Cumhurbaşkanı Recep Tayyip Erdoğan ve Devlet Bahçeli’nin seçimin zamanında yapılacağını söylemesi, akıllara Erdoğan’ın yeniden aday olup olmayacağı sorularını da getirdi.
Bu sözlerin gerisinde yatan neden konusunda AK Parti içinde iki farklı yorum var. İlki, seçimin 2028’de yapılacağı yönünde. Ancak normalde olması gereken 21 Mayıs 2028 tarihi yerine 7 veya 14 Mayıs’ın tercih edileceği konuşuluyor.
Nedeni ise Milletvekili Seçimi Kanunu gereği erken seçimin, son sandık tarihinden bir hafta öncesindeki pazar gününün gerisinde olma zorunluluğu. Yani seçim 28 Mayıs 2023’te yapıldığı için, kanun gereği zamanında seçimin yapılması için gereken tarih 21 Mayıs 2028. Eğer erken genel seçim yapılacaksa bunun bir hafta öncesindeki pazar günü yapılması gerekiyor; bu da 14 veya 7 Mayıs’a denk geliyor.
Unutulmamalı ki AK Parti geçmişte de bir yıl öne çekilen seçim tecrübesi yaşadı. Devlet Bahçeli’nin çağrısıyla normalde 2019’da yapılması gereken genel seçim 2018’de yapıldı.
360’ı İktidar Bulmalı
Ancak seçimin bu tarihte yapılabilmesi için başka bir zorunluluk daha var. YSK’nın sandık hazırlığını yapabilmesi için en az 60 güne ihtiyaç duyması.
YSK’nın bu süreyi kısalttığı dönemler olduysa da TBMM’nin seçim tarihini bunun önündeki bir zamana, yani 14 Mayıs’tan en az 60 gün öncesine alması gerekiyor. Bu da Mart 2028 sonunda erken seçim kararının TBMM’den çıkması gerektiği anlamına geliyor.
Cumhurbaşkanı yenileme kararı alırsa yine aynı kanun gereği YSK’ya 90 gün verilmesi gerekiyor. Milletvekili Seçimi Kanunu’nun 8’inci maddesi şu hükmü taşıyor:
• “Yenileme kararı Türkiye Büyük Millet Meclisi tarafından verilmişse, Meclis seçimin yapılacağı tarihi de belirler. Yenileme kararının Cumhurbaşkanınca verilmesi halinde, bu kararın verildiği günden sonra gelen doksanıncı günü takip eden ilk pazar günü oy verilir.”
DEM Ne Yapar?
Burada bir zorunluluk daha var. İktidar partisinin tarihi belirleyebilmesi için TBMM’de beşte üç çoğunluğu sağlaması, yani 360 oyu bulması gerekiyor.
Bir kez daha altını çizmek gerekir ki talep eden 360’ı bulur. İktidar eğer Cumhurbaşkanını tekrar aday yapmak istiyorsa TBMM’de 360’ı garantilemekle yükümlü.
Şu an AK Parti ve MHP ile birlikte hareket eden ittifakın oyu bu sayıya yetmiyor. Yaklaşık 40 civarında oya ihtiyaç duyuluyor.
AK Parti içinden, “DEM destek vermez mi?” sorusu geliyor. Ancak seçime bu kadar kısa süre kala gidilen bir seçimde, DEM oylarını MHP gibi garanti etmek mümkün mü? Bu soruya AK Parti içinden net yanıt almak zorlaşıyor.
Hatta “O zaman biz de bir yıl öne çekeriz, 2027’de yaparız” sözleri de yükseliyor. AK Parti’nin Erdoğan’dan sonra gelen ikinci ismi Mustafa Elitaş da bir süre önce seçimin Kasım 2027’de yapılabileceğini açıklamıştı. Ancak geçmiş tutumundan yola çıkarak şunu söylemek mümkün: AK Parti’nin kasım ayında bir seçime gitmesi zor görünüyor.
Mayıs-Haziran Deneyimi
AK Parti, 2015’teki yenileme seçimi dolayısıyla oluşan zorunluluk dışında kasım ayında seçime gitmiş değil. Çünkü AK Parti de biliyor ki kasım ayları iktidarlara iyi gelmez.
Nitekim kendisi de 2002 Kasım’ında seçimi kazanarak iktidara geldi. Kasım ayı birçok dönemde iktidarların aleyhine işledi, muhalefete yaradı. Aynen 3 Kasım 2002 seçiminin o dönem muhalefetteki AK Parti’ye yaraması gibi.
Bu nedenle AK Parti seçimlerinin büyük bölümünü bahar aylarına, umutların yeşerdiği ve zor günlerin geride kaldığı dönemlere denk getirdi. Sandık için çoğunlukla mayıs sonu veya haziran başı tercih edildi:
– 22 Temmuz 2007 – 12 Haziran 2011 – 7 Haziran 2015 – 1 Kasım 2015 (Tekrar seçim) – 24 Haziran 2018 – 14 Mayıs 2023
Tek dereceli Cumhurbaşkanlığı seçimlerinde de tablo farklı olmadı:
– 10 Ağustos 2014 – 24 Haziran 2018 – 28 Mayıs 2023
Referandum için tercih edilen tarih de bahar ayları oldu; 16 Nisan 2017 Anayasa referandumunda olduğu gibi.
Mayıs-Haziran 2027 Senaryosu
Bütün bunlardan yola çıkarak şunu söylemek mümkün:
– Zamanında kurulacak sandığa yakın tarihte erken seçim kararı almak risklidir. TBMM’de 360 bulunamazsa yeni bir oyun planı kurulması zorlaşır. Bu nedenle 2028 Nisan veya Mayıs ihtimali zayıftır.
– Daha önce Mustafa Elitaş’ın da dile getirdiği Kasım 2027 seçimi de güçlü görünmüyor. Sonbahar iktidarlara pek yaramadı. AK Parti seçimlerini çoğunlukla ilkbaharda yaptı, sonbahardan kaçındı.
– En uygun tarih, 2027’nin mayıs veya haziranında seçime gitmek olabilir. Bir yıl öncesinden alınacak seçim kararına muhalefetin direnmesi de kolay olmaz. 360 oy sorunu da böylece aşılabilir.
Ya CHP’ye Butlan İhtimali?
Tartışılan bir diğer konu da Cumhuriyet Halk Partisi’ye kayyum atanabilmesi için mahkemeden mutlak butlan kararı çıkacağı iddiası.
Şu cümle, hukuk bilen ve etkin görevde bulunan AK Parti’nin mevcut bir milletvekiline ait:
• “Seçim hukukunun da siyasetin de geri vitesi yoktur. CHP, bırakın olağanüstü olanları, olağan kurultayını tamamladı, tüzük kurultayı yaptı. Geçmişte olan orada kaldı, kapandı.
• Bizim adımıza birileri konuşuyor, hukuk bilmeyen birileri parti adına ahkâm kesiyor. Butlan olursa ne olur biliyor musunuz? En büyük zararı iktidar olarak biz görürüz.
• Onların sırtında küfe yok ama biz ağır kayba uğrarız. Vatandaş bizi affetmez. Sandıkta yeneceğimiz varken, bu tür yollara tevessül ettik diye bize oy vereceği varsa da vermez. Ekonomiye ağır zararı da cabası...”
Durumun özeti budur.
MUHARREM SARIKAYA-YETKİN REPORT