Romanya’da Başbakan Ilie Bolojan liderliğindeki Avrupa yanlısı hükümet, parlamentoda yapılan güven oylamasını kaybederek resmen düştü. Sosyal Demokrat Parti (PSD) ile aşırı sağcı Romanya Birliği İttifakı’nın (AUR) birlikte hareket ettiği oylamada hükümet 281 oyla devrildi.
Hükümetin çöküşü ani bir gelişme değil. Nisan ayı itibarıyla koalisyonun en büyük ortağı olan PSD’nin hükümetten çekilmesiyle kriz başlamıştı.
Bolojan hükümeti, yüksek bütçe açığını kapatmak için vergi artışları, kamu harcamalarında kesinti ve maaş sınırlamaları gibi sert ekonomik önlemler aldı. Ancak bu politikalar hem toplumda hem de siyasi ortaklar arasında ciddi tepki yarattı.
PSD, bu politikaları gerekçe göstererek hükümetten ayrıldı ve ironik biçimde aşırı sağcı AUR ile birlikte hükümeti düşüren sürecin parçası oldu.
Aşırı Sağın Yükselişi
Krizin en dikkat çekici boyutlarından biri, aşırı sağın sistem içindeki etkisinin artması. AUR lideri George Simion’un partisi, kamuoyu yoklamalarında hızla yükselirken hükümetin düşürülmesinde kilit rol oynadı. Ancak Cumhurbaşkanı Nicuşor Dan, aşırı sağın yeni kurulacak hükümette yer almasına kesin şekilde karşı olduğunu açıkladı ve ülkenin “Batı yanlısı çizgisinin korunacağını” vurguladı.
Hükümet krizinin ekonomik etkileri de hemen hissedilmeye başladı.
Romanya para birimi leu, euro karşısında tarihi düşük seviyelere gerilerken, ülkenin AB’den almayı planladığı yaklaşık 10 milyar euroluk fon da risk altına girdi.
Daha da önemlisi, AB’nin şart koştuğu reformların aksaması durumunda bu fonların tamamen askıya alınabileceği belirtiliyor. Bu da Romanya ekonomisini daha derin bir krize sürükleyebilir.
Yeni Hükümet Kurulabilecek mi?
Şu anki tabloda en büyük sorun, yeni bir hükümetin nasıl kurulacağı. Liberaller (PNL), Sosyal Demokratlarla yeniden ortaklığa sıcak bakmıyor. Reformist USR partisi PSD ile iş birliğini reddediyor. Aşırı sağ ise sistem dışına itilmiş durumda. Ancak erken seçim ihtimali şimdilik zayıf görülüyor.
Romanya’daki bu gelişme, Avrupa genelinde üç önemli eğilimi güçlendiriyor:
Birincisi, ekonomik krizlerin merkez siyaseti zayıflatması. İkincisi, aşırı sağın sistem içindeki etkisinin artması. Üçüncüsü ise AB reform mekanizmalarının ulusal siyasetle çatışması.
Romanya, Ukrayna savaşı nedeniyle NATO ve AB açısından stratejik bir ülke. Bu nedenle yaşanan siyasi istikrarsızlık yalnızca iç politika meselesi değil, Avrupa güvenliği açısından da yakından takip ediliyor.
Romanya şu an iki farklı yol arasında sıkışmış durumda: Ya Avrupa yanlısı reform çizgisi yeniden inşa edilecek. Ya da siyasi parçalanma ve aşırı sağın yükselişi derinleşecek