İran ile ABD arasında Körfez’de gerilim yeniden yükselirken, Amerikan istihbarat raporlarından sızan değerlendirmeler dikkat çekici bir tablo ortaya koydu. CIA analizlerine göre Tahran yönetimi, olası büyük çaplı bir savaş veya deniz ablukası durumunda en az dört ay boyunca direnebilecek bir hazırlık seviyesine ulaştı. Bu değerlendirme, İran’ın son dönemde Körfez’de yürüttüğü askeri hamleler ve BAE’ye yönelik saldırılarla birlikte yeniden gündeme geldi.
Reuters’ın aktardığı son gelişmelere göre İran, Birleşik Arap Emirlikleri’ne yönelik füze ve İHA saldırıları düzenlerken, ABD Başkanı Donald Trump ise ateşkesin hâlâ geçerli olduğunu savundu. Ancak sahadaki askeri hareketlilik, Washington ile Tahran arasındaki fiili çatışmanın derinleştiği yorumlarına yol açtı.
Amerikan güvenlik çevrelerinde konuşulan CIA değerlendirmelerine göre İran, yıllardır uygulanan yaptırımlar nedeniyle “uzun süreli ekonomik ve askeri baskıya dayanıklı bir savaş ekonomisi” inşa etmeye çalıştı. Raporda özellikle yeraltı füze üsleri, dağların içine kurulan askeri depolar, alternatif enerji stokları ve stratejik gıda rezervlerinin öne çıktığı belirtiliyor. İran’ın son yıllarda limanlar, rafineriler ve askeri merkezler etrafında oluşturduğu savunma hatlarının da bu senaryoya göre şekillendirildiği ifade ediliyor.
İstihbarat raporlarında dikkat çeken bir diğer unsur ise Hürmüz Boğazı. Dünya petrol ticaretinin önemli bölümünün geçtiği bu dar geçit, İran’ın elindeki en kritik kozlardan biri olarak değerlendiriliyor. CIA analizlerine göre Tahran, doğrudan ABD ile konvansiyonel savaşta zorlanabileceğini kabul ediyor ancak enerji piyasalarını sarsacak bir deniz krizini uzun süre sürdürebilecek kapasiteye sahip olduğuna inanıyor.
Uzmanlar, İran’ın askeri stratejisinin klasik savaş yerine “yıpratma savaşı” üzerine kurulu olduğunu düşünüyor. Bu stratejide doğrudan büyük çatışmalar yerine; tanker saldırıları, insansız hava araçları, vekil güçler ve bölgesel krizlerin eş zamanlı biçimde devreye sokulması hedefleniyor. Özellikle Yemen’de Husiler, Irak’taki Şii milisler, Lübnan’daki Hizbullah ve Körfez’deki gizli hücre ağlarının bu stratejinin parçası olduğu değerlendiriliyor.
Son günlerde BAE’ye yönelik saldırılar da bu çerçevede yorumlanıyor. Körfez ülkeleri, savaşın kendi topraklarına yayılmasından ciddi şekilde endişe duyarken, petrol piyasaları ise yeni bir enerji krizinin başlayabileceği korkusuyla dalgalanıyor. Uluslararası piyasalarda petrol fiyatlarının yeniden sert yükselişe geçmesi, İran merkezli çatışmanın küresel ekonomi üzerindeki etkisini gösteren ilk işaretlerden biri olarak görülüyor.
Washington cephesi ise İran’ın bu direncini kırabilmek için ekonomik baskıyı artırma ve bölgesel ittifakları güçlendirme yoluna gidiyor. Ancak Amerikan güvenlik bürokrasisi içinde dahi “İran’ın kısa sürede çökeceği” tezine artık daha temkinli yaklaşıldığı belirtiliyor. CIA’nin son analizlerinde, İran toplumunun uzun süreli krizlere alışık olduğu ve devlet mekanizmasının yaptırım dönemlerinde alternatif ekonomik ağlar geliştirdiği vurgulanıyor.
Bölgedeki son gelişmeler, Körfez’deki çatışmanın ekonomik, enerji ve jeopolitik bir savaş hâline dönüştüğünü gösteriyor. Ateşkes açıklamalarına rağmen sahadaki çatışmaların sürmesi ise Ortadoğu’nun yeni ve uzun bir kriz dönemine girebileceği endişesini büyütüyor.