Hofstadter Yasası: İşler neden hep beklediğimizden uzun sürer?

Kendi kendini doğrulayan bir döngü

Bu durumu bilişsel bilimci Douglas Hofstadter 1979’da yayımlanan, Pulitzer ödüllü kitabı Gödel, Escher, Bach’ta tek bir cümleyle özetler:

“Bir iş, Hofstadter Yasası’nı hesaba katsanız bile, her zaman tahmin ettiğinizden daha uzun sürer.”

Bu ifade, yalnızca ironik bir tespit değil; planlama hatalarımızı açıklayan güçlü bir çerçevedir.

Neden sürekli yanılıyoruz?

Bir işi planlarken beynimiz “ideal senaryoyu” temel alır. Odayı boyamayı düşünürken fırçayı duvara sürme anını hayal ederiz; fakat bant çekme, eşyaları taşıma, damlayan boyayı temizleme, kuruma süresi ya da eksik malzeme için nalbura gitme gibi ayrıntıları çoğu zaman dışarıda bırakırız. Büyük resmi görürken, o resmi oluşturan görünmez detaylar ve aksilikler hesaba katılmaz.

Büyük projelerde de aynı kural

Hofstadter Yasası yalnızca bireysel planlarda değil, dev projelerde de işler. Örneğin Sydney Opera Binası’nın 1963’te tamamlanması ve 7 milyon dolara mal olması bekleniyordu; bina ancak 1973’te, yaklaşık 102 milyon dolarlık maliyetle bitirilebildi. Yazılım projelerinde “kesin teslim tarihi”nin aylar, hatta yıllar sarkması da bu yüzden şaşırtıcı değildir. İş ilerledikçe karmaşıklık artar; her çözüm yeni bir sorun doğurur.

Bu yasayla nasıl başa çıkılır?

• Tampon süre ekleyin: Tahmin ettiğiniz süreye bilinçli bir pay ekleyin.
• İşi parçalara bölün: “Rapor yazmak” belirsizdir; “veri toplamak”, “taslak çıkarmak”, “düzenlemek” ise ölçülebilirdir.
• Süreç odaklı olun: Bitiş çizgisine kilitlenmek stresi artırır. Karşılaşılan engelleri gecikme değil, sürecin doğal adımları olarak görün.

Hofstadter Yasası’nı kabul etmek, daha yavaş çalışmak anlamına gelmez. Aksine, gerçekçi planlar yapmayı ve sürprizlere hazırlıklı olmayı sağlar. Bu da sonunda işleri gerçekten zamanında bitirmenin en sağlam yoludur.





haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist