Yaklaşık 900 kilometre uzunluğunda olması planlanan Büyük Deniz Bağlantısı, Yunanistan ile Kıbrıs'ın elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı, ilerleyen aşamada ise İsrail'i de bu hatta dahil etmeyi hedefliyor.
Türkiye, Yunanistan ve Kıbrıs üzerinden İsrail'e kadar uzatılması planlanan elektrik bağlantı projesi kapsamında Doğu Akdeniz'de yürütülecek deniz tabanı araştırmalarına izin verdi. Ankara ile Paris arasında gerçekleştirilen diplomatik temasların ardından Fransız bayraklı araştırma gemisinin çalışmalara başlamasının önü açılırken, proje bölgedeki enerji rekabeti ve deniz yetki alanları tartışmalarını yeniden gündeme taşıdı.
Yaklaşık 900 kilometre uzunluğunda olması planlanan Büyük Deniz Bağlantısı, Yunanistan ile Kıbrıs'ın elektrik şebekelerini birbirine bağlamayı, ilerleyen aşamada ise İsrail'i de bu hatta dahil etmeyi hedefliyor. Avrupa Birliği tarafından desteklenen proje, Doğu Akdeniz'de enerji altyapısını yeniden şekillendirebilecek stratejik girişimlerden biri olarak değerlendiriliyor.
Projenin hayata geçirilmesi için deniz tabanının jeolojik ve jeofizik özelliklerinin incelenmesi, kablonun döşeneceği güzergâhın belirlenmesi ve teknik hazırlıkların tamamlanması gerekiyor. Bu kapsamda Fransız bayraklı Abeille Marengo araştırma gemisinin bölgedeki faaliyetleri önem taşıyor.
Ankara-Paris hattında diplomatik temaslar
Araştırma faaliyetlerinin başlaması, Türkiye ile Fransa arasında yürütülen diplomatik görüşmelerin ardından gerçekleşti. Fransız yatırım fonu Meridiam'ın Ağustos 2026'da projedeki yüzde 66'lık çoğunluk hissesini devralması, Fransa'nın girişimdeki ağırlığını artırdı. Böylece Paris, Türkiye ile Yunanistan arasında Doğu Akdeniz'de yaşanan deniz yetki alanları anlaşmazlığının doğrudan muhataplarından biri haline geldi.
Türkiye Dışişleri Bakan Yardımcısı Mehmet Kemal Bozay ile Fransa'nın Ankara Büyükelçisi Isabelle Dumont arasında 5 Kasım'da gerçekleştirilen görüşmede de projenin gündeme geldiği belirtildi. Ankara, kablo güzergâhının bir bölümünün kendi kıta sahanlığından geçtiğini savunarak araştırma faaliyetlerinin Türkiye'nin onayı ve koordinasyonuyla yürütülmesi gerektiği görüşünü sürdürüyor.
Türkiye'nin yayımladığı NAVTEX bildirimine göre araştırmalar 10 Kasım 2026 ile 18 Mart 2027 tarihleri arasında gerçekleştirilecek. Fransız araştırma gemisi, Girit'teki Kandiye Limanı'ndan ayrılarak belirlenen güzergâhta çalışmalara başladı.
İsrail'in de dahil olacağı enerji hattı
Büyük Deniz Bağlantısı projesinin ilk aşamasında Yunanistan ile Kıbrıs'ın elektrik şebekelerinin birbirine bağlanması, ikinci aşamasında ise hattın İsrail'e kadar uzatılması planlanıyor. Yaklaşık 1.208 kilometre uzunluğunda olması öngörülen yüksek gerilimli doğru akım kablosunun 900 kilometrelik bölümü Girit ile Kıbrıs, 310 kilometrelik bölümü ise Kıbrıs ile İsrail arasında inşa edilecek.
Avrupa Birliği'nin de desteklediği proje, Kıbrıs'ın Avrupa elektrik şebekesine entegrasyonunu güçlendirmeyi ve Doğu Akdeniz'de ülkeler arasındaki enerji bağlantılarını artırmayı amaçlıyor. Bununla birlikte girişim, enerji güvenliğinin ötesinde bölgesel güç dengeleri açısından da önem taşıyor.
Yunanistan, Kıbrıs ve İsrail arasındaki enerji işbirliğinin genişlemesi, Doğu Akdeniz'deki mevcut jeopolitik rekabetin yeni bir boyut kazanmasına neden olabilir. Türkiye ise kendi kıta sahanlığına ilişkin haklarını ve bölgedeki enerji projelerinde söz sahibi olma yaklaşımını koruyor.
Araştırma gemisinin faaliyetlerine başlaması, projenin önündeki teknik engellerin aşılması bakımından önemli bir gelişme olsa da Türkiye ile Yunanistan arasındaki hukuki ve siyasi anlaşmazlıkların çözüldüğü anlamına gelmiyor. Önümüzdeki süreçte kablonun döşenmesi, güzergâhın kesinleştirilmesi ve İsrail bağlantısının hayata geçirilmesi gibi aşamalar, Doğu Akdeniz'deki diplomatik dengeleri yeniden etkileyebilir.