AB, 25 yıllık Mercosur düğümünü çözdü
Avrupa Birliği, yaklaşık çeyrek asırdır müzakere edilen AB–Mercosur Serbest Ticaret Anlaşması’nda kritik eşiği aştı. Brüksel’de yapılan oylamada Fransa’nın “hayır” oyuna rağmen üye ülkelerin nitelikli çoğunluğu sağlandı ve anlaşmanın imzalanmasının önü açıldı. Karar, sokakta çiftçi protestolarını büyütürken, Parlamento aşamasının sert tartışmalara sahne olacağını işaret ediyor.
Fransa itiraz etti, nitelikli çoğunluk geçti
Diplomatik kaynaklara göre Fransa, Polonya, Macaristan ve İrlanda anlaşmaya karşı oy kullanırken Belçika çekimser kaldı; Avusturya destek vermedi. Buna karşın Almanya başta olmak üzere çok sayıda ülke, küresel ticaret gerilimlerinin arttığı bir dönemde Latin Amerika ile yeni ortaklıkların “stratejik bir sinyal” olduğu görüşünde birleşti. Nitelikli çoğunluk sistemi, üye devletlerin en az yüzde 55’ini ve AB nüfusunun en az yüzde 65’ini temsil eden desteği yeterli saydığı için Paris’in itirazı süreci durduramadı.
İmza yolu açıldı, gözler Parlamento’da
Oylamanın ardından yazılı onay prosedürü başlatıldı. Avrupa Komisyonu Başkanı Ursula von der Leyen’in Paraguay’a giderek anlaşmayı imzalaması bekleniyor. Ancak anlaşmanın yürürlüğe girmesi için Avrupa Parlamentosu’nun basit çoğunluk onayı gerekiyor. Paris, özellikle tarım ve çevre başlıkları nedeniyle “oyunun bitmediğini” savunuyor.
Sokakta çiftçi öfkesi büyüyor
Karar Fransa, Belçika ve Polonya’da sert protestoları tetikledi. Otoyollar kapatıldı, sınır geçişleri bloke edildi, traktörlü eylemler düzenlendi. Tarım sendikaları, anlaşmanın Avrupa çiftçisini daha düşük çevre ve sağlık standartlarına sahip ürünlerle rekabete zorlayacağını söylüyor; “Bu anlaşma ölüm fermanımız” sloganı öne çıkıyor.
Ekonomik beklentiler ve riskler
Anlaşmanın AB ihracatında yaklaşık 4 milyar avroluk gümrük vergisini kaldırması hedefleniyor. Mercosur ülkeleri Arjantin, Brezilya, Paraguay ve Uruguay’da otomotiv parçaları, süt ürünleri ve şarap gibi kalemlerde yüksek tarifeler bulunuyor. Almanya ve İspanya, anlaşmayı ABD’nin gümrük baskıları karşısında yeni pazarlar açmanın ve Çin’e bağımlılığı azaltmanın aracı olarak görüyor. Muhalifler ise sığır eti, kümes hayvanı ve şeker gibi ucuz ithalatın yerli üreticiyi zorlayacağını vurguluyor.
Komisyon taviz verdi, ikna sağlanamadı
Avrupa Komisyonu; hassas tarım ürünleri için koruma mekanizmaları, pestisit kontrolleri, kriz fonu ve çiftçilere destek paketleri açıkladı. Ancak bu adımlar Fransa ve Polonya’yı ikna etmedi. Aralıkta karşı çıkan İtalya’nın bu kez destek vermesi ise dengeleri değiştirdi.
Macron hükümeti baskı altında
Fransa Cumhurbaşkanı Emmanuel Macron’un “siyasi oybirliğiyle ret” çağrısına rağmen kararın geçmesi, Paris’in Avrupa içindeki manevra alanının sınırlı olduğunu gösterdi. Kararın ardından Fransa’da muhalefet hükümeti “çiftçileri feda etmekle” suçlarken, gözaltılar ve protestolar siyasette tansiyonu yükseltti.
Şimdi ne olacak?
Parlamento oylaması, tarım krizi ve sokaktaki öfkenin gölgesinde yapılacak. Mercosur dosyası artık yalnızca bir ticaret anlaşması değil; Avrupa’da gıda egemenliği, çevre politikaları ve demokratik meşruiyet tartışmalarının kesiştiği bir fay hattı olarak görülüyor.
