Bilimde ezber bozan an: Çin’in “Yapay Güneşi” nükleer füzyonda tarihi sınırı aştı
Çin Bilimler Akademisi bünyesinde yürütülen çalışmalar kapsamında, “Yapay Güneş” olarak adlandırılan deneysel nükleer füzyon reaktöründe, bugüne kadar teorik olarak aşılamaz kabul edilen plazma yoğunluğuna ulaşıldı. Bilim dünyasında büyük yankı uyandıran bu başarı, füzyon enerjisinin ticari kullanımına giden yolda yeni bir kapı araladı.
Temiz enerjinin “kutsal kâsesi”ne bir adım daha
Nükleer füzyon, tehlikeli radyoaktif atık üretmeden neredeyse sınırsız enerji sağlama potansiyeli nedeniyle uzun yıllardır temiz enerjinin en büyük umudu olarak görülüyor. Güneş’in çekirdeğinde gerçekleşen tepkimelerin Dünya’da taklit edilmesine dayanan bu süreç, şimdiye dek kararlı ve sürdürülebilir şekilde yürütülemediği için deneysel aşamada kalmıştı.
Greenwald Limiti ilk kez aşılmış olabilir
Füzyon araştırmalarındaki en büyük engellerden biri, plazmanın belli bir yoğunluğun üzerine çıktığında kararsız hâle gelmesine yol açan ve “Greenwald Limiti” olarak bilinen teorik sınırdı. Daha önce Çin’deki EAST ve Fransa’daki WEST reaktörleri uzun süreli çalışma rekorları kırmış olsa da, bu yoğunluk sınırı aşılamamıştı.
Yeni yöntem: Plazma–duvar öz örgütlenmesi
Çinli araştırmacılar, “plazma–duvar öz örgütlenmesi” adı verilen yeni bir yöntemle bu sınırı aşmayı başardı. Bu teknik sayesinde plazmanın, çok daha yüksek yoğunluklarda dahi kararlı biçimde tutulabildiği belirtildi. Bilim insanları, yöntemin tokamak tipi reaktörler ve yeni nesil füzyon cihazları için uygulanabilir bir yol sunduğunu vurguluyor.
Ticari füzyon enerjisine giden yolda kritik eşik
Araştırma ekibi, bir sonraki aşamada yöntemin EAST reaktöründe yüksek performanslı plazma koşulları altında tekrar edilerek doğrulanmasını hedefliyor. Çalışmanın sonuçları, saygın bilim dergisi Science Advances’ta yayımlandı. Uzmanlara göre bu gelişme, ticari ölçekte nükleer füzyon enerjisine ulaşma yolunda şimdiye kadarki en kritik dönüm noktalarından biri olarak kayda geçti.
