BRICS’ten Dolar’a meydan okuma: Yeni para birimi "Unit" yolda mı?
Küresel ekonomide dengeleri değiştirebilecek önemli bir gelişme yaşanıyor. BRICS ülkeleri, uzun süredir konuşulan ortak para birimi planlarını yeniden gündeme aldı. Ekim 2024'te Rusya'nın Kazan kentinde düzenlenen BRICS Zirvesi'nde, bu yeni para biriminin adı “Unit” olarak duyuruldu ve altın destekli olabileceği belirtildi.
Ancak Temmuz 2025’te Brezilya’da yapılan zirvede beklendiği gibi büyük bir atılım gelmedi. Önde gelen liderler Vladimir Putin ve Şi Cinping toplantıya katılmadı, bu da sürecin hız kesmesine neden oldu.
Yeni BRICS para biriminin temel amacı, doların küresel ticaretteki baskın rolünü azaltmak. ABD doları, hâlâ tüm döviz işlemlerinin yaklaşık %90’ında kullanılıyor ve yakın zamana kadar petrol ticaretinin tamamına yakını dolarla yapılıyordu. Ancak 2023 itibarıyla bu oran düşmeye başladı; artık petrol işlemlerinin %20'si dolar dışı para birimleriyle gerçekleştiriliyor.
BRICS ülkeleri, alternatif olarak geliştirmeyi planladıkları blockchain tabanlı bir ödeme sistemi ile doların yerine yerel para birimlerinin kullanılmasını teşvik etmek istiyor.
Rusya Devlet Başkanı Vladimir Putin, 2024 zirvesinde elinde bir prototip BRICS banknotu ile sahneye çıktı ancak bu kez daha temkinliydi. Putin, “Dolarla savaşmıyoruz ama bize izin vermezlerse alternatiflere bakmak zorundayız” diyerek, doğrudan bir karşı duruş yerine stratejik bir dönüşüm mesajı verdi.
Yeni BRICS para birimi "Unit" henüz resmi olarak yürürlüğe girmedi, ancak bu fikir, ABD'nin Çin ve Rusya’ya yönelik ekonomik yaptırımları ve ticaret savaşları nedeniyle ciddi destek buluyor. Özellikle Donald Trump’ın ikinci başkanlık dönemi ile birlikte izlenen "önce Amerika" politikaları, BRICS ülkelerinin ekonomik bağımsızlık arayışını hızlandırabilir.
Öte yandan, Hindistan gibi üyelerin dolardan uzaklaşma konusunda temkinli olması, bu planın kısa vadede hayata geçmesini zorlaştırıyor. 2026’daki BRICS Zirvesi’nin Hindistan'da yapılacak olması ve bu konuda daha az konuşulması bekleniyor.
Yatırımcılar ve analistler, BRICS para biriminin küresel piyasaları nasıl etkileyebileceğini yakından izliyor. Her ne kadar belirsizlikler sürse de, “de-dolarizasyon” süreci sessiz ama etkili bir şekilde ilerliyor.
