İRAM araştırmacısı Çağatay Balcı irdeledi: ABD ve İsrail’in saldırıları İran’da Kürt silahlı grupları harekete geçirebilir mi?
İran Araştırmaları Merkezi araştırmacısı Çağatay Balcı, 28 Şubat 2026’da başlayan ABD-İsrail hava saldırılarının İran’daki Kürt silahlı grupları harekete geçirip geçiremeyeceğini kapsamlı bir analizle değerlendirdi.
Balcı’ya göre saldırılar yalnızca askerî altyapıyı hedef alan operasyonlar değil; aynı zamanda İran içinde rejim karşıtı bir toplumsal hareketlilik üretmeyi amaçlayan stratejik bir vizyona dayanıyor. Ancak mevcut yapısal koşullar bu stratejinin sahada karşılık bulmasını zorlaştırıyor.
Hedeflenen strateji etnik bir hareketlilik yaratmayı amaçlıyor
Analizde, Batı Azerbaycan, Kürdistan, İlam ve Kirmanşah eyaletlerinde güvenlik ve askerî altyapının hedef alınmasının tesadüf olmadığı vurgulanıyor. Özellikle Irak sınır hattına yakın noktaların vurulması, sınır geçirgenliğini artırarak Irak’ta konuşlu Kürt silahlı grupların İran içlerine geçişini kolaylaştırma hesabı olarak değerlendiriliyor.
Balcı’ya göre bu yaklaşım, dış askerî baskıyı iç etnik mobilizasyonla birleştirme hedefinin göstergesi.
Kürt silahlı gruplar arasındaki parçalanmışlık ayaklanmanın önündeki en büyük engel olarak öne çıkıyor
Araştırmanın en kritik bulgularından biri, Kürt silahlı gruplar arasındaki derin ideolojik ve stratejik ayrışma. Gruplar hem uzun vadeli siyasi hedefler hem de dış müdahaleye bakış konusunda farklı pozisyonlarda bulunuyor.
Bu bölünmüşlük, kolektif ve koordineli bir silahlı ayaklanma için gerekli olan stratejik bütünlüğün sağlanamadığını gösteriyor. Mevcut süreçte geniş kapsamlı bir ayaklanma çağrısının gelmemesi de bu durumun somut bir yansıması olarak değerlendiriliyor.
1979–1980 deneyimi toplumsal hafızada belirleyici bir rol oynuyor
Balcı, İran Kürt toplumunun kolektif belleğinde 1979–1980 ayaklanmasının derin izler bıraktığını hatırlatıyor. O dönemde yaşanan sert bastırma süreci, silahlı kalkışmanın ağır sonuçlarını hafızada canlı tutuyor.
Bu tarihsel deneyim, yeni bir kalkışma girişimine karşı temkinli bir yaklaşımın oluşmasına neden oluyor ve toplumsal mobilizasyon ihtimalini zayıflatıyor.
Kara desteği olmadan sürdürülebilir bir ayaklanma mümkün görünmüyor
Analizde etnik mobilizasyon literatürüne atıf yapılarak, uzun soluklu bir ayaklanmanın sürdürülebilir olması için kara işgali ya da kesintisiz lojistik destek gerektiği belirtiliyor.
Yalnızca hava harekâtlarına dayalı operasyonların, sahada kalıcı ve geniş çaplı bir isyan dinamiği üretmesinin oldukça zor olduğu ifade ediliyor. İran’ın söz konusu bölgelerdeki güvenlik kapasitesi ve askerî varlığı da bu ihtimali daha da sınırlıyor.
İran’ın ön alıcı güvenlik hamleleri olası mobilizasyonu sınırlıyor
Araştırmada İran’ın pasif bir tutum sergilemediği, çatışmanın ilk günlerinde sınır ötesindeki bazı silahlı gruplara yönelik ön alıcı hamleler gerçekleştirdiği belirtiliyor. Bu adımlar, olası bir etnik mobilizasyonun daha erken aşamada caydırılmasını hedefliyor.
Bu durum, Tahran yönetiminin senaryonun farkında olduğunu ve güvenlik kapasitesini proaktif biçimde kullandığını gösteriyor.
Mevcut koşullar ayaklanma senaryosunu zayıflatıyor
Balcı’nın değerlendirmesine göre;
Kürt gruplar arasındaki ideolojik bölünmüşlük,
Toplumsal desteğin sınırlı olması,
Tarihsel travmalar,
Kara desteğinin bulunmaması,
İran’ın güçlü ve deneyimli güvenlik yapısı
bir araya geldiğinde ABD-İsrail hava harekâtlarının İran’da kapsamlı bir Kürt ayaklanması başlatma ihtimali son derece zayıf görünüyor.
Yazının tamamına aşağıdaki bağlantıdan ulaşabilirsiniz:
https://www.iramcenter.org/abd-ve-israilin-saldirilari-iranda-kurt-silahli-gruplari-harekete-gecirebilir-mi-2744
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
