El Cezire Analizi: İsrail, Kudüs’ün Dini Kimliğini Yeniden Şekillendiriyor

Al Jazeera’da Xavier Abu Eid imzasıyla yayımlanan kapsamlı analizde, İsrail’in son dönemde Kudüs’te attığı adımların kentin tarihi dini statüsünü aşındırdığı ve kutsal mekânlar üzerinde yeni bir fiili düzen kurmaya çalıştığı savunuldu. Yazıda, özellikle Doğu Kudüs’te Müslümanlar ve Hristiyanlara ait kutsal alanlara yönelik artan kısıtlamaların, sadece güvenlik politikalarıyla açıklanamayacağı; bunun Kudüs’ün dini kimliğini dönüştürmeye dönük daha geniş bir stratejinin parçası olduğu öne sürüldü.

Analizde, Kudüs’te yüzyıllardır geçerli olan “statüko” düzeninin Osmanlı döneminden bu yana kutsal mekânlardaki dini hak ve sorumlulukları belirleyen temel çerçeve olduğu hatırlatıldı. Bu sistemin, Mescid-i Aksa’dan Kıyamet Kilisesi’ne kadar kentin çok dinli yapısını koruyan hassas bir denge oluşturduğu belirtilirken, son yıllarda İsrail’in güvenlik gerekçesiyle uyguladığı kısıtlamaların bu tarihsel yapıyı zedelediği ifade edildi. Abu Eid, özellikle işgal altındaki Doğu Kudüs’te Filistinlilerin ibadet özgürlüğünün giderek daha fazla kontrol altına alındığını vurguladı.

Yazıda, İsrail’in Kudüs’teki politikalarının yalnızca güvenlik eksenli değil; demografik, kültürel ve dini alanlarda kalıcı bir dönüşüm yaratmayı hedefleyen bir yaklaşımın ürünü olduğu değerlendirmesi yer aldı. Filistinlilerin kutsal mekânlara girişlerinde uygulanan yaş sınırlamaları, kimlik kontrolleri, dönemsel yasaklar ve yoğun polis varlığının, kentteki dini yaşamı doğrudan etkilediği kaydedildi. Özellikle son İran-İsrail gerilimi sırasında kutsal alanların haftalar boyunca kapalı tutulması, bu tartışmaları yeniden gündeme taşıdı.

Haberde, İsrail Ulusal Güvenlik Bakanı Itamar Ben-Gvir’in 12 Nisan’da Mescid-i Aksa yerleşkesine yaptığı ziyaretin gerilimi daha da artırdığına dikkat çekildi. İsrail polisinin koruması altında bölgeye giren Ben-Gvir’in, Yahudi ziyaretçilere daha geniş ibadet hakkı tanınması yönündeki açıklamaları, Ürdün ve Filistin yönetimi tarafından statükoya açık müdahale olarak değerlendirildi. Ürdün Dışişleri Bakanlığı ziyareti “kutsallığa saygısızlık” ve “tehlikeli provokasyon” olarak nitelendirirken, Filistin yönetimi bu tür adımların bölgedeki kırılgan dengeyi daha da bozabileceği uyarısında bulundu.