Kanserle ilişkilendirilen HPV binlerce yıl öncesine uzanıyor
Alpler’de 1991 yılında bulunan ve yaklaşık 5 bin 300 yıl önce yaşamış olan Ötzi’nin genomu yeniden incelendi. Son analizler, günümüzde kanserle ilişkilendirilen insan papilloma virüsü (HPV) tip 16’nın, binlerce yıl önce de insanlarla birlikte dolaşımda olduğunu ortaya koydu.
Alplerin buzulları arasında doğal olarak mumyalanmış halde korunan Ötzi, keşfinden bu yana bilim dünyasının en çok incelenen insan kalıntılarından biri olmayı sürdürüyor. Daha önce yapılan çalışmalarda Ötzi’nin kalp rahatsızlıkları yaşadığı, bağırsaklarında parazitler bulunduğu ve genetik olarak kalp-damar hastalıklarına yatkın olduğu belirlenmişti. Ancak Brezilya’daki São Paulo Federal Üniversitesi araştırmacılarının yürüttüğü son genom analizleri, Ötzi’nin “modern” sayılabilecek bir başka sağlık sorunuyla da karşı karşıya kaldığını gösterdi.
Araştırmacılar, Ötzi’nin DNA’sında HPV16 olarak bilinen ve günümüzde rahim ağzı, penis, anüs ve gırtlak kanserleriyle doğrudan ilişkilendirilen yüksek riskli bir virüs tipine ait genetik izler tespit etti. Henüz hakemli dergilerde yayımlanmamış olsa da, çalışma bilim çevrelerinde geniş yankı uyandırdı.
Virüslerin binlerce yıllık izi
Bilim insanlarına göre bazı virüsler, enfekte ettikleri bireyin genetik materyaline kısmen entegre olabiliyor. Bu durum, binlerce yıl sonra bile enfeksiyonun izlerinin DNA üzerinde saptanabilmesini sağlıyor. Ötzi örneği, HPV gibi virüslerin yalnızca modern çağın bir sorunu olmadığını, insanlık tarihi boyunca varlığını sürdürdüğünü güçlü biçimde ortaya koyuyor.
Araştırma ekibi yalnızca Ötzi ile yetinmedi. Batı Sibirya’da bulunan ve yaklaşık 45 bin yıl önce yaşamış “Ust’-Ishim” adlı bir başka erken dönem insan kalıntısının genomu da yeniden analiz edildi. Sonuçlar, bu bireyde de aynı HPV16 tipine rastlandığını gösterdi. Bu bulgu, HPV ile insan arasındaki ilişkinin sanılandan çok daha eskiye dayandığını ortaya koydu.
İnsanlıkla birlikte evrilen bir virüs
Uzmanlar, coğrafi ve genetik olarak birbirinden son derece uzak iki bireyde aynı virüs tipinin bulunmasının tesadüf olmadığını vurguluyor. Buna göre HPV16, modern epidemiyolojik kalıplar oluşmadan çok önce insan toplulukları arasında yayılmış ve binlerce yıldır baskın bir hat olarak varlığını korumuş olabilir. Bugün cinsel açıdan aktif yetişkinlerin yaklaşık yüzde 80’inin yaşamlarının bir döneminde HPV ile karşılaştığı biliniyor.
Öte yandan, Ötzi’nin vücudunda bu yüksek riskli virüsün bulunması onun ölüm nedeni ile bağlantılı değil. Yapılan incelemeler, buz adamın sol omzundan okla vurulduğunu ve büyük olasılıkla kan kaybı sonucu hayatını kaybettiğini ortaya koymuştu. Ardından bir buzulun içinde donarak korunan bedeni, binlerce yıl sonra modern bilimin elinde insanlık tarihine dair yeni sırlar anlatmaya devam ediyor.
Bu son bulgular, virüslerin insanlıkla birlikte nasıl evrimleştiğini anlamak açısından önemli bir pencere açarken, modern hastalıkların kökenlerine dair bakış açısını da köklü biçimde değiştiriyor.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
