Norveç Kralı V. Harald hayatını kaybetti: Yeni Kral Haakon oldu

Oslo'da hüzünlü veda

Bir süredir sağlık problemleriyle mücadele eden Norveç Kralı 5’inci Harald, tedavi gördüğü Oslo’daki Ulusal Hastane'de yerel saatle 06.35’te hayatını kaybetti. Kraliyet Sarayı tarafından yapılan resmi açıklamada, Harald’ın huzur içinde yaşamını yitirdiği duyuruldu. Acı haberin ardından Oslo’daki Kraliyet Sarayı’nda bayraklar yarıya indirildi. Vefat haberini alan çok sayıda Norveçli sarayın önüne akın ederek çiçek bırakırken, son 24 saat içinde kraliyet ailesi üyeleri de hastaneye giderek son ziyaretlerini gerçekleştirdi. Kralın vefatıyla birlikte taht varisi oğlu Haakon Norveç’in yeni hükümdarı oldu.

14. yüzyıldan beri doğan ilk hükümdardı

1937 yılında Oslo yakınlarında dünyaya gelen Harald, 14. yüzyıldan bu yana doğrudan Norveç topraklarında doğan ilk hükümdar olma özelliği taşıyordu. Henüz üç yaşındayken Nazi Almanyası'nın ülkesini işgal etmesiyle birlikte ailesiyle birlikte zorlu bir sürgün dönemi yaşadı; önce İsveç’e, ardından dönemin ABD Başkanı Franklin D. Roosevelt’in davetiyle Amerika Birleşik Devletleri’ne gitti. Savaşın ardından ülkesine geri dönen Harald, 1957 yılında veliaht prens ilan edildi. Eğitim hayatını Oxford Üniversitesi Balliol College’da sürdüren Harald, 1960-1962 yılları arasında sosyal bilimler, tarih ve ekonomi alanlarında eğitim aldı. Babası Kral 5’inci Olav’ın 17 Ocak 1991’de vefat etmesi üzerine tahta çıkarak 35 yıl boyunca ülkeyi yönetti.

Monarşide reformlar ve modernleşme süreci

Hükümdarlığı boyunca Norveç monarşisinin daha şeffaf ve halkla iç içe bir yapıya kavuşmasında önemli rol oynayan Harald, geleneklerin dışına çıkan evlilik kararıyla da tarihe geçti. Bir iş insanının kızı olan Sonja Haraldsen ile evlenebilmek için babasının ilk yıllardaki muhalefetine rağmen dokuz yıl bekleyen Harald, 29 Ağustos 1968’de Oslo Katedrali’nde nikah masasına oturdu. Yaklaşık 58 yıl süren bu evlilik, kraliyet ailesinde halkla bütünleşmenin ilk büyük adımlarından biri olarak değerlendirildi.

Kral Harald, ülkenin içinden geçtiği en karanlık ve kriz dolu dönemlerde sergilediği birleştirici liderlikle de tanındı. Aşırı sağcı katil Anders Breivik’in 2011 yılında Oslo ve Utøya'da gerçekleştirdiği ve 77 kişinin hayatını kaybettiği katliamın ardından ulusa seslenen Harald, Norveçlilere dayanışma çağrısı yaparak korkunun kontrolü ele geçirmesine asla izin verilmemesi gerektiğini vurgulamıştı. 2016 yılında yaptığı bir başka tarihi konuşmada ise farklı etnik kökenlerin, dinlerin ve cinsel yönelimlerin Norveç toplumunun vazgeçilmez bir parçası olduğunu belirterek toplumsal çeşitliliğe olan inancını açıkça dile getirdi.

Siyasi kimliğinin yanı sıra koyu bir spor tutkunu olan V. Harald, başarılı bir yelkenci olarak ülkesini üç kez Olimpiyat Oyunları'nda temsil etti. Çevre bilincine verdiği önemle de bilinen Harald, Dünya Doğayı Koruma Vakfı’nın (WWF) Norveç kolunun kurucu üyeleri arasında yer aldı ve kuruluşun başkanlığını 20 yıl boyunca yürüttü. İlerleyen yaşı ve artan rahatsızlıkları sebebiyle Nisan 2024’te kamuoyuna yönelik resmi programlarını kalıcı olarak azaltan Kral'a, kırmızı kan hücrelerinin sayısının azalmasıyla kendini gösteren nadir bir kan hastalığı olan hemolitik anemi teşhisi konulmuş ve kortizon tedavisi uygulanmaya başlanmıştı. 17 Ağustos’ta fenalaşarak yeniden hastaneye kaldırılması üzerine oğlu Haakon naip olarak kraliyet görevlerini devralmıştı. 35 yıllık hükümdarlığın ardından V. Harald'ın vefatıyla Norveç monarşisinde yeni bir sayfa açıldı.

haberdeger.com

Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist