Çin’e Bile Mesaj mı? İran, Hürmüz’de Çin’e Ait Güvenlik Gemisine El Koydu

İran’ın Hürmüz Boğazı yakınlarında Çin bağlantılı bir güvenlik gemisine el koyması Ortadoğu’daki güç dengelerine dair dikkat çekici bir mesaj olarak yorumlanıyor. ABD ile İran arasında devam eden gerilim sürerken yaşanan olay, Tahran’ın “dost ülke” olarak görülen Çin’e bile sınırsız hareket alanı tanımayacağını gösterdi.

Amerikan basınında yer alan haberlere göre İran güçleri, Çin merkezli özel deniz güvenlik şirketi Sinoguards Marine Security’ye ait “Hui Chuan” isimli gemiyi Hürmüz Boğazı girişinde kontrol altına aldı. Geminin Honduras bayrağı taşıdığı ve Birleşik Arap Emirlikleri’nin Füceyre açıklarında demirlediği sırada İran güçleri tarafından İran karasularına çekildiği belirtiliyor.

İran tarafı olay hakkında kapsamlı resmi açıklama yapmazken, şirket yalnızca “belge ve uyumluluk denetimi” gerekçesiyle geminin İran makamları tarafından alıkonulduğunu duyurdu.

Ancak olayın dikkat çekici yönü, söz konusu geminin sıradan bir ticari gemi olmaması. Batılı güvenlik kaynaklarına göre Hui Chuan, denizcilik sektöründe “floating armory” olarak bilinen yüzen silah deposu işlevi görüyordu. Bu tür gemiler, korsan saldırılarına karşı ticari gemileri koruyan özel silahlı güvenlik ekiplerine lojistik destek sağlıyor. Gemide farklı ülkelerden eski askerlerin görev yaptığı ve ağır silah ekipmanlarının bulunduğu iddia ediliyor.

Olayın zamanlaması ise dikkat çekici bulundu. El koyma operasyonu, ABD Başkanı Donald Trump ile Çin lideri Xi Jinping’in Pekin’de görüştüğü gün gerçekleşti. Görüşmelerde Washington yönetiminin Çin’den İran üzerinde baskı kurmasını istediği öne sürülüyor. Analistler, İran’ın bu hamleyle Pekin’e “ticaret yapabilirsiniz ama Hürmüz’de güvenliği siz sağlayamazsınız” mesajı verdiğini düşünüyor.

Londra merkezli düşünce kuruluşu Chatham House’tan Sanam Vakil’e göre İran burada yalnızca bir gemiye el koymadı diğer taraftan bölgedeki olası alternatif güvenlik mimarilerine müdahale etti. Çünkü Tahran uzun süredir Hürmüz Boğazı’nın kontrolünün tamamen kendi stratejik alanı olduğunu savunuyor.

Kriz aynı zamanda Çin’in Ortadoğu’daki kırılgan askeri kapasitesini de yeniden gündeme taşıdı. Çin ekonomik olarak Körfez’de son derece güçlü olsa da, Pekin’in bölgeyi koruyacak küresel ölçekte bir askeri deniz gücüne sahip olmadığı uzun süredir tartışılıyor. Bu nedenle Çinli şirketler son yıllarda özel güvenlik ağlarına yönelmiş durumda.

Uzmanlara göre İran’ın el koyduğu gemi, Pekin’in küresel ticaret yollarını korumak için geliştirdiği özel güvenlik modelinin sembollerinden biriydi. Ancak Tahran’ın bu gemiyi durdurması, Çin’in ekonomik nüfuzunun her zaman siyasi ve askeri etkiye dönüşemediğini gösterdi.

Öte yandan olay, Hürmüz Boğazı’ndaki büyük jeopolitik savaşın ABD ile İran arasında olmadığını da ortaya koyuyor. Çin, Rusya, Körfez ülkeleri ve Batılı özel güvenlik şirketleri artık aynı deniz hattında birbirlerinin hareket alanlarını test ediyor. Analizler önümüzdeki dönemde Hürmüz’de özel askeri şirketler ve gölge güvenlik ağları üzerinden yeni güç mücadelelerinin yaşanabileceği görüşünde.