Peled, heyetin ilk amacının Siyonizm ideolojisini reddettiklerini ve İsrail devletinin resmi politikalarıyla aralarına koydukları teolojik ve siyasi mesafeyi Amerikan yönetimine doğrudan anlatmak olduğunu dile getirdi.
Middle East Eye tarafından yayımlanan özel habere göre, Amerika Birleşik Devletleri Başkanı Donald Trump, Yahudilerin kutsal yeni yılı Roş Aşana öncesinde dikkat çekici bir görüşmeye imza atarak, kamuoyunda açıkça Siyonizm karşıtı duruşlarıyla tanınan saygın Haredi ve Hasidik Yahudi liderlerinden oluşan bir heyeti Beyaz Saray'da kabul etti. Geleneksel tatil resepsiyonlarının çok ötesine geçen ve basına sızan fotoğraflarla geniş yankı uyandıran bu temas, hem Amerikan iç siyasetinde hem de Washington ile Tel Aviv arasındaki hassas dengelerde yeni bir tartışmanın fitilini ateşledi. Görüşmenin duyulması, İsrail politikasını ve Amerikan muhafazakârlarının İsrail devletiyle kurduğu ittifakı sorgulayan geniş bir kesimin ilgisini çekerken, diplomatik çevrelerde şaşkınlığa yol açtı.
Oval Ofis’te Doğrudan Temas ve Kritik Katılımcılar
New York ve New Jersey eyaletlerinden özel uçaklarla başkente gelen heyet, doğrudan Oval Ofis’te ağırlandı. Katılımcıların paylaştığı bilgilere ve görsel kayıtlara göre, aralarında yaklaşık yüz bin kişilik muhafazakâr cemaati temsil eden Kiryas Joel merkezli Satmar Hasidik hareketinin lideri Haham Aaron Teitelbaum’un da bulunduğu dini önderler, Başkan Trump ile tarihi Resolute Masası çevresinde baş başa görüştü. Görüşmede Trump’ın yanı sıra Başkan Yardımcısı JD Vance, Trump’ın Yahudi damadı Jared Kushner ve New York’un kritik seçim bölgelerinden birini temsil eden Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Mike Lawler da hazır bulundu.
Görüşmeyi organize eden ve heyeti tanıtan New York merkezli siyasi aktivist Yossi Gestetner, salonda ABD’deki dindar Yahudi toplumunun en görünür liderlerinin oturduğunu belirterek, sosyal medyadaki gürültüye rağmen bu diyaloğun büyük saygı gördüğünü kaydetti. Satmar hareketinin ruhani önderi Aaron Teitelbaum’un görüşme esnasında Başkan Trump’ın tam karşısına oturarak hazırladığı özel mektubu okuduğu bildirildi.
Siyonizm Karşıtlığı ve İsrail’deki Zorunlu Askerlik Krizi
Heyetin Washington ziyaretinin perde arkasındaki temel dinamikleri değerlendiren uzmanlar ve aktivistler, görüşmenin yalnızca bir dini tebrik merasimi olmadığının altını çiziyor. İsrail asıllı Amerikalı yazar ve aktivist Miko Peled, görüşmenin en kritik boyutunun heyetin ideolojik pozisyonu olduğunu vurguladı. Peled, heyetin ilk amacının Siyonizm ideolojisini reddettiklerini ve İsrail devletinin resmi politikalarıyla aralarına koydukları teolojik ve siyasi mesafeyi Amerikan yönetimine doğrudan anlatmak olduğunu dile getirdi.
Masadaki ikinci büyük dosya ise İsrail’de Haredi toplumunun karşı karşıya kaldığı zorunlu askerlik yaptırımları oldu. İsrail’de on binlerce dindar gencin askeri celpleri reddetmesi sonucu yasal takibata uğraması ve askere alma yasalarına karşı düzenlenen gösterilerde Haredilerin polis şiddetine maruz kalması, Amerikan Hasidik cemaatlerini derinden rahatsız ediyor. Teitelbaum ve beraberindeki din adamları, İsrail hükümetinin dini azınlıklara uyguladığı baskıyı ve askerlik muafiyetlerinin kaldırılmasıyla tırmanan krizi doğrudan Trump yönetimine taşıyarak bu konudaki hoşnutsuzluklarını kayda geçirdi.
Yaklaşan Seçimler ve Amerikan İç Siyasetindeki Dengeler
Bu sıra dışı görüşmenin zamanlaması, siyasi kulislerde stratejik bir manevra olarak okunuyor. Ziyaretin hem İsrail’deki kritik seçimlere hem de ABD ara seçimlerine haftalar kala gerçekleşmesi, Trump’ın iki ülkedeki seçmen blokları üzerindeki nüfuzunu artırma hamlesi şeklinde yorumlanıyor. Ziyaret sırasında heyetin bindiği özel jetlerin rötar yapması üzerine Trump’ın görüşme saatini ertelemeyi kabul etmesi, Beyaz Saray’ın bu temasa verdiği stratejik önemi gözler önüne seriyor.
Cumhuriyetçi Kongre Üyesi Mike Lawler’ın toplantıda bizzat bulunması da yerel seçim dinamikleri açısından belirleyici görülüyor. Lawler’ın yeniden seçilmek için yarıştığı New York’un 17. bölgesi, Satmar cemaatinin yoğun olarak yaşadığı Kiryas Joel kasabasını kapsıyor. Dolayısıyla bu zirve, Cumhuriyetçi Parti'nin son derece sıkı bir rekabete sahne olan seçim bölgesinde Ortodoks Yahudi oylarını konsolide etme çabası olarak da nitelendiriliyor.
Beyaz Saray Savunması ve Yükselen Eleştiriler
Bir Beyaz Saray yetkilisi konuya ilişkin yaptığı açıklamada, bu düzeydeki bir haham heyetinin Beyaz Saray’da 1979 yılından bu yana gerçekleşen ilk resmi toplantısı olduğuna dikkat çekti. Yetkili, heyetin Trump’a antisemitizmle mücadele, dini okulları kapsayan vergi teşvikleri ve inanç özgürlüğü konularındaki kararlı duruşu nedeniyle teşekkür ettiğini bildirdi. Beyaz Saray yetkilileri ayrıca İnanç Ofisi’nin tüm inanç gruplarından temsilcileri ağırlamaya devam ettiğini savundu.
Buna karşın görüşme, Amerikan Yahudi toplumundaki liberal çevrelerin sert tepkisini çekti. Eski başkan Barack Obama ve Kamala Harris döneminde danışmanlık yapan, günümüzde ise Amerikan Yahudi Demokratik Konseyi’nin yöneticiliğini yürüten Halie Soifer, toplantının dar bir siyasi amaca hizmet ettiğini öne sürdü. Soifer, Amerikan Yahudi toplumunun homojen bir yapı olmadığını hatırlatarak, Trump’ın sadece aşırı muhafazakâr ve temsil gücü sınırlı küçük bir grubu muhatap almasını, özellikle zorlu bir yarışın eşiğinde olan bir Cumhuriyetçi vekili kurtarma girişimi olarak değerlendirdi.