ciddi bir finansal çöküşle karşı karşıya kalabileceği uyarısında bulundu. Uzmanlara göre bu tablo, küresel diplomasinin en önemli platformlarından biri olan BM’nin işleyişini ve uluslararası toplumun ortak hareket kapasitesini doğrudan etkileyebilecek nitelikte.