İngiltere’de gençler arasında sigara kullanımı yeniden yükselişe geçti. Uzmanlara göre 90’lar–2000’ler nostaljisi, popüler kültürde sigaranın “estetik” bir unsur gibi sunulması ve elektronik sigaralara dair artan sağlık kaygıları bu geri dönüşü tetikliyor.
Erken 2000’lerin modası geri gelirken, İngiltere’de Gen Z arasında sigara da yeniden görünür oldu. Son veriler, ülkede sigara içenlerin oranındaki düşüşün durduğunu; bazı bölgelerde ise tekrar yükselişe geçtiğini gösteriyor. Gençler arasında tütün kullanımının on yılın zirvesine çıktığı belirtiliyor.
Popüler kültür etkisi: “Glamour geri geldi” Gençler üzerindeki etkinin önemli bir kaynağı popüler kültür. Kamuoyunda sıkça sigara içerken görüntülenen isimler arasında Charli XCX, Dua Lipa, Sabrina Carpenter ve Paul Mescal yer alıyor. Özellikle Charli XCX’in “Brat Summer” estetiği, sigarayı “kirli bir alışkanlık”tan ziyade “havalı bir aksesuar” gibi kodladı.
Rakamlar ne diyor? Tütünsüz nikotin ürünleri satan Haypp’in anketine göre 16–24 yaş grubunun yüzde 36’sı, 25–34 yaş grubunun ise yüzde 49’u sigaranın yeniden “moda” olduğunu düşünüyor. “Sigara cool mu?” sorusuna “evet” diyenlerin oranı 25–34 yaşta yüzde 38’e kadar çıkıyor. İngiltere’de gençler arasında tütün kullanımının yaklaşık yüzde 24’e ulaştığı, bunun son on yılın en yüksek seviyesi olduğu aktarılıyor.
Vape korkusu ters tepti Bir diğer etken, elektronik sigaralara (vape) ilişkin artan sağlık endişeleri. NHS, vaping’in sigaraya kıyasla çok daha az zararlı olduğunu vurgulasa da, medyada yer alan “popcorn lung” gibi vakalar gençleri ürkütüyor. Anketler, gençlerin yarısından fazlasının vaping’i sigara kadar ya da daha zararlı sandığını gösteriyor. Uzmanlara göre bu algı, bazı gençleri yeniden tütün sigarasına yöneltiyor.
Uzman uyarısı: ‘Nostalji gerçek bedeli gizliyor’ ASH (Action on Smoking and Health) CEO’su Hazel Cheeseman, 90’lar–2000’ler nostaljisinin sigaranın kültürel cazibesini geri getirdiğini söylüyor. “Sigara, genç yaşlarda ‘zararsız’ hissi yaratabilir ama sonuçları onlarca yıl içinde COPD, kanser ve kalp hastalığı olarak ortaya çıkar” uyarısını yapıyor.
Ne yapılmalı? Uzmanlar, sigaranın “romantize edilmesini” engelleyecek net mesajlara ve güçlü halk sağlığı kampanyalarına ihtiyaç olduğunu belirtiyor. Hükümetin “dumansız nesil” yasası (2009 sonrası doğanlara sigara satışının kalıcı olarak yasaklanması) olumlu bulunuyor; ancak gençlere yönelik açık ve çarpıcı sağlık iletişiminin yeniden güçlendirilmesi çağrısı yapılıyor.