40 yıl boyunca zamanı satan kadın: Ruth Belville ve Arnold’un hikâyesi
Günümüzde zaman, takvim bildirimleri ve akıllı saatlerle sürekli gözümüzün önünde. Oysa 19. yüzyılın sonlarında “saat kaç?” sorusunun kesin bir cevabı yoktu. Zaman, herkes için aynı akmıyordu. İşte bu belirsizlikten doğan tuhaf ama hayati bir meslek vardı: zaman satıcılığı.
Bu işin en ünlü ismi ise Londra sokaklarında bir efsaneye dönüşen Ruth Belville’di.
Zamanın merkezi: Greenwich
O dönemde dünyanın en doğru saati, Greenwich Kraliyet Gözlemevi’ndeydi. Gerçek zaman, astronomik ölçümlerle yalnızca burada belirlenebiliyordu. Saat ustaları, bankalar, demiryolları ve fabrikalar için bu bilgi hayatiydi. Ancak herkesin düzenli olarak Greenwich’e gitmesi imkânsızdı.
Çözüm basitti ama zekiceydi: Zaman, taşınacaktı.
Arnold adlı saat
Ruth Belville’in en değerli varlığı, Arnold adını verdiği bir cep saatiydi. Aslında bu saat, 1786’da ünlü saat ustası John Arnold tarafından üretilmiş son derece hassas bir kronometreydi. Arnold, saniyenin onda biri kadar sapmayla çalışabiliyordu; bu da dönemi için olağanüstüydü.
Her pazartesi Ruth, Maidenhead’deki evinden yola çıkar, saatler süren bir yolculukla Greenwich’e giderdi. Gözlemevinde Arnold’un saati ana saatle karşılaştırılır, fark resmi bir sertifikayla kayda geçirilirdi. Ardından Ruth, Londra’ya dönerek müşterilerini tek tek ziyaret ederdi.
Kapı çalınırdı. Saatçi sorardı:
— “Arnold nasıl?”
Ruth cevap verirdi:
— “Dört saniye ileri.”
Alışveriş bu kadar basitti.
Bir aile mesleği
Bu sıra dışı iş Ruth’la başlamadı. Babası John Belville, Greenwich Gözlemevi’nde kıdemli astronomdu. Gözlemevinin sürekli saat ayarlamak isteyenlerle dolup taşması üzerine, doğru zamanı insanlara ulaştırma fikri ortaya çıktı.
1836’da John Belville’in yaklaşık 200 düzenli abonesi vardı. Ölümünden sonra işi eşi Maria devraldı, ardından da Ruth Belville. Böylece Belville ailesi, 104 yıl boyunca zaman tedarikçiliği yaptı.
Teknolojiye direnen kadın
yüzyıla girildiğinde teknoloji hızla ilerliyordu.
1924’te BBC, Big Ben’in çanlarını radyodan yayınlamaya başladı.
1936’da “konuşan saat” telefondan aranabilir hale geldi.
Ama Ruth Belville pes etmedi.
Herkesin emekli olmasını beklediği bir yaşta, o hâlâ her hafta Greenwich’e gidiyordu. Ancak 1940’ta, 86 yaşındayken mesleğini bıraktı. Londra Saat Yapımcıları Şirketi kendisine maaş bağladı. Ruth Belville, 1943’te 89 yaşında hayatını kaybetti.
Arnold’u ise ardında bir miras olarak bıraktı.
Zaman Leydisi
Ruth Belville’in ölümüyle birlikte bir meslek de tarihe karıştı. Artık zamanı kimse kapı kapı satmıyordu. Ama onun hikâyesi, teknolojinin henüz her şeye hükmetmediği bir çağda, insan zekâsının ve güvenin nasıl bir ekonomik değere dönüştüğünün unutulmaz bir örneği olarak kaldı.
Londra onu tek bir isimle hatırladı:
Greenwich’in Zaman Leydisi.
