Batılı istihbarat analistlerinin "ikili oynamak" olarak nitelendirdiği ve "İslamabad Sendromu"nun ana omurgasını oluşturan taktikler belirmeye başladı. Batı servislerine göre ISI, bir yandan El-Kaide liderlerinin yakalanmasında CIA ile iş birliği yaparken, diğer yandan Afgan Talibanı gibi bölgesel vekalet aktörlerini stratejik derinlik aracı olarak korumaya devam ediyordu.
Fransa merkezli istihbarat ve güvenlik portalı Intelligence Online tarafından yayımlanan değerlendirmeler, Batılı istihbarat servisleri ile Pakistan Askeri İstihbaratı (ISI) arasındaki ilişkilerin yıllardır süregelen zehirli bir güvensizlik döngüsüyle şekillendiğini bir kez daha gözler önüne seriyor. "İslamabad Sendromu" olarak tanımlanabilecek bu kronik durum, kağıt üzerinde müttefik gibi görünen ancak sahada birbirine rakip hatta zaman zaman düşman gibi davranan gizli servislerin karmaşık ilişkisini simgelemektedir. Soğuk Savaş döneminde Sovyetler Birliği’ne karşı başlayan, 11 Eylül sonrasında ise "Terörle Mücadele" konseptiyle zirveye ulaşan bu zorunlu ortaklık, zamanla derin bir şüpheciliğe ve taktiksel çatışmalara dönüşmüştür.
Zorunlu Ortaklıktan Derin Şüpheye
Batı istihbarat kurumları, özellikle ABD Merkezî İstihbarat Teşkilatı (CIA) ve İngiliz Dış İstihbarat Servisi (MI6), Güney Asya’daki jeopolitik çıkarlarını korumak ve bölgedeki radikal unsurları takip edebilmek adına her zaman Pakistan’ın kurumsal yapısına bağımlı kalmıştır. 1980’lerde Afganistan’daki Sovyet işgaline karşı yürütülen örtülü operasyonlar, CIA ile ISI arasında tarihin en büyük parasal ve askeri yardımlaşma ağını oluşturmuştu. Ancak bu dönemde temelleri atılan ilişkiler, iki tarafın ajandalarının uyuşmadığı ilk kırılma noktası oldu.
Soğuk Savaş’ın sona ermesi ve ardından gelen 11 Eylül saldırıları, tarafları yeniden aynı masaya oturmaya zorladı. Washington, El-Kaide ile mücadelede İslamabad’ı vazgeçilmez bir ortak olarak gördü. Ancak tam da bu süreçte, Batılı istihbarat analistlerinin "ikili oynamak" olarak nitelendirdiği ve "İslamabad Sendromu"nun ana omurgasını oluşturan taktikler belirmeye başladı. Batı servislerine göre ISI, bir yandan El-Kaide liderlerinin yakalanmasında CIA ile iş birliği yaparken, diğer yandan Afgan Talibanı gibi bölgesel vekalet aktörlerini stratejik derinlik aracı olarak korumaya devam ediyordu.
İhbar Skandalları
Saha operasyonlarında yaşanan güven kaybı, karşılıklı bir paranoyaya dönüştü. Batılı istihbarat çalışanları için İslamabad’da görev yapmak, her an gözetlenme, bilgi sızdırılma ve hatta hedef alınma riski taşımaktaydı. Nitekim 2011 yılında Usame bin Ladin’in Abbottabad kentinde Pakistan makamlarına haber verilmeden düzenlenen bir CIA operasyonuyla öldürülmesi, bu güvensizliğin en somut kanıtı oldu. Bin Ladin'in Pakistan ordusunun ana eğitim merkezine birkaç kilometre mesafede yıllarca saklanabilmiş olması, Batı’da Pakistan istihbaratının bazı unsurlarının terör örgütleriyle organik bağı olduğuna dair inancı pekiştirdi.
Bu operasyonun ardından iki ülke istihbarat servisleri arasındaki ipler tamamen koptu. CIA’in İslamabad istasyon şeflerinin kimliklerinin yerel medyaya sızdırılması ve görevlilerin fiziksel takibe takılması, "İslamabad Sendromu"nun en belirgin semptomları olarak kayıtlara geçti. Karşılıklı misillemeler, casus casusa karşı yürütülen örtülü savaşlar ve diplomasi kanallarının tıkanması, sahadaki istihbarat paylaşımını asgari düzeye indirdi. Batılı ajanlar için İslamabad, stratejik bir ortaklıktan ziyade dost maskesi takmış bir hasım sahasına dönüştü.
Çift Taraflı Oyun
Pakistan tarafı ise Batı’nın bu tutumunu tek taraflı bir haksızlık ve kibir olarak değerlendirmektedir. ISI yetkililerine göre, Batılı servisler Pakistan’ın bölgesel güvenlik kaygılarını, özellikle Hindistan ile olan ezeli rekabetini ve Afganistan sınırındaki aşiret bölgelerinin hassas dengelerini görmezden gelmektedir. Pakistan, ABD ve müttefiklerinin bölgeden çekilmesinden sonra ortaya çıkan güvenlik boşluğunun faturasını tek başına ödemek zorunda kaldığını savunmaktadır.
Ancak Batılı muhatapları açısından bakıldığında, ISI’nın hem ABD yardımlarını alıp hem de Batı askerlerini hedef alan gruplara göz yumması affedilemez bir stratejik çift dilliliktir. Bu durum, Batılı karar vericilerin İslamabad’dan gelen her türlü istihbarat raporuna derin bir kuşkuyla yaklaşmasına neden olmuştur. Zamanla iki taraf arasındaki iletişim, operasyonel iş birliğinden ziyade hasmane bir bilgi alışverişi düzeyine gerilemiştir.
Günümüzde "İslamabad Sendromu", küresel istihbarat diplomasisinde öğretici bir vaka çalışmasıdır. Çin’in bölgede artan etkisi ve Kuşak-Yol Projesi kapsamındaki yatırımları, Pakistan’ın jeopolitik yönelimini Doğu’ya kaydırırken, Batı istihbaratının Pakistan üzerindeki nüfuzunu daha da zayıflatmıştır.
Batı ve Pakistan istihbarat servisleri arasındaki bu zehirli ilişki biçimi, güvenin yeniden inşa edilmesini neredeyse imkansız kılmaktadır. Masada müttefik, sahada ise birbirine karşı istihbarat karşıtı tedbirler alan bu yapılar, bölgesel krizlerde ortak bir strateji geliştirmekten uzaktır. "İslamabad Sendromu", şüphe ve stratejik çıkar çatışmalarının bir kez zehirlediği istihbarat ilişkilerinin, en hayati dönemlerde dahi nasıl işlevsiz hale gelebileceğinin en bariz örneğidir.