Kültepe’de 4 bin yıllık arkeoloji keşfi
Yaklaşık 4 bin yıldır mühürlü halde bulunan ve bugüne kadar içeriğine zarar vermeden ulaşmanın mümkün olmadığı kil zarflar, geliştirilen yüksek teknolojili tarama sistemi sayesinde sanal ortamda açıldı.
Binlerce yıllık gizlilik teknolojisiyle çözüldü
Yakın Doğu'da MÖ 3. binyıldan itibaren kullanılan yöntemle, önemli hukuki belgeler ve mektuplar, ikinci bir kil tabakasıyla kaplanarak mühürleniyordu. Bu yöntem belgelerin güvenliğini sağlarken, içeriğin okunması için zarfın fiziksel olarak kırılmasını zorunlu kılıyordu. Hamburg Üniversitesi ve CNRS öncülüğünde geliştirilen ENCI (taşınabilir tarama sistemi), yüksek enerjili X-ışınları kullanarak bu tarihi dokuyu koruma altına alıyor. Sekiz modüler parçadan oluşan ve herhangi bir özel radyasyon altyapısına ihtiyaç duymadan müzelerde kurulabilen sistem, kil zarfların iç yapısını üç boyutlu olarak görüntülüyor.
Türkiye müzelerinde tarihi tarama
Sistemin ilk testleri Hollanda ve Louvre Müzesi'nde yapıldıktan sonra, Türk makamlarından alınan özel izinlerle Türkiye’ye getirildi. 2024 ve 2025 yıllarında Ankara Anadolu Medeniyetleri Müzesi’nde kurulan cihazla 150’den fazla mühürlü eser tarandı. Projenin son ayağında ise Kayseri Arkeoloji Müzesi’nde Tunç Çağı’nın en önemli merkezlerinden biri olan Kültepe buluntuları mercek altına alındı.
Asurlu tüccarların ticari sırları gün yüzünde
Kayseri’deki taramalar sonucunda, yaklaşık 4 bin yıldır açılmamış bir kil zarfın içindeki çivi yazılı tablet, zarar görmeden dijital ortamda okundu. Uzmanlar, tablette Asurlu tüccarlar arasında yapılmış bir tahıl ticareti sözleşmesinin yer aldığını tespit etti. Araştırmacılar, bu yöntemin sadece metinleri gün yüzüne çıkarmakla kalmayıp, kilin içine hapsolmuş tohum, taş ve salyangoz gibi organik kalıntıları da analiz etme şansı tanıdığını belirtiyor. Bu teknoloji, antik dönem üretim süreçleri ve ticari yaşama dair bilinmeyenleri aydınlatmak adına devrim niteliğinde bir adım olarak değerlendiriliyor.
haberdeger.com
Bağımsız • Yerli • Antiemperyalist
