Ortadoğu’da dengeleri sarsacak proje: Suriye’nin “Dört Deniz” planı ne vadediyor?
İran ile yaşanan gerilimler ve Hürmüz Boğazı’nın stratejik riskleri gölgesinde Suriye, küresel ticaretin yeni anahtarı olmaya aday gösteriliyor. Suriye’nin geçiş dönemi cumhurbaşkanı Ahmed Şara, Antalya Diplomasi Forumu ve Avrupa Birliği liderleriyle yaptığı görüşmelerde, ülkesini Körfez’i Türkiye’ye bağlayan ve Akdeniz’e güvenli erişim sağlayan bir enerji koridoru olarak tanımladı. Suriye hükümeti, bu büyük dönüşümü gerçekleştirmek için “Dört Deniz” projesi ve “4+1” girişimiyle uluslararası yatırımcıların kapısını çalıyor.
Kıtalararası enerji köprüsü hedefi
“Dokuz Koridor” olarak da bilinen Dört Deniz projesi; Körfez, Akdeniz, Hazar ve Karadeniz’i devasa bir ulaşım ve enerji ağıyla birbirine bağlamayı amaçlıyor. Bu vizyon, Suriye ve Türkiye’yi bölgesel ticaretin merkezi haline getirmeyi hedeflerken, mevcut boru hatlarının yeniden canlandırılmasını da kapsıyor. Özellikle Kerkük-Baniyas petrol boru hattının 4,5 milyar dolarlık yatırımlarla ayağa kaldırılması ve Mısır’dan Türkiye’ye uzanan Arap Gaz Boru Hattı’nın genişletilmesi planın en kritik halkalarını oluşturuyor.
Öte yandan, 4+1 girişimi ise geleneksel deniz yollarına olan bağımlılığı azaltarak güvenli kara enerji koridorları oluşturmayı hedefliyor. Suriye Ekonomi Bakanlığı danışmanı Osama el-Kadi’ye göre, yaklaşık 50 milyar dolarlık bir maliyetle hayata geçirilmesi öngörülen bu sistem, bölgesel ekonomileri birbirine entegre ederek Suriye’yi kara, deniz ve demiryolu ağlarının kalbine yerleştirecek.
Ekonomik ve siyasi riskler kapıda
Sunulan projelerin devasa potansiyeline rağmen uzmanlar, Suriye’nin önünde çok ciddi engeller bulunduğuna dikkat çekiyor. Bölge uzmanı Sarkis Kassarjian, Suriye’nin mevcut altyapı yetersizliği ve güvenlik açıklarının, bu projelerin hayata geçirilmesinin önündeki en büyük bariyer olduğunu vurguluyor. Suriyeli ekonomistler ise finansman krizine işaret ederek, hiçbir devletin tek başına 15 milyar doları aşan boru hattı ve güzergâh maliyetlerini karşılayamayacağını belirtiyor.
Ayrıca bu vizyon, Hindistan-Ortadoğu-Avrupa Ekonomik Koridoru (IMEC) gibi Suriye’yi tamamen devre dışı bırakan rakip projelerle de yarışmak zorunda. Rusya, Azerbaycan ve Cezayir’den gelen güçlü enerji rekabeti ve Suriye’deki nitelikli işgücü kaybı, bu iddialı projelerin gerçekçi bir zemine oturması için yüksek düzeyde bölgesel koordinasyon ve güvenli koşulların sağlanmasını zorunlu kılıyor.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
