ABD’de bugün gerçekleştirilen Kongre ara seçimleri, Donald Trump’ın ikinci başkanlık döneminin geri kalanını doğrudan etkileyecek kritik bir siyasi sınava dönüştü.
Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu koruyup koruyamayacağı, Trump yönetiminin iç politikadan dış politikaya kadar uzanan karar alma kapasitesini belirleyecek. Demokratların özellikle Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu ele geçirme ihtimali, Washington’da yeni bir siyasi güç mücadelesinin kapısını aralıyor.
ABD’de dört yılda bir yapılan başkanlık seçimlerinin ortasında gerçekleştirilen ara seçimlerde, Temsilciler Meclisi’nin 435 sandalyesinin tamamı ve Senato’nun 100 sandalyesinden 35’i için oy kullanılıyor. Bunun yanında 36 eyalette valilik seçimleri de düzenleniyor. Seçimlerin sonucunda Kongre’nin iki kanadında oluşacak yeni dağılım, Beyaz Saray ile yasama organı arasındaki ilişkilerin seyrini değiştirebilecek. Demokratların her iki kanatta da çoğunluğu elde edebilmesi için mevcut dengeler üzerinden dört net sandalye kazanması gerekiyor.
Trump yönetimine yönelik memnuniyetsizlik sandığa yansıyacak mı?
Seçimlerin en önemli boyutlarından biri, Amerikan seçmeninin Trump yönetiminin ilk iki yıllık performansına vereceği yanıt olacak. Ekonomik sorunlar, hayat pahalılığı, göç politikaları ve dış politikadaki gelişmeler kampanyanın temel tartışma başlıklarını oluşturuyor.
Trump’ın kamuoyu desteğindeki gerileme, Cumhuriyetçiler açısından önemli bir risk oluşturuyor. Reuters/Ipsos araştırmalarında Trump’ın görev performansına yönelik onayın yüzde 32 seviyelerine kadar gerilemesi, Beyaz Saray’ın karşı karşıya olduğu siyasi baskının boyutunu ortaya koyuyor. Özellikle tüketici fiyatlarındaki artış, enerji maliyetleri ve İran savaşıyla bağlantılı ekonomik kaygılar, seçmen davranışını etkileyebilecek başlıca faktörler arasında bulunuyor.
Demokrat seçmenlerin erken oy verme sürecindeki hareketliliği de dikkat çekiyor. Seçim öncesinde 57 milyondan fazla kişinin erken oy kullandığı bildirildi. Bu rakam, 2022 ara seçimlerindeki erken oy sayısının üzerinde. Ancak yüksek katılımın tek başına Demokratlara zafer getireceğini söylemek mümkün değil. Cumhuriyetçilerin özellikle muhafazakâr eyaletlerdeki seçmen desteğini koruması ve kampanya finansmanındaki avantajları, yarışın son ana kadar belirsiz kalmasına neden oluyor.
Kongre’de çoğunluk değişirse Trump’ın hareket alanı daralabilir
Ara seçimlerin asıl önemi, başkanlık makamından ziyade ABD’nin yasama ve yürütme organları arasındaki güç dağılımında yatıyor. Cumhuriyetçilerin Kongre’deki çoğunluğunu koruması, Trump’ın vergi politikaları, bütçe düzenlemeleri, savunma harcamaları ve diğer yasama girişimlerini ilerletmesini kolaylaştıracak.
Buna karşılık Demokratların Temsilciler Meclisi’nde çoğunluğu kazanması, Trump yönetimi açısından ciddi bir denetim mekanizmasının devreye girmesi anlamına gelecek. Demokratlar, Meclis komiteleri üzerinden yönetimin kararlarını inceleyebilecek, soruşturmalar başlatabilecek ve çeşitli konularda belge talep edebilecek. Özellikle yönetimin dış politika tercihleri, kamu harcamaları ve başkanlık yetkilerinin kullanımı Kongre’de daha yoğun tartışmalara konu olabilir.
Senato’daki değişim ise daha farklı sonuçlar doğuracak. ABD başkanının federal yargıçları, kabine üyelerini ve büyükelçileri atama sürecinde Senato’nun onayına ihtiyaç duyması, bu kanattaki çoğunluğu stratejik açıdan önemli hale getiriyor. Demokratların Senato’yu da kazanması durumunda Trump’ın yönetim kadrosunu şekillendirmesi ve yargı atamalarını gerçekleştirmesi zorlaşabilir. Bununla birlikte başkanın veto yetkisi ve yürütme alanındaki geniş yetkileri, Demokratların olası bir Kongre çoğunluğuyla Trump’ın bütün politikalarını durdurabileceği anlamına gelmiyor.
2028 başkanlık seçimlerinin ilk büyük hesaplaşması
3 Kasım ara seçimleri 2028 başkanlık seçimlerine giden sürecin siyasi zeminini de şekillendirecek. Cumhuriyetçilerin çoğunluğu koruması, Trump’ın ikinci döneminin son iki yılında siyasi otoritesini güçlendirebilir. Demokratların zaferi ise parti içerisinde yeni liderlik arayışını hızlandırırken Trump karşıtı siyasetin yeniden örgütlenmesine imkân sağlayabilir.
Seçimlerin sonuçları, ABD’nin uluslararası ilişkileri bakımından da yakından izleniyor. İran savaşı, İsrail’e yönelik Amerikan politikası, Ukrayna-Rusya savaşı, NATO ilişkileri ve Çin ile rekabet gibi başlıklarda Beyaz Saray’ın hareket alanı Kongre’deki siyasi dengelerden etkilenebilir. Özellikle savunma bütçesi, dış yardımlar ve askeri operasyonların finansmanı gibi konularda Kongre’nin tutumu belirleyici olabilir.
Ancak Demokratların çoğunluğu kazanması, ABD dış politikasında otomatik bir yön değişikliği anlamına gelmeyecek. Washington’daki iki büyük parti arasında Ortadoğu, İsrail ve Çin politikaları konusunda önemli görüş ayrılıkları bulunsa da Amerikan dış politikasının temel stratejik önceliklerinde geniş bir süreklilik bulunuyor. Dolayısıyla asıl değişimin, politikaların bütünüyle tersine çevrilmesinden ziyade Beyaz Saray’ın karar alma süreçlerinin daha fazla siyasi denetime tabi tutulması şeklinde ortaya çıkması beklenebilir.
ABD ara seçimleri, Trump’ın kişisel siyasi geleceğinden çok daha geniş bir anlam taşıyor. Seçmenler bir yandan mevcut yönetimin performansını değerlendirirken diğer yandan Amerikan siyasi sistemindeki denetim ve denge mekanizmalarının nasıl işleyeceğine karar veriyor. Bugünkü sandık sonuçları, Trump’ın önündeki iki yılı güçlü bir Kongre desteğiyle mi yoksa daha sert bir siyasi muhalefetle mi geçireceğini gösterecek.