Afganistan’da Taliban yönetimi, dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statüye göre farklı cezalar öngören yeni ceza usullerini yürürlüğe koydu. Düzenlemeler köleliği açıkça tanımlarken, muhalifler için ölüm cezası, kız çocukları için ise mutlak eğitim yasağı getiriyor.
Taliban yeni ceza yasasını resmen uygulamaya aldı Afganistan’da iktidarı elinde bulunduran Taliban, ülkede uygulanacak yeni ceza usullerini kamuoyuna duyurdu. Açıklanan düzenlemelerde ceza hukukunun dini kimlik, mezhep, cinsiyet ve toplumsal statüye göre farklı işletileceği belirtildi. Yeni yasalar, Afganistan toplumunun tamamını kapsayan köklü ve sert değişiklikler içeriyor.
Ceza hukukunda kölelik açık biçimde tanımlandı Afganistanlı insan hakları örgütü Rawadari’nin raporuna göre, yeni ceza usullerinde “efendi” ve “köle” kavramları açık şekilde yer aldı. Kölelerin cezalandırılması yetkisi doğrudan efendilere bırakılırken, bu durum modern ceza hukukunda köleliğin fiilen meşrulaştırılması olarak değerlendirildi.
Toplum dört sınıfa ayrıldı, cezalar statüye bağlandı Taliban düzenlemeleriyle toplum; din alimleri, seçkinler, orta sınıf ve alt sınıf olmak üzere dört ayrı sosyal sınıfa ayrıldı. Yasaya göre bir suç din alimi tarafından işlendiğinde yalnızca uyarı yeterli görülürken, seçkinler için mahkemeye çağrı ve uyarı öngörülüyor. Orta sınıf için hapis cezası uygulanırken, alt sınıfa mensup kişiler için hapisle birlikte bedensel cezalar gündeme geliyor.
Muhalifler için ölüm cezası yetkisi tanındı Yeni ceza usulleri, Taliban mahkemelerine muhalifler ve eleştirmenler hakkında ölüm cezası kararı verme yetkisi tanıyor. “İsyancı” olarak tanımlanan kişilerin kamuya zarar verdiği ve bu zararın ancak öldürülmeleriyle ortadan kaldırılabileceği savunuluyor.
İhbar zorunlu hale getirildi, bireylere cezalandırma yetkisi verildi Taliban karşıtı faaliyetleri yetkililere bildirmeyen yurttaşlar için hapis cezası öngörülüyor. Ayrıca bireylerin, “günah” işlendiğine tanık olmaları halinde kişileri doğrudan cezalandırabilmesine izin veriliyor. Bu düzenleme, keyfi şiddetin yasal zemin kazanması olarak yorumlanıyor.
Kız çocuklarının eğitimi tamamen yasaklandı Yeni yasalarla birlikte kız çocuklarının eğitimi mutlak biçimde yasaklanıyor. Bunun yanı sıra dans etmek, dans edenleri izlemek ve “ahlaksızlık” olarak tanımlanan mekânlarda bulunmak da suç kapsamına alındı. Ancak bu mekânların ne olduğu net biçimde tanımlanmadı.
Şiddet ve çocuklara yönelik ağır ihlaller meşrulaştırıldı Ceza yasalarında, kemik kırığına ya da derinin yırtılmasına yol açmadığı sürece şiddetin serbest bırakıldığı belirtiliyor. Çocuk istismarı ve çocuklara yönelik şiddet için açık bir ceza öngörülmezken, bir babanın 10 yaşındaki çocuğunu dini gerekçelerle cezalandırmasına izin veriliyor.
Mezhep değiştirenler için hapis cezası getirildi Taliban’ın esas aldığı Hanefi mezhebi dışında bir mezhebe geçenler “kafir” olarak tanımlanıyor. Bu kişilerin hapis cezasıyla karşı karşıya kalacağı düzenlemelerde açıkça ifade ediliyor. Akrabalık bağı olmayan kadın ve erkeğin bir arada bulunması da suç sayılıyor.
Uluslararası hukuk ve insan hakları ilkeleri yok sayılıyor Yeni ceza usulleri, adil yargılanma hakkı, temel özgürlükler ve insan haklarına ilişkin uluslararası standartların açık ihlali olarak değerlendiriliyor. Taliban, 2021’de ABD’nin Afganistan’dan çekilmesinin ardından kontrolü ele geçirdiği ülkede, bu tür uygulamaları sürdürmekte kararlı olduğunu bir kez daha ortaya koydu.
haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist