#Abd

HABER DEĞER - Abd haberleri, son dakika gelişmeleri, detaylı bilgiler ve tüm gelişmeler, Abd haber sayfasında canlı gelişmelere ulaşabilirsiniz.

Haber

Yaşanabilir kuşakta yeni umut: 146 ışık yılı uzaklıkta Dünya benzeri gezegen keşfedildi

Gök bilimciler, Dünya’ya görece yakın bir konumda, Güneş benzeri bir yıldızın yörüngesinde dolanan ve yaşanabilir kuşakta yer alma ihtimali bulunan yeni bir gezegen adayı keşfetti. Avustralya, İngiltere, ABD ve Danimarka’dan bilim insanlarının yer aldığı uluslararası araştırma ekibi, NASA’nın Kepler Uzay Teleskobu’nun 2017’deki K2 misyonu kapsamında topladığı verileri inceleyerek HD 137010 b adlı gezegen adayını tespit etti. Araştırmacılar, gezegen adayının Dünya’dan yalnızca yüzde 6 daha büyük olduğunu ve yıldızının etrafındaki bir turunu 355 günde tamamladığını belirledi. Bu özellikleriyle HD 137010 b’nin, Dünya’ya benzer yörünge süresine ve boyutlara sahip olması dikkat çekiyor. Bilim insanları ayrıca, gezegenin bulunduğu yörüngenin, sıvı suyun varlığına imkân tanıyabilecek “yaşanabilir kuşak” içinde yer alma ihtimalinin yaklaşık yüzde 50 olduğunu vurguluyor. Dünya’dan 146 ışık yılı uzaklıkta bulunan bu aday gezegenin, mevcut teleskop teknolojileriyle ayrıntılı gözlemler yapılabilecek kadar yakın bir konumda olduğu ifade ediliyor. Bu durum, gezegenin atmosferi ve olası yaşam koşullarına dair daha kapsamlı çalışmaların önünü açabilecek önemli bir avantaj olarak değerlendiriliyor. Öte yandan araştırmacılar, gezegenin yörüngesinde döndüğü yıldızın Güneş’e kıyasla daha soğuk ve daha sönük olduğunu belirtiyor. Bu nedenle HD 137010 b’nin yüzey sıcaklığının Mars’a benzer olabileceği ve eksi 70 santigrat dereceye kadar düşebileceği tahmin ediliyor. Bilim insanları, gezegenin kesin olarak “ötegezegen” statüsüne kavuşabilmesi için daha fazla gözlem ve veriye ihtiyaç olduğunu vurgularken, çalışmanın ayrıntılarının Astrophysical Journal Letters dergisinde yayımlandığını açıkladı. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

Trump’tan gerilim tırmandıran açıklama: İran’a büyük bir donanma gidiyor

Donald Trump, sosyal medya paylaşımları ve açık oturumlarda İran’a doğru “büyük bir donanma” ya da “armada”nın hareket ettiğini belirterek Tahran’a yönelik baskıyı artırdı. Trump, bu askeri varlığın ABD Merkezi Komutanlığı (CENTCOM)’ın Ortadoğu’da konuşlandırdığı uçak gemisi ve eşlik eden savaş gemilerini kapsadığını söyledi ve İran’ın nükleer silahsızlanma konusunda masaya oturmasını umduğunu ifade etti. Bu donanmanın, Venezuela’ya gönderilen filo gibi güçlü ve hızlı hareket etmeye hazır olduğu yorumları yapıldı. ABD donanması bölgeye konuşlandırıldı Trump, “Başında büyük uçak gemisi USS Abraham Lincoln’ün bulunduğu bu filo, İran’a doğru büyük bir güçle ilerliyor” diye yazdı ve bu askeri adımı daha önceki Venezuela operasyonuyla kıyasladı. ABD hükümeti, donanmanın “bölgesel güvenlik ve istikrarı desteklemek” amacıyla konuşlandırıldığını belirtiyor. Trump hem baskı hem diyalog mesajı verdi Trump, askeri varlığın amacının zorla bir çatışma çıkarmak değil, İran’ı müzakere masasına çekmek olduğunu da vurguladı. Tahran’a “adil ve eşit bir nükleer anlaşma” yapma çağrısı yaparken, zamanın daraldığını ifade etti. Bölge gerilimli; Türkiye dışişlerinden çağrı Bu gelişmelerin ortasında Hakan Fidan önderliğindeki Türkiye, ABD ile İran arasındaki sorunların adım adım çözülmesini, askeri seçeneklerden kaçınılmasını ve nükleer pazarlığın güçlendirilmesini önerdi. Türkiye tarafı, dış müdahalelerin bölge istikrarını daha da bozacağı uyarısında bulundu. Askeri manevralar devam ediyor ABD, Ortadoğu’daki askeri varlığını sadece deniz unsurlarıyla değil, çok günlük hava tatbikatları ve ek savunma sistemleri konuşlandırarak da güçlendiriyor. USS Abraham Lincoln uçak gemisi grubunun gelişini takiben, F-15E ve Birleşik Krallık Typhoon gibi savaş uçakları da bölgeye intikal etti. İran sert yanıt verdi İran yönetimi, herhangi bir askeri saldırıyı “tam ölçekli savaş” olarak değerlendireceğini ve sert şekilde karşılık vereceğini açıkladı. Bu yanıt, bölgedeki tansiyonun yükselmeye devam ettiğini gösteriyor. Tüm bu gelişmeler sürmekte olan jeopolitik gerilimlere işaret ediyor ve uluslararası diplomasinin sonuçlarıyla yakından izleniyor. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

İran’dan ABD’ye billboardlu mesaj: Rüzgâr eken, fırtına biçer

İran, başkent Tahran’da yer alan Enghelab (Devrim) Meydanı’na yerleştirilen dikkat çekici bir reklam panosuyla ABD’ye sert bir mesaj verdi. Billboardda, güvertesi hasar görmüş, patlayan savaş uçaklarıyla dolu bir uçak gemisi, etrafa saçılmış cesetler ve kan izleriyle birlikte resmedildi. Geminin arkasından akan kanın, ABD bayrağının çizgilerini andıracak biçimde tasvir edilmesi dikkat çekti. Görselde yer alan “Rüzgâr eken, fırtına biçer” sloganı, olası bir askeri müdahaleden kaçınılması çağrısı olarak değerlendirildi. Gelişme, Donald Trump’ın geçen hafta Air Force One’da yaptığı açıklamaların ardından geldi. Trump, ABD’nin İran’ı “izlediğini” ve “her ihtimale karşı” bölgeye savaş gemileri sevk edildiğini söylemiş, olası bir müdahalenin haziran ayında İran’ın nükleer tesislerine yönelik ABD saldırılarını “çerez gibi” göstereceğini iddia etmişti. Enghelab Meydanı, İran’da genellikle devlet tarafından organize edilen etkinliklere ve ulusal gündeme paralel olarak değiştirilen duvar görsellerine ev sahipliği yapmasıyla biliniyor. Bu nedenle söz konusu billboardun, resmi söylemle uyumlu sembolik bir mesaj taşıdığı belirtiliyor. Öte yandan İran Devrim Muhafızları’nın üst düzey komutanlarından biri cumartesi günü yaptığı açıklamada, ABD ve İsrail’e “yanlış bir hesap yapmaktan kaçınmaları” çağrısında bulundu; İran’ın askeri kapasitesinin “her zamankinden daha hazır” olduğunu ve “parmağın tetikte” bulunduğunu söyledi. İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi de geçtiğimiz günlerde ABD’ye yönelik en net uyarılarından birini yaptı. Arakçi, ülkesinin yeniden bir saldırıya uğraması halinde “eldeki tüm imkânlarla karşılık vereceğini” belirterek, haziran ayında İsrail ile yaşanan ve 12 gün süren çatışmada gösterilen itidalin bu kez geçerli olmayacağını vurguladı. Tahran ile Washington arasındaki bu son gerilim, İran genelinde 28 Aralık’ta başlayan ve halen süren protestoların gölgesinde yaşanıyor. ABD merkezli İnsan Hakları Aktivistleri Haber Ajansı’na göre protestolarda hayatını kaybedenlerin sayısı en az 5 bin 2’ye, gözaltına alınanların sayısı ise 41 bin 280’in üzerine çıktı. Ülkede devam eden internet kesintileri nedeniyle gerçek bilanço hakkında ciddi belirsizlikler bulunduğu ifade ediliyor. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

Dünyanın servet haritası çıktı: Milyarderlerin adresi bu şehirler oldu

Hurun Global Rich List 2025 yayımlandı, küresel servetin hangi kentlerde yoğunlaştığı netleşti. Listede ABD ve Asya şehirleri öne çıkarken, Türkiye’den yalnızca İstanbul yer aldı. Hurun Araştırma Merkezi tarafından hazırlanan Hurun Global Rich List 2025, dünyadaki milyarderlerin şehir bazlı dağılımını ortaya koydu. Küresel finans merkezleri, teknoloji üsleri ve sermaye yoğun bölgelerin başı çektiği listede, milyarder sayısının belirli metropollerde toplandığı görüldü. Araştırma, ekonomik güç merkezlerinin coğrafi olarak nerelerde yoğunlaştığını da gözler önüne serdi. New York Zirvede, ABD ve Asya Ağırlığı Artıyor Listeye göre dünyanın en fazla milyarder barındıran şehri New York oldu. ABD’nin finans başkenti, 129 milyarderle ilk sıraya yerleşti. Onu 97 milyarderle Londra, 92 milyarderle Şanghay ve 91 milyarderle Pekin takip etti. Mumbai, Şıncın, Hong Kong ve Singapur gibi Asya şehirlerinin üst sıralarda yer alması, küresel servetin doğuya kayışını bir kez daha ortaya koydu. Teknoloji ve Finans Kentleri Yarışta Önde Listenin ilk 20 sırasında yer alan şehirlerin büyük bölümünü finans, teknoloji ve sanayi merkezleri oluşturdu. San Francisco, Los Angeles ve Paris gibi kentler; teknoloji girişimleri, küresel şirket merkezleri ve sermaye akışları sayesinde milyarder yoğunluğunu artıran şehirler arasında yer aldı. Uzmanlar, bu tabloyu dijital ekonomi ve küresel yatırım ağlarının sonucu olarak değerlendiriyor. Türkiye’den Listede Sadece İstanbul Var Hurun Global Rich List 2025’te Türkiye’den yalnızca İstanbul yer aldı. İstanbul, 28 milyarderle dünya genelinde 22. sıraya yerleşti. Türkiye’nin en büyük ekonomik ve finansal merkezi olan İstanbul’un listede yer alması dikkat çekerken, milyarder sayısının küresel ölçekte sınırlı kalması da tartışma konusu oldu. Ekonomistler, İstanbul’un bölgesel bir finans merkezi olmasına rağmen, sermaye birikimi ve küresel yatırım çekme kapasitesinin henüz üst sıralardaki kentlerle yarışacak düzeyde olmadığını vurguluyor. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

Avrupa-ABD arasında diplomasi trafiği: Avrupalılar Trump’a karşı Grönland’ı nasıl savundu?

Avrupa ile ABD arasındaki ilişkiler, Grönland üzerinden patlak veren krizle son yılların en ciddi sınavlarından birini verdi. Donald Trump’ın, Danimarka Krallığı’na bağlı özerk ada Grönland’ın “satın alınması” amacıyla sekiz Avrupa ülkesine yüzde 10 ek gümrük vergisi uygulama tehdidi, kıtada sert tepkilere yol açtı. Trump’ın açıklamalarının ardından Avrupa başkentleri, Danimarka’nın egemenliğini destekleyen ortak bir tutum sergilerken, tehditlerin NATO müttefikliğine aykırı olduğu vurgulandı. Emmanuel Macron, “Hiçbir tehdit veya zorlamaya boyun eğmeyeceğiz” diyerek sert bir mesaj verdi. Misilleme hazırlığı ve birlik mesajı Kriz derinleşirken, AB büyükelçileri ek tarifelere karşı olası önlemleri değerlendirmek üzere acil toplantılar yaptı. Fransa’nın gündeme getirdiği ve daha önce hiç kullanılmamış olan Anti-Coercion Instrument (Zorlayıcı Eylemlere Karşı Önlem Mekanizması), çok sayıda sektörü kapsayan misilleme ihtimalini masaya taşıdı. Brüksel’deki diplomatik kaynaklar, Grönland’ın yanı sıra AB egemenliğini savunmak için “ekonomik bedel ödemeye hazır olunduğu” mesajının ortaklaştığını aktardı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen, Davos’ta yaptığı konuşmada, “Yanıtımız kararlı, birleşik ve orantılı olacak” diyerek birlik vurgusu yaptı. Avrupa Parlamentosu da AB-ABD ticaret anlaşmasının onayını süresiz erteleyerek Washington’a siyasi baskıyı artırdı. Diplomasi kapısı ve NATO devreye girişi Gerilimi tırmandırmadan çözüm arayan Avrupalılar, diplomasiyi öne çıkardı. Almanya Şansölyesi Friedrich Merz, tırmanma istemediklerini belirtirken, NATO Genel Sekreteri Mark Rutte devreye girerek Trump’la Davos’ta görüştü. Görüşmelerin ardından, Grönland ve Arktik bölgesinin güvenliğini güçlendirmeyi amaçlayan bir “çerçeve anlaşması” üzerinde mutabakata varıldı. Henüz ayrıntıları açıklanmayan anlaşmayla Trump, ek tarifeleri uygulamayacağını ve Grönland’ın mülkiyetine yönelik adım atmayacağını teyit etti. Kriz üzerine Brüksel’de toplanan Avrupa liderleri, transatlantik bağların “bir haftalık krizle feda edilemeyecek kadar değerli” olduğu mesajını verdi. Kriz geride kaldı, soru işaretleri sürüyor Danimarka Başbakanı Mette Frederiksen, anlaşmanın Danimarka ve Grönland’ın rızası olmadan hazırlanmadığını vurguladı. Ancak Avrupa başkentlerinde, Trump’ın öngörülemez dış politikasının benzer krizleri yeniden tetikleyebileceği endişesi devam ediyor. AB yetkilileri, Grönland krizinin Avrupa’da daha bağımsız bir dış politika arayışını güçlendirdiği görüşünde. Bir üst düzey AB kaynağı, “İlişkinin artık farklı bir zeminde ilerlediği herkes tarafından görüldü. Bu da Avrupa açısından yeni kararları zorunlu kılıyor” değerlendirmesinde bulundu. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

Kuveyt, ABD’nin göçmen vizesi yasağı listesine neden alındı?

ABD Başkanı Donald Trump yönetimi, 21 Ocak 2026 itibarıyla 75 ülkenin vatandaşlarına göçmen vizesi verilmesini askıya aldı. Listeye, ABD’nin NATO dışı en yakın müttefiklerinden biri olan Kuveyt’in de eklenmesi dikkat çekti. Körfez Savaşı’ndan bu yana Washington’la güçlü askeri ve siyasi bağlar kuran Kuveyt’in karara dahil edilmesi, “neden” sorusunu gündeme taşıdı. Güçlü müttefiklik ilişkisine rağmen Kuveyt, 1990-1991 Körfez Savaşı’ndan bu yana ABD’nin bölgedeki en önemli ortaklarından biri olarak öne çıkıyor. 2003 Irak işgali ve ABD’nin IŞİD’e karşı yürüttüğü operasyonlarda kritik rol üstlenen ülkede bugün yaklaşık 13 bin 500 Amerikan askeri bulunuyor. Pentagon, vize yasağının açıklandığı gün Kuveyt’e yönelik 800 milyon dolarlık silah satışını Kongre’ye bildirdi. ABD Ordusu Merkez Komutanlığı’nda görev yapmış Asha Castleberry, karara ilişkin yaptığı değerlendirmede “Kuveyt’le köklü ve güçlü ilişkilerimiz nedeniyle gerçekten şaşırdım” dedi. Siyasi manevra iddiası Analistler, kararın güvenlikten ziyade siyasi baskı aracı olabileceğini savunuyor. Emory Üniversitesi’nden Körfez uzmanı Courtney Freer, bunun Trump yönetiminin Kuveyt’le belirli konularda pazarlık yapmak için kullandığı bir taktik olabileceğini belirtti. Freer, özellikle Kuveyt’in İsrail’le normalleşmeye kesin olarak karşı çıkmasının Washington’daki rahatsızlığı artırmış olabileceğine dikkat çekti. Müslüman Kardeşler faktörü Kararın arkasında Müslüman Kardeşler meselesinin de olabileceği ifade ediliyor. Trump yönetimi, bazı ülkelerdeki Müslüman Kardeşler yapılanmalarını terör örgütü ilan etmişti. Ortadoğu Demokrasi Merkezi’nden Abdullah Alaoudh, Kuveyt’in bu örgüte karşı diğer Körfez ülkeleri kadar sert bir tutum almamasının ABD’de baskı unsuru haline gelmiş olabileceğini söyledi. Alaoudh, vize yasağını “tamamen siyasi” olarak nitelendirdi. Vatandaşlıktan çıkarılmalar ve insan hakları Son iki yılda Kuveyt’te on binlerce kişinin vatandaşlıktan çıkarıldığına dair iddialar da kararla ilişkilendiriliyor. Geçmiş ABD yönetimleri bu uygulamaları insan hakları ihlali olarak değerlendirebilirdi. Ancak uzmanlara göre Trump yönetimi döneminde insan hakları, dış politikada belirleyici bir unsur olmaktan büyük ölçüde çıktı. Net bir açıklama yok ABD Dışişleri Bakanlığı, Kuveyt’in neden listeye alındığına ve yasağın kimleri kapsadığına dair sorulara henüz resmi bir yanıt vermedi. Uzmanlar ise bu kararın, ABD’ye yakın diğer Körfez ülkeleri için de “dokunulmaz olmadıkları” yönünde bir mesaj taşıyabileceğini ifade ediyor. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

Soğuk durduramadı, öfke büyüdü: ABD sokakları ayakta

Felç edici soğuklara ve buz fırtınası uyarılarına rağmen yüz binlerce yurttaş meydanlara çıktı. ABD’de, ICE tarafından gerçekleştirilen operasyonlar sonrası patlak veren protestolar ülke geneline yayıldı. Minnesota merkezli eylemler, dondurucu hava koşullarına karşın kitlesel biçimde sürerken, yetkililer “tarihi” olarak nitelendirilen bir buz fırtınası uyarısı yaptı. Ölüm ve gözaltılar bardağı taşırdı Gösterilerin fitili, ICE ajanlarının Renee Nicole Good adlı kadının ölümüyle sonuçlanan müdahalesi ve ardından 5 yaşındaki bir çocuğun babasıyla birlikte gözaltına alınmasıyla ateşlendi. Bu gelişmeler, göçmen hakları savunucularından sendikalara, dinî topluluklardan yerel inisiyatiflere kadar geniş bir kesimi harekete geçirdi. “ICE dışarı” sloganları meydanları doldurdu Minneapolis’te binlerce kişi, The Commons’tan Target Center’a yürüyerek “ICE dışarı” sloganları attı. Eylemler “Gerçeklik ve Özgürlük Günü” başlığı altında örgütlenirken, bazı çağrılar iş bırakma ve okul-işletme kapatma yönünde oldu. Katılımcılar, ICE’ın Minnesota’dan çekilmesini, bütçesinin kesilmesini ve göçmen yurttaşların haklarının korunmasını talep ediyor. Felç edici soğuklar, olağanüstü hâller ABD Ulusal Hava Durumu Servisi, ülkenin yarıdan fazlasında yoğun kar, buzlanma ve rüzgârla birlikte sıcaklıkların eksi 45 dereceye kadar düşebileceğini açıkladı. 10’dan fazla eyalette olağanüstü hâl ilan edilirken okullar tatil edildi. Süpermarketlerde temel gıda rafları hızla boşaldı; yetkililer elektrik kesintilerine ve seyahat iptallerine karşı uyarılarda bulundu. Sokaklar boşalmadı Tüm uyarılara rağmen protestocular meydanları terk etmedi. Eylemciler, “yılın en soğuk gününde en büyük protestolardan birinin” gerçekleştiğini vurgulayarak taleplerinden geri adım atmayacaklarını dile getirdi. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

Rusya-Ukrayna-ABD müzakereleri başladı!

Uluslararası kamuoyunun merakla takip ettiği Rusya-Ukrayna-ABD müzakereleri, Birleşik Arap Emirlikleri’nin (BAE) başkenti Abu Dabi’de resmen başladı. Görüşmeler, yıllardır süren savaşın ardından Moskova ile Kiev arasında kurulan ilk açık ve doğrudan temas olma özelliği taşıyor. BAE Dışişleri Bakanlığı’ndan yapılan yazılı açıklamada, üç ülkenin heyetlerinin krize siyasi çözüm bulmak amacıyla müzakere masasına oturduğu belirtildi. Açıklamada, görüşmelerin iki gün sürmesinin planlandığı ifade edildi. Bu tarihi temasların, ABD Başkanı Donald Trump’ın savaşı sona erdirmeyi hedefleyen diplomatik girişimi kapsamında gerçekleştirildiği vurgulandı. Müzakereler, savaşın başından bu yana en kapsamlı ve açık diplomatik adımolarak değerlendiriliyor. BAE Dışişleri Bakanı Abdullah bin Zayid Al Nahyan da yaptığı açıklamada, ülkesinin bu kritik görüşmelere ev sahipliği yapmasından duyduğu memnuniyeti dile getirerek şu temennide bulundu: “Bu temasların, yıllardır süren ve ciddi insani sonuçlar doğuran krizin sona erdirilmesine yönelik somut adımların atılmasına katkı sağlamasını umut ediyoruz.” Abu Dabi’deki zirve, küresel dengeleri etkileyebilecek bir dönüm noktası olarak görülürken, gözler müzakerelerden çıkacak olası karar ve mesajlara çevrildi. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist

Haber

AB’den Washington’a: ABD ile ilişkiler büyük bir darbe aldı

vrupa Birliği Dış Politika Yüksek Temsilcisi Kaja Kallas, Brüksel’de düzenlenen acil AB zirvesinde yaptığı açıklamada, ABD ile transatlantik ilişkilerin son günlerde ciddi bir sarsıntı yaşadığını belirtti. Kallas, “Son bir haftada ilişkiler kesinlikle büyük bir darbe aldı” ifadelerini kullandı. AB: İlişkilerde belirsizlik derinleşti Kallas, Avrupa ile ABD arasındaki ilişkilerin giderek öngörülemez bir hâl aldığını vurgulayarak, “Bir gün her şey bir yönde ilerliyor, ertesi gün tamamen değişebiliyor” dedi. Buna rağmen Avrupalı liderlerin, “80 yıllık ilişkileri çöpe atma niyetinde olmadığını” özellikle vurguladı. Grönland gerilimi acil zirveyi tetikledi Acil zirve, ABD Başkanı Donald Trump’ın Grönland’ın ABD kontrolüne geçmesine karşı çıkan sekiz Avrupa ülkesine yüzde 10 gümrük vergisi uygulanacağını açıklamasının ardından toplandı. Trump’ın daha sonra vergilerden vazgeçtiğini duyurmasına rağmen, AB yetkilileri zirvenin “kaçınılmaz” olduğunu savundu. Macron: Avrupa hazırlıklı olmalı Zirvede söz alan Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron, Avrupa’nın yeni tehditler karşısında “son derece dikkatli” olması gerektiğini belirterek, gerekirse Birliğin elindeki tüm araçları kullanmaya hazır olması çağrısında bulundu. AB-ABD ticaret anlaşması yeniden masada Öte yandan Avrupa Parlamentosu, Trump’ın gümrük vergisi tehdidini geri çekmesinin ardından AB-ABD ticaret anlaşmasının onay sürecini yeniden değerlendirmeye hazır olduğunu açıkladı. Parlamento, daha önce bu anlaşmanın onayını ABD’ye karşı bir baskı aracı olarak askıya almıştı. Brüksel’den gelen açıklamalar, transatlantik ilişkilerde derin bir güvensizlik dönemine girildiğine işaret ederken, AB’nin Washington karşısında daha temkinli ve hazırlıklı bir çizgiye yöneldiğini ortaya koyuyor. haberdeger.com Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist