Kültürün gizli motoru: Genç şempanzeler yetişkinlerin aletlerini geliştiriyor
Scientific Reports dergisinde yayımlanan yeni bir araştırma, Uganda’daki vahşi şempanze topluluklarında genç bireylerin alet kullanımı konusunda şaşırtıcı derecede yaratıcı olduğunu ortaya koydu. Çalışma, çocukluk dönemindeki keşif davranışlarının yalnızca hayvan topluluklarında değil, insan kültürünün evriminde de kritik bir rol oynayabileceğine işaret ediyor.
Genç şempanzeler alışılmış davranışların dışına çıkıyor
Uganda’nın Kibale Ulusal Parkı içindeki Ngogo araştırma sahasında yürütülen çalışmada, 36 yavru ve genç şempanzenin nesneleri kullanım biçimleri incelendi. Araştırmacılar, şempanzelerin nesneleri 67 farklı şekilde kullandığını ve bu kullanım biçimlerinin yaklaşık yarısının yetişkin normlarından saptığını tespit etti. Bu farklılıkların büyük bölümü, yetişkinlerin kullandığı araçların değiştirilmesi ya da yeni bağlamlarda kullanılmasıyla ortaya çıktı.
Yosundan sünger, yapraktan iletişim aracı
Araştırma süresince yavruların yosunu su içmek için sünger gibi kullanması, yaprakları kopararak sosyal mesaj vermesi ve kütüklerle oyuncak gibi oynaması gibi yenilikçi davranışlar gözlemlendi. Ayrıca termit avlama, bal çıkarma ve sosyal bakım davranışlarında alet kullanımının erken yaşta çeşitlendiği görüldü. Bu örnekler, genç bireylerin yalnızca taklit etmediğini; mevcut teknikleri dönüştürdüğünü ortaya koydu.
“Keşif indeksi” yenilikçileri ortaya çıkardı
Araştırma ekibi bireysel farklılıkları ölçmek için nesne kullanım sıklığı, çeşitliliği ve alışılmadıklığını birleştiren bir “keşif indeksi” geliştirdi. Dokuz yavrunun bu ölçekte belirgin biçimde yüksek puan aldığı belirlendi. Dişi yavruların ve deneyimli annelere sahip bireylerin daha yüksek puan alması, sosyal çevrenin yenilik üzerindeki etkisine işaret etti.
Çocukluk dönemi kültürel evrimin anahtarı olabilir
Araştırmayı yürüten antropologlar, yeniliğin kültürel evrimin temel itici gücü olduğunu ancak bu yeniliğin gelişimsel kökenlerinin uzun süre ihmal edildiğini vurguladı. Bulgular, keşfe izin veren hoşgörülü sosyal ortamların davranışsal çeşitliliği artırdığını ve bu çeşitliliğin korunup aktarılması halinde kültürel karmaşıklığın birikmesine katkı sağlayabileceğini gösterdi.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
