Alvin Camba, Foreign Affairs'teki makalesinde Çin ekonomisinin katı sermaye kontrolleri ve devasa üretim kapasitesiyle küresel suç ağları için cazip bir merkez haline geldiğini ve bu durumun jeopolitik bir risk oluşturduğunu belirtiyor.
Foreign Affairs dergisinde Alvin Camba tarafından kaleme alınan “Küresel Suç Ağları Çin Ekonomisi Neden Seviyor" başlıklı makale, Çin’in küresel ekonomik yükselişinin ardında yatan ve organize suç örgütleri için elverişli bir zemin sunan yapısal dinamikleri kapsamlı bir şekilde incelemektedir. Yıllardır uluslararası arenada Çin’in yükselişi tartışılırken odak noktası çoğunlukla ülkenin devasa imalat kapasitesi, ihracat hacmi ve devlet destekli sanayi politikaları olmuştur. Ancak Camba’nın analizine göre, Pekin’in inşa ettiği bu devasa ekonomik çarkların gölgesinde, sınır ötesi suç şebekelerinin ve yasa dışı finans ağlarının hızla benimsediği paralel bir yapı da serpilmiştir. Çin ekonomisi; sunduğu geniş likidite, katı sermaye kontrollerinin yarattığı kayıt dışı piyasalar ve stratejik ticaret koridorları sayesinde bugün uluslararası suç örgütleri için dünyanın en cazip merkezlerinden birine dönüşmüş durumdadır.
Sermaye Kontrolleri ve Yeraltı Bankacılığının Yükselişi
Çin hükümetinin iç piyasadaki likiditeyi ve ulusal para birimi yuanı sıkı kontrol altında tutmak amacıyla uyguladığı katı sermaye denetimleri, paradoksal biçimde devasa bir yasa dışı finansal ekosistemin temelini atmıştır. Varlıklarını ülke dışına yasal sınırlamalara takılmadan transfer etmek isteyen Çinli tasarruf sahipleri ile uluslararası suç şebekelerinin yollarını kesiştiren bu mekanizma, modern ve yüksek hacimli bir yeraltı bankacılığı modelini ortaya çıkarmıştır.
Uyuşturucu kartelleri, siber dolandırıcılık çeteleri ve kara para aklayıcılar, Çin’in resmi bankacılık sistemine doğrudan girmeden değer transferi yapabilmektedir. Bu sistemde, Latin Amerika’daki uyuşturucu gelirleri veya Batı ülkelerindeki yasa dışı fonlar yerel düzeyde Çinli aracılara teslim edilmekte; karşılığında Çin içindeki hesaplardan eşdeğer miktarda fon transferi yapılmakta veya doğrudan ticari mal sevkiyatı gerçekleştirilmektedir. Böylece para hiçbir zaman resmi sınırları aşmadan, tamamen ticari faturalandırmalar ve telafi mekanizmaları üzerinden aklanmaktadır.
Çin’in üretim kapasitesinin iç tüketimi aşması ve dünya pazarlarına sürekli mal ihraç etme ihtiyacı, ticaret temelli kara para aklama yöntemleri için kusursuz bir zemin sunmaktadır. Uluslararası suç örgütleri, paranın izini kaybettirmek için Çin’in devasa liman ağlarını ve kesintisiz konteyner trafiğini güçlü bir kalkan olarak kullanmaktadır.
Malların gerçek değerinin üzerinde veya altında gösterildiği sahte faturalandırmalar suç gelirlerinin meşru ticaret kisvesi altında dünya geneline dağıtılmasını sağlamaktadır. Dünyanın en yoğun ticaret hatlarına sahip olan Çin limanlarında, böylesi karmaşık ve mikro düzeydeki ticaret manipülasyonlarını denetim mekanizmalarıyla tespit etmek neredeyse imkansız hale gelmektedir. Bu durum, Çin’i yalnızca fiziksel tüketim mallarının değil, aynı zamanda aklanmış suç gelirlerinin de dünyaya ihraç edildiği stratejik bir merkez konumuna taşımaktadır.
Pekin’in İkilemi: Seçici Mücadele ve Jeopolitik Öncelikler
Pekin merkezli bu ekonomik ve finansal dinamiklerin bölgesel yansımaları, özellikle Güneydoğu Asya’da dramatik boyutlara ulaşmıştır. Kamboçya, Myanmar ve Filipinler gibi ülkelerde yoğunlaşan ve genellikle Çin kökenli suç örgütleri tarafından yönetilen yasa dışı çevrim içi kumarhaneler ve çağrı merkezi dolandırıcılığı operasyonları, her yıl milyarlarca dolarlık haksız kazanç üretmektedir.
Bu suç şebekeleri, gelirlerini transfer etmek ve meşru varlıklara dönüştürmek için yine Çin menşeli dijital ödeme altyapılarına, kripto para köprülerine ve yeraltı döviz bürolarına güvenmektedir. Bölgedeki zayıf yönetişim yapılarından faydalanan suç örgütleri, Çin ile kurdukları bu ekonomik göbek bağı sayesinde operasyonel kapasitelerini yerel sınırların ötesine taşıyarak küresel ölçekte faaliyet gösteren yapılara dönüştürmüştür.
Çin yönetimi zaman zaman yurt dışındaki dolandırıcılık merkezlerine ve yasa dışı kumar çetelerine yönelik sert operasyonlar düzenlese de bu mücadele yapısal nedenlerle sınırlı ve seçici kalmaktadır. Yasa dışı finans ağlarını ve yeraltı ticaret kanallarını tamamen ortadan kaldırmak, Çin'in bazı kritik jeopolitik ve ekonomik hedefleriyle çelişmektedir.
Özellikle Batı yaptırımları altında bulunan Rusya ve İran gibi aktörlerle yürütülen ticaretin sürdürülebilmesi veya resmi finansal sistemin dışındaki esnek sermaye akışlarının korunması, Pekin açısından stratejik bir manevra alanı yaratmaktadır. Çin, resmi olarak Batı yaptırımlarını ihlal etmekten kaçınırken, bu gri alanlar ve gayriresmi ticaret yolları üzerinden stratejik ortaklarıyla ekonomik ilişkilerini devam ettirebilmektedir. Dolayısıyla suç ağlarının kullandığı finansal altyapı, aynı zamanda Pekin'in jeopolitik esneklik stratejisinin de bir parçası haline gelmektedir.
Alvin Camba’nın değerlendirmelerine göre, Çin ekonomisinin suç örgütleri için bir cazibe merkezine dönüşmesi, küresel güvenlik mimarisini doğrudan etkileyen jeopolitik bir meseledir. Washington ve müttefikleri, Çin’in artan askeri ve teknolojik nüfuzuna odaklanırken, Pekin merkezli yasa dışı ekonomik ekosistem küresel kurumları, sınır güvenliğini ve finansal şeffaflığı içten içe aşındırmaktadır.
Çin’in dengesiz büyüme modeli, sıkı sermaye rejimi ve stratejik dış politika hesapları değişmediği sürece, organize suç örgütleri bu devasa ekonominin sağladığı koruma ve araçları kendi lehlerine kullanmaya devam edecektir. Bu durum, suçla mücadelenin salt kolluk kuvvetleri iş birliğinden öteye geçerek, Çin’in küresel ticaret ve finans içindeki yapısal konumunun yeniden ele alınmasını zorunlu kılmaktadır.