Şarku'l Avsat'ta yayımlanan analize göre, SDG Genel Komutanı Mazlum Abdi askeri kariyerini sonlandırarak Şam'daki yeni yönetimde Cumhurbaşkanlığı Danışmanı oldu. Haberde, Abdi'nin askeri kimlikten siyasi role geçiş süreci ele alınıyor.
Şarku'l Avsat gazetesinde Subhi Franjieh imzasıyla yayımlanan analiz haber, Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) uzun yıllardır genel komutanlığını yürüten Mazlum Abdi’nin askeri kimliğini geride bırakarak Şam’daki yeni siyasi mimaride Cumhurbaşkanlığı Danışmanı konumuna uzanan yolculuğunu ve bu sürecin getirdiği kritik meydan okumaları mercek altına alıyor. Yazar, bu tarihi kırılmayı “onlarca yıllık askeri kariyerinin sonunu ilan ederek, hep arzu ettiği gibi siyasetin kapılarından içeri adım atan Mazlum Abdi'nin hayatındaki en büyük dönüm noktası” olarak tanımlıyor. Bir zamanlar Beşşar Esed rejiminin zulmünden kaçan, Kandil Dağları ile Fırat havzası arasında askeri bir güç inşa eden Abdi’nin, bugün "Yeni Suriye"nin karar merkezinde üniformasını çıkarıp takım elbisesiyle masaya oturması, Ortadoğu dengelerindeki radikal dönüşümün en somut sembollerinden biri olarak öne çıkıyor.
Kandil’den Kobani’ye
Mustafa Halil Abdi veya Ferhad Abdi Şahin gibi isimlerle de bilinen Mazlum Abdi’nin askeri ve siyasi serüveni, 1967’de doğduğu Kobani’den Halep’teki üniversite yıllarına ve ardından Baba Esed rejiminin baskıları nedeniyle PKK saflarına katılmasına kadar uzanıyor. Avrupa’daki faaliyetlerinin ardından Kandil Dağları’nda askeri tecrübe edinen Abdi, 2011 yılında Suriye Devrimi’nin patlak vermesiyle birlikte parti yönetimi tarafından "Suriye Kürdistanı'nın çekirdeğini oluşturması umuduyla" sahaya sürüldü.
2014 yılında DEAŞ terör örgütünün ortaya çıkışı hem bölgesel dinamikleri hem de Abdi’nin kaderini temelden değiştirdi. Metinde belirtildiği gibi, "Suriye'de yarattığı dehşet ortamıyla DEAŞ terör örgütü, birçok gücün hedeflerini ve ittifaklarını yeniden şekillendirdi." Bu süreçte Washington, Özgür Suriye Ordusu (ÖSO) ile yürüttüğü müzakerelerin tıkanması üzerine yönünü Kobani’deki Kürt güçlerine çevirdi. Zira ÖSO hem Esed rejimini hem DEAŞ'ı hedef almak isterken, Washington önceliği yalnızca DEAŞ ile mücadeleye veriyordu.
Bu noktada Abdi ve ekibi, ABD’nin beklentilerine tam uyum sağlayarak uluslararası koalisyonun sahadaki ana müttefiki haline geldi. Analizde aktarıldığı üzere; “Abdi ve arkadaşlarının beklentileri, Washington'ın hedefleriyle kesişti. Washington, Kürt gücünü desteklemeyi DEAŞ'a karşı askeri bir kazanım, Suriye sınırında bir Kürt gücünün yükselişini ulusal güvenliklerine doğrudan bir tehdit olarak gören Türklere baskı kurmak için ise siyasi bir kazanım olarak görüyordu.” Bu uzlaşma, 10 Ekim 2015’te Arap ve Süryani unsurların da vitrine eklendiği Suriye Demokratik Güçleri’nin (SDG) kurulmasıyla sonuçlandı.
Fırat’ın Doğusundaki Arap Dengesi ve Türkiye Çıkmazı
Mazlum Abdi komutasındaki SDG, DEAŞ ile mücadele örtüsü altında Fırat'ın doğusunda geniş toprakları kontrol altına alırken, bölgedeki demografik ve siyasi dengeler ciddi kırılmalara sahne oldu. SDG içindeki karar alma mekanizmasında Kürt ağırlığı korunmaya çalışılsa da genişleyen coğrafyada çoğunluğu oluşturan Arap aşiretlerinin tepkisi büyüdü. Analiz bu dengeyi şu sözlerle vurguluyor: “Washington, SDG'nin politikasından kaynaklanan Arap öfkesini hafifletmek ve Fırat'ın doğusundaki dengelerin çökmesini önlemek amacıyla defalarca müdahalede bulundu. Washington, General Abdi ve arkadaşlarına, verdikleri desteğin Suriye'de bir Kürt gücünü desteklemeye değil, DEAŞ ile mücadele etme şartına bağlı olduğunu da birçok kez hatırlattı.”
DEAŞ’ın 2019’da askeri olarak geriletilmesinin ardından SDG, çok daha karmaşık bir yol ayrımına sürüklendi. ABD Başkanı Donald Trump’ın çekilme sinyalleri vermesi ve Türkiye’nin sınır ötesi askeri harekatları, Abdi’yi varlığını korumak adına Moskova ve Şam’daki eski rejimle temas kurmaya zorladı. Ancak o dönemde Esed yönetimi Kürtlere hiçbir hak ve statü tanımaya yanaşmadı.
Şam’da Yeni Dönem: Savaşın Komutanı Siyaset Masasında
2024 yılının sonlarında Heyet Tahrir eş-Şam (HTŞ) öncülüğündeki muhaliflerin başlattığı "Saldırganlığı Caydırma Operasyonu" ile Esed rejiminin rekor sürede çökmesi ve Beşşar Esed’in Rusya’ya kaçması, Suriye’de yeni bir sayfa açtı. Çatışmalara doğrudan müdahil olmayan ancak kurulan yeni yönetimle ilk andan itibaren pragmatik iletişim kanalları geliştiren Abdi, askeri üniformasını çıkararak Şam’da Cumhurbaşkanlığı Danışmanlığı koltuğuna oturdu.
Subhi Franjieh’in analizinde ortaya konduğu üzere, Mazlum Abdi için asıl zorlu sınav şimdi başlıyor. Sahada silahların ve askeri manevraların diliyle onlarca yıl boyunca güç toplayan Abdi, çok parçalı bir toplum yapısına, derin bölgesel çıkar çatışmalarına ve Türkiye’nin güvenlik hassasiyetlerine sahip Yeni Suriye’de aynı başarıyı diplomasinin ve siyasetin uzlaşmacı diliyle gösterip gösteremeyeceği sorusuyla karşı karşıya bulunuyor.