Çingene Kızı mozaiğinin 13. parçası Türkiye’ye iade edildi
Gaziantep'in ve dünya arkeoloji tarihinin en önemli simgeleri arasında gösterilen Zeugma Antik Kenti'ne ait "Çingene Kızı" mozaiğiyle ilgili tarihi bir gelişme yaşandı. Amerika Birleşik Devletleri'nde (ABD) bir müzayede evinde bulunduğu saptanan mozaik panelinin, Kültür ve Turizm Bakanlığı öncülüğünde yürütülen yoğun diplomatik temaslar ve bilimsel araştırmalar sonucunda Türkiye'ye iadesi gerçekleştirildi. Böylece, daha önce 2018 yılında ABD'den getirilen 12 panelin ardından, büyük taban mozaiği kompozisyonunun eksik olan 13'üncü parçası da asıl evine kazandırılmış oldu.
Bakan Ersoy'dan süreçte emeği geçenlere teşekkür
Müjdeli haberi sosyal medya hesapları üzerinden duyuran Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, medeniyet mirasına sahip çıkma kararlılığını vurgulayarak şu açıklamayı yaptı: "Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma'nın simgesi 'Çingene Kızı' mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri'nden ülkemize kazandırdık. Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve diplomatik girişimler sonucunda yeniden ait olduğu topraklara döndü. Zeugma Mozaik Müzesi'ndeki eserlerle stil ve kompozisyon açısından önemli benzerlikler taşıyan panel, yürütülen çalışmaların ardından ülkemize teslim edildi. Kültür varlıklarımızın izini dünyanın neresinde olursa olsun sürmeye, medeniyet mirasımıza sahip çıkmaya devam edeceğiz. Bu süreçte, başta Kültür Varlıkları ve Müzeler Genel Müdürlüğü ekiplerimiz olmak üzere Amerikan İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, Chicago Başkonsolosluğumuz, ulusal ve uluslararası bilim insanlarımız, Türk Hava Yolları ve Turkish Cargo ile emeği geçen herkese teşekkür ediyorum."
Gaziantep'imizin gözdesi Zeugma’nın simgesi ‘Çingene Kızı’ mozaiğinin kayıp parçalarından birini daha Amerika Birleşik Devletleri’nden ülkemize kazandırdık.
Daha önce iadesini sağladığımız 12 panelin ardından, büyük kompozisyonun 13'üncü parçası da bilimsel çalışmalar ve… pic.twitter.com/X5U1DowHgr
— Mehmet Nuri Ersoy (@MehmetNuriErsoy) May 25, 2026
Yaklaşık 30 yıllık geçmişi olan dev kompozisyon
Gaziantep'in Nizip ilçesinde yer alan Zeugma Antik Kenti'nde 1998 senesinde gerçekleştirilen kurtarma kazıları esnasında, yaklaşık 9,25 x 13,50 metre ebatlarında devasa bir taban mozaiği toprak altından çıkarılmıştı. Tüm dünyada "Çingene Kızı" ismiyle ünlenen ve mitolojik Dionysos kültüyle ilişkilendirilen Maenad başı tasviri de bu devasa taban mozaiği kompozisyonunun tam merkezinde yer alıyordu.
Uluslararası takip ve kriminolojik deliller sonuç verdi
Grenoble Alpes Üniversitesi'nde görev yapan Dr. Djamila Fellague’nin gerçekleştirdiği akademik araştırmalar, söz konusu panelin Zeugma'daki büyük kompozisyona ait olabileceğini ortaya koydu. Eserin internet üzerinden faaliyet gösteren bir müzayede evinde satış listesine konulduğu bilgisi, Zeugma Kazı Başkanı Prof. Dr. Kutalmış Görkay vasıtasıyla derhal Kültür ve Turizm Bakanlığına ulaştırıldı. Bakanlık uzmanlarının yürüttüğü teknik incelemelerde; panelde kullanılan tessera (mozaik taşı) renkleri, geometrik bordür şeması, kompozisyon detayları ile geçmişteki kesme ve sökülme izleri mercek altına alındı. Bu unsurların "Çingene Kızı" mozaiğinin bütünüyle tam uyum sağladığı belgelenince, vakit kaybetmeden Amerikan İç Güvenlik Birimi ile temasa geçildi.
Kamu kaynağı harcanmadan getirildi
Türkiye ile ABD arasında yürürlükte olan ikili kültür varlığı anlaşmalarına dayanılarak esere el konulması talep edildi. Zeugma'nın geçmiş dönemlerde kaçak kazılara maruz kaldığına dair hukuki dosyalar ve 2018 yılında Bowling Green Üniversitesi'nden iade alınan diğer 12 parçanın varlığı, Türkiye'nin elini uluslararası hukuk karşısında güçlendirdi. Amerikan makamlarının incelemelerini tamamlamasının ardından mozaik pano, Türkiye'nin Chicago Başkonsolosluğuna teslim edilerek Turkish Cargo aracılığıyla güvenli bir şekilde ülkeye getirildi. Operasyon, geçmişte olduğu gibi herhangi bir kamu kaynağı harcanmadan, tamamen uluslararası adli iş birliği sayesinde başarıyla tamamlandı. Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’ne teslim edilen tarihi panel, gerekli işlemlerin tamamlanmasının ardından asıl sergi yeri olan Gaziantep Zeugma Mozaik Müzesi’ndeki bütününe kavuşacak.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
