Avrupa’da 144 İHA Uçuşu: Rus İstihbaratı Avrupa Semalarında

Modern harp tarihi, cephe hatlarının netliği ve konvansiyonel orduların coğrafi sınırlarıyla tanımlanır. Ancak bugün Avrupa, sınırları haritalarda çizilmemiş, konvansiyonel silahların gölgesinde, sessiz ve derinden yürütülen asimetrik bir hava savaşının sahnesi konumundadır. Uluslararası Stratejik Araştırmalar Enstitüsü’nün (IISS) yayımladığı "Rusya'nın Avrupa Üzerindeki İHA Harekatı " başlıklı kapsamlı rapor, bu gizli savaşın taktiksel boyutunu aşarak, kıtanın güvenlik mimarisindeki en büyük çatlağı, yani "gri alan zafiyetini" gözler önüne seriyor. Kremlin, Ukrayna sahlarında tank ve toplarla yürüttüğü yıpratma savaşının bir benzerini, Avrupa’nın kalbinde, milyarlarca dolarlık radarları ve sivil havacılık altyapılarını felç eden insansız hava araçlarıyla (İHA) sürdürüyor.

Bu kampanya, askeri literatürde "Phase Zero" yani Sıfırıncı Aşama olarak adlandırılan stratejinin en somut ve tehlikeli tezahürüdür. Sıfırıncı Aşama'nın temel amacı, sıcak bir çatışma ya da resmi bir savaş ilanı başlatmak değildir; aksine, düşmanın sinir uçlarını test etmek, psikolojik üstünlük kurmak, stratejik istihbarat toplamak ve en önemlisi, müttefiklerin karar alma mekanizmalarını felç etmektir. Ağustos 2024 ile Şubat 2026 arasındaki 18 aylık dönemde, aralarında en az bir düzine NATO üyesinin ve tarafsızlığıyla bilinen İrlanda'nın da bulunduğu hava sahalarında kayıtlara geçen 144 organize İHA ihlali, bu stratejinin ne kadar sistematik uygulandığını kanıtlıyor. İngiltere’deki nükleer bombardıman üslerinden (RAF Lakenheath ve RAF Fairford) Fransa’nın stratejik nükleer denizaltı filosuna ev sahipliği yapan Île Longue limanına; Kopenhag, Münih ve Brüksel havalimanlarının kapatılmasından, Ukrayna Devlet Başkanı Volodimir Zelenski’nin Dublin ziyareti sonrasında İrlanda deniz sınırında beliren gizemli drone sürülerine kadar uzanan bu operasyon hattı, rastgele yürütülen hobi uçuşları değildir. Karşımızda, tek bir merkezden, doğrudan Rus Askeri İstihbaratı (GRU) tarafından yönetilen senkronize bir istihbarat taarruzu bulunmaktadır.

"Gölge Filo" Sahneye Çıkıyor

IISS analizinin ortaya koyduğu ve istihbarat dünyasını alarma geçiren en sarsıcı gerçek ise bu operasyonların lojistik ve operasyonel üssünün cephe hattından ya da Rusya topraklarından yüzlerce kilometre uzakta, uluslararası sularda yüzüyor oluşudur. Rusya'nın enerji ambargolarını ve ekonomik yaptırımları delmek amacıyla kurduğu, uluslararası denizcilik hukukunun boşluklarından yararlanan ve "Gölge Filo" olarak bilinen ticari tankerler ile kargo gemileri, artık sadece yasadışı petrol taşımıyor; her biri hibrit savaşın doğrudan birer yüzen askeri fırlatma rampasına dönüşmüş durumda.

Seasons 1, Hav Dolphin ve Boracay gibi şüpheli ticari gemiler, hedef ülkelerin münhasır ekonomik bölgelerine veya kara sularına yaklaştıklarında AIS (Otomatik Tanımlama Sistemi) transponder cihazlarını kapatarak "karanlık seyre" (dark sailing) geçiyorlar. Gece karanlığında sivil maskelerini koruyarak Avrupa kıyılarında devriye atan bu gemiler, güvertelerinden askeri nitelikli İHA'lar fırlatıyor, bu araçlar için açık denizde sinyal tekrarlayıcı olarak görev yapıyor ve operasyon tamamlandığında insansız araçları yeniden bünyesinde topluyor. Avrupa donanmalarının, özellikle de Fransız deniz komandolarının okyanusta bu tarz şüpheli bir tankere düzenlediği gizli baskında yakalanan ve "özel güvenlik görevlisi" maskesi taşıyan Rus askeri yüklenicileri ile GRU unsurları, bu gölge filonun artık ticari bir yapı değil, doğrudan doğruya organize birer militer operasyon hücresi olduğunu tescilliyor.

Radarların Göremediği Tehdit ve Hukuki Felç

Avrupa için asıl stratejik bozgun askeri alanda değil, kurumsal ve kavramsal düzeyde yaşanıyor. Batı dünyası, Soğuk Savaş’tan bu yana milyarlarca dolar harcayarak inşa ettiği entegre hava savunma mimarisini, tanımlanmış bir cephe hattından gelecek yüksek irtifalı balistik füzelere, seyir füzelerine veya radar kesit alanı geniş jetlere göre tasarladı. Oysa bugün Avrupa semalarında dolaşan tehdit, radar ekranlarında bir kuş sürüsünden ya da meteorolojik gürültüden ayırt edilemeyen, transponder yayını yapmayan, alçak irtifadan sessizce süzülen 15-20 bin dolarlık ucuz ama gelişmiş drone’lardır.

Buradaki en büyük zafiyet, askeri teknolojilerden ziyade Batı demokrasilerinin hukuk sarmalında yatıyor. Rusya, Batı'nın bürokratik hantallığını ve angajman kurallarındaki parçalanmışlığı kusursuz bir silah olarak kullanıyor. Bir İHA sivil bir havalimanının yakınında belirdiğinde süreç tamamen sivil havacılık otoritelerinin ve yerel polisin yasal prosedürlerine tabi kalıyor; aynı İHA birkaç kilometre ötedeki bir nükleer tesise ya da askeri üsse yöneldiğinde ise devreye ordunun girmesi gerekiyor. Ancak barış zamanı yasal mevzuatları, sınır ihlali yapan sivil görünümlü bir insansız araca karşı kinetik müdahale yapmayı, yani onu vurup düşürmeyi neredeyse imkansız kılan katı bürokratik şartlara bağlıyor. Ülkeler arasındaki mevzuat uyumsuzlukları ve sınır ötesi koordinasyon eksikliği, Kremlin’e Avrupa'nın göbeğinde devasa bir cezasızlık alanı sunuyor.

Caydırıcılık Körlüğü ve "Gri Alanın" Esir Aldığı Gelecek

Avrupa hükümetleri, egemenlik alanlarının bu denli pervasızca ve defalarca ihlal edilmesine rağmen, bugüne kadar resmi düzeyde Moskova'yı doğrudan suçlamaktan ve sert diplomatik/askeri karşılıklar vermekten imtina etti. İstihbarat koridorlarından sızan bilgilere göre bu sessizliğin arkasında iki temel korku yatıyor: İlki, Rusya'yı doğrudan suçlamanın NATO’nun 5. Maddesi gibi kolektif bir askeri tepki mekanizmasını tetikleyecek yasal eşiğe yaklaşması ve krizin kontrolsüzce tırmanması endişesi; ikincisi ise ülkelerin bu hibrit tehdidi bütüncül bir Avrupa krizi olarak görmek yerine, kendi içlerindeki yerel asayiş veya havacılık sorunu olarak geçiştirmeyi tercih etmesi.

Rusya, Batı'nın bu "caydırıcılık körlüğünü" net bir şekilde okuyor ve her yanıtsız kalan ihlalde operasyonun vitesini bir adım daha artırıyor. Baltık ülkelerinin ve Polonya'nın öncülüğünde kağıt üzerinde başlatılan, sınır hatlarını elektronik harp sistemleriyle donatmayı hedefleyen "Avrupa Drone Duvarı" (EDDI) gibi projeler, Avrupa Birliği dehlizlerinde fonlama tartışmaları ve bürokratik onay süreçleriyle boğulurken; Rusya, Avrupa hava sahasını dilediği an, dilediği noktada felç edebileceğini fiilen kanıtlamış durumdadır.

Avrupa, uluslararası sularda serbestçe dolaşan bu "yüzen gri platformları" yasal ve askeri olarak baskı altına alacak ortak angajman kuralları geliştirmedikçe ve hava sahası ihlallerine karşı "gri alan" mazeretlerinin arkasına saklanmayı bırakmadıkçe, kendi semalarında güvenliği sağlamaktan aciz birer izleyici olarak kalmaya mahkum olacaktır. Tehdit kapıda değil; çoktan içeri sızmış ve yukarıdan izlemektedir.