İran İslam Devrimi sonrasındaki toplumsal değişimi ve bireysel hafızayı kaleme aldığı "Persepolis" adlı başyapıtıyla dünya edebiyatında çığır açan, hem İran’ın hem de Fransa’nın entelektüel dünyasında iz bırakan Fransız-İranlı yazar, çizer ve yönetmen Marjane Satrapi, 56 yaşında hayatını kaybetti.
Devrim gölgesinde bir yaşam: Reşt’ten Paris’e
1969 yılında İran'ın Reşt kentinde, Batılı değerlere sahip, siyasi olarak aktif ve entelektüel bir ailenin kızı olarak dünyaya gelen Satrapi, çocukluğunu Tahran’da geçirdi. Ailesi, 1979 İslam Devrimi sonrası ülkedeki baskıcı rejimin özgürlükleri kısıtlaması nedeniyle, o henüz 14 yaşındayken kendisini Avrupa’ya; Viyana’ya gönderdi. Gençlik yıllarında Avrupa’da yabancılaşma, evsizlik ve zorlu yaşam koşullarıyla mücadele eden Satrapi, sanat eğitimini tamamladıktan sonra Fransa'ya yerleşti. 2006 yılında Fransız vatandaşlığına geçen sanatçı, hayatı boyunca İranlı kökleri ile Batılı yaşam biçimi arasındaki "görünmez sınırların" sesi olmayı başardı.
"Persepolis" ile hafızalara kazınan bir miras
Satrapi’yi dünya çapında bir fenomene dönüştüren "Persepolis", onun sadece otobiyografik bir hikâyesi değil; İran'ın yakın tarihine, savaşın yıkıcılığına ve sürgün hayatının travmalarına ayna tutan bir başyapıttı. Çocukluktan yetişkinliğe uzanan bu yolculuğu, kendi çizgileri ve anlatımıyla bir grafik romana dönüştüren sanatçı, eserinde İran'daki devrim sürecini, kadınların üzerindeki baskıları ve modern bir birey olarak kimlik arayışını anlattı. Eserin 2007 yılındaki animasyon uyarlaması, Oscar adaylığı dahil olmak üzere sayısız uluslararası ödül kazanarak dünya çizgi roman tarihine geçti.
Yas ve derin üzüntü
Sanatçının ölüm nedeni hakkında ailesi tarafından detaylı bir açıklama yapılmazken, Satrapi'nin geçtiğimiz yıl eşi ve aynı zamanda meslektaşı olan Mattias Ripa'nın vefatı sonrasında büyük bir üzüntü içerisinde olduğu ve bu kaybın ardından derin bir yas süreci yaşadığı belirtildi. Yaşamı boyunca çizgi roman, sinema ve resim gibi farklı disiplinlerde eserler veren, "Chicken with Plums" (Tavuklu Erik) gibi yapıtlarıyla da hayranlık kazanan Satrapi; sadece İran diasporasının değil, dünya edebiyatının da en özgün ve cesur kalemlerinden biri olarak hatırlanacak.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist