Rusya patentini aldı, şekli bile belli: Uzayda yerçekimi yaratacak cihaz
Mikro yerçekimi koşullarının uzun süreli görevlerde yarattığı sağlık riskleri, uzay ajanslarını yeni çözümler aramaya itiyor. Bu kapsamda devlete bağlı roket şirketi Energia, yapay yerçekimli bir uzay istasyonu için Rusya Federal Fikri Mülkiyet Servisi’nden patent aldı.
Dönen modüllerle yerçekimi hissi
Patentte yer alan tasarıma göre istasyon, merkezde bir çekirdek ve ona bağlı yaşam modüllerinden oluşuyor. Elektrikli bir vantilatörü andıran bu yapı döndükçe oluşan merkezkaç kuvveti, astronotları zemine doğru bastırarak yerçekimi hissi yaratıyor.
Energia’nın hesaplamalarına göre yeterli kuvvet için yaşam modüllerinin merkeze yaklaşık 40 metre uzaklıkta konumlanması gerekiyor. Bu sayede Ay’dakinden daha güçlü bir yerçekimi ortamı sağlanabiliyor.
Neden gerekli? Sağlık risklerini azaltmak için
Telegraph’a konuşan uzmanlara göre, Uluslararası Uzay İstasyonu gibi platformlarda mikro yerçekimi; kemik ve kas erimesi, kalp-damar zayıflaması, bağışıklık sistemi değişimleri ile görme ve bilişsel sorunlara yol açabiliyor. Yeni tasarım, bu etkileri azaltmayı ve uzun görevlerde mürettebat güvenliğini artırmayı amaçlıyor.
Kurulum zor, ama modüler
İstasyonun inşası birden fazla roket fırlatılması ve yörüngede montaj gerektiriyor. Tasarım “içten dışa” büyüyebilecek şekilde planlanmış; ihtiyaç halinde yeni yaşam modülleri eklenebiliyor. Ancak patent, dönen bir yapıya parça eklemenin teknik açıdan karmaşık olduğuna da dikkat çekiyor.
ISS sonrası döneme hazırlık
Patent, ISS’nin 2030’a doğru hizmet dışı bırakılmasının planlandığı bir dönemde geldi. Rus uzay ajansı Roscosmos, ISS’den ayrıldıktan sonra Rus Yörünge Uzay İstasyonu (ROSS) üzerinde çalışıyor.
Öte yandan NASA ve Avrupa Uzay Ajansı, Ay yörüngesinde görev yapacak Lunar Gateway istasyonunun inşasına hazırlanıyor.
Eski fikir, yeni teknoloji
Yapay yerçekimi fikri yeni değil: İlk kez Rus bilim insanı Konstantin Tsiolkovskiy tarafından ortaya atıldı, daha sonra Wernher von Braun tarafından savunuldu.
1975’te Stanford Torus, 2011’de Nautilus-X gibi projeler bütçe ve teknik nedenlerle hayata geçirilemedi. Rusya’nın bu yeni patenti, ABD merkezli Vast şirketinin geliştirdiği döner Haven konseptiyle de benzerlik taşıyor.
Patent alınmış olsa da proje için net bir takvim yok. Yine de bu adım, uzun süreli uzay görevlerinde insan sağlığını merkeze alan yeni bir dönemin kapısını aralayabilir.
