İran ile ABD arasındaki savaşta ilan edilen 60 günlük geçici ateşkesin sona ermesi ve ABD Başkanı Donald Trump’tan yeni bir uzatma sinyali gelmemesi, küresel piyasalarda hareketliliği doruğa çıkardı.
ABD ile İsrail'in 28 Şubat'ta İran'a yönelik saldırılarıyla başlayan çatışmaları durdurmak amacıyla 17 Haziran'da imzalanan ve taraflara nihai barış için 60 gün tanıyan mutabakat zaptı resmen sona erdi. Nükleer program, yaptırımlar ve Hürmüz Boğazı'nın kontrolü konusundaki derin anlaşmazlıklar sürecin çökmesine neden olurken, ABD Başkanı Donald Trump’ın anlaşmayı uzatmayı düşünmediklerini açıklaması barış umutlarını sekteye uğrattı.
Yaşanan bu belirsizlik küresel enerji piyasalarını doğrudan etkiledi. Ateşkesin bitmesiyle birlikte tırmanışa geçen ekim vadeli Brent petrolün varil fiyatı 91,37 dolara ulaştı ve son 3 haftanın en yüksek seviyesini gördü. Petrol fiyatlarındaki sert yükseliş ve Orta Doğu'daki artan riskler altın fiyatlarında fren yaptı. Gün içinde 4.436 doları test eden ons altın yönünü aşağı çevirerek 4.392 dolara gerilerken, gram altın piyasalarda 6.744 liradan işlem görüyor.
İran'dan "askeri saldırı" resti
Anlaşmanın süresinin dolmasının ardından Reuters'a konuşan üst düzey bir İranlı yetkili, Hürmüz Boğazı ve bölge genelinde tansiyonun artabileceğine dikkat çekti. Tahran yönetimi, diplomatik çabaların tamamen sonuçsuz kalması durumunda ABD'nin deniz ablukasına karşı zamanında ve hassas bir askeri hamle yapmaya hazır olduğunu belirtti.
Taraflar resmi müzakerelerde çıkmaza girerken, perde arkasında gizli bir diplomasinin yürütüldüğü de ortaya çıktı. Axios'un haberine göre; eski ABD Ulusal İstihbarat Direktörü Tulsi Gabbard, Iraklı Kürt bir lider aracılığıyla İran Devrim Muhafızları Komutanı General Ahmed Vahidi'ye mesaj iletti. Ayrıca Trump’ın damadı ve özel temsilcisi Jared Kushner, ABD ile İran'ın farklı unsurları arasındaki temasların sürdüğünü doğruladı.
Umman'a tehdit ve savaşın bilançosu
Hürmüz Boğazı'nın yönetimi konusunda İran'ın Umman ile ayrı bir anlaşmaya yaklaşması dikkat çekerken, ABD Başkanı Trump'tan sert bir çıkış geldi. Trump, uzun süredir Washington'ın güvenlik ortağı olan Umman'ı hedef alarak, ülkenin ABD'nin yoluna çıkması durumunda bombalanabileceği tehdidinde bulundu. Çatışmaların başından bu yana çoğu İran ve Lübnan'da olmak üzere binlerce kişinin hayatını kaybettiği bölgede; İran güçleri Umman, Ürdün, Kuveyt, İsrail, BAE ve Suudi Arabistan'daki ABD üslerini ve altyapı tesislerini hedef aldı. Ağır yaptırımlar ve yüksek enflasyonla boğuşan İran ekonomisi savaşın getirdiği yıkımla zor bir dönemece girerken, hasar gören altyapı ve aksayan ticaretin yeni bir toplumsal huzursuzluğu tetiklemesinden endişeleniliyor.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist