Bilim insanları tartışıyor: Birden fazla evren olabilir mi?
Bilim dünyasında uzun süredir tartışılan “çoklu evren” (multiverse) teorisi, evrenimizin tek olmayabileceği fikrine dayanıyor. Bu teoriye göre, birbirinden farklı fizik yasalarına sahip çok sayıda evren aynı anda var olabilir.
Bazı bilim insanları bu fikri ciddiye alırken, bazıları ise henüz test edilebilir kanıtların bulunmadığını belirterek temkinli yaklaşıyor.
Evrenimizin fiziksel sabitleri yaşam için uygun
ABD’deki Saint Joseph Üniversitesi’nde fizikçi olan ve “Çoklu Evrenin Cazibesi” kitabının yazarı Paul Halpern, evrenimizin fiziksel sabitlerinin yaşam için oldukça hassas bir dengede olduğunu söylüyor.
Halpern’e göre yerçekimi, ışık hızı veya elektronun kütlesi gibi doğanın temel sabitleri biraz farklı olsaydı yıldızların, gezegenlerin ve dolayısıyla yaşamın oluşması mümkün olmayabilirdi.
Bazı bilim insanları bu durumu çoklu evren teorisiyle açıklıyor. Eğer sonsuz sayıda evren varsa, farklı fiziksel sabitlere sahip evrenler de olabilir. Biz ise sadece yaşamın mümkün olduğu evrende bulunduğumuz için bunu gözlemleyebiliyoruz.
Bu yaklaşım bilimde “antropik ilke” olarak adlandırılıyor.
Kuantum fiziği çoklu evren fikrini destekleyebilir
Çoklu evren teorisinin önemli dayanaklarından biri kuantum mekaniği. Kuantum dünyasında bir parçacık aynı anda birden fazla olası durumda bulunabiliyor.
1957’de fizikçi Hugh Everett III, “Çoklu Dünyalar Yorumu” olarak bilinen bir teori ortaya attı. Bu teoriye göre bir kuantum olayının gerçekleşebileceği her olasılık farklı bir evrende gerçekleşiyor olabilir.
Bu durumda her seçim veya her fiziksel olay, yeni bir gerçeklik oluşturabilir.
Ancak bilim insanları bu alternatif evrenlerin bilim kurgu filmlerindeki gibi dramatik farklılıklar içermeyebileceğini söylüyor. Çoğu durumda farklılıklar çok küçük olabilir.
Büyük Patlama sonrası oluşmuş olabilir
Başka bir teori ise evrenin ilk anlarına dayanıyor. Günümüzde kabul gören kozmoloji modellerine göre evren Büyük Patlama’dan hemen sonra inanılmaz bir hızla genişledi.
Bazı fizikçiler bu genişlemenin evrenin her yerinde aynı anda durmadığını düşünüyor. Eğer bu doğruysa, genişlemenin durduğu her bölgede ayrı bir evren oluşmuş olabilir.
Bu senaryoya göre farklı evrenlerde yerçekimi, enerji yoğunluğu veya fizik yasaları farklı olabilir.
Kanıt bulmak zor
Bilim insanları çoklu evren teorisini kanıtlayabilmek için kozmik mikrodalga arka planı adı verilen erken evren radyasyonunu inceliyor. Bazı araştırmacılar bu radyasyondaki anormalliklerin başka evrenlerle geçmişte yaşanan çarpışmaların izleri olabileceğini düşünüyor.
Ancak bu iddialar henüz kesin olarak doğrulanmış değil.
Sydney Üniversitesi’nden astrofizikçi Geraint Lewis, çoklu evren fikrinin ilginç olduğunu ancak şu anda bilimsel olarak kesin bir modelden çok bir hipotezler kümesi olduğunu söylüyor.
Lewis’e göre çoklu evren fikri şimdilik bilim dünyasında “birçok tahmin ve teoriden oluşan büyük bir tartışma alanı” olarak görülüyor.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
