ABD Irak’tan Çekildi, Pentagon Etkisini Korumak İstiyor

ABD’nin Irak’taki askeri varlığının sona ermesi, Washington’ın ülkeden bütünüyle çekildiği anlamına gelmiyor. Amerikan yönetimi, 30 Eylül 2026’da tamamlanan askeri çekilmenin ardından Irak Savunma Bakanlığı ile danışmanlık, eğitim ve güvenlik işbirliği programlarını devam ettirmeyi hedefliyor. Pentagon’un yeni yaklaşımı, doğrudan askeri varlığın yerini kurumsal ilişkilerin ve savunma mekanizmaları üzerindeki etkinin alacağı bir dönemin başlangıcına işaret ediyor.

2003’teki işgalden bu yana Irak’ın güvenlik yapısında belirleyici rol oynayan ABD, son yıllarda askeri varlığını kademeli olarak azaltmıştı. 2024’te iki ülke arasında varılan anlaşma doğrultusunda tamamlanan çekilme, Washington’ın Irak’taki askeri misyonunun sona ermesini sağladı. Ancak Amerikan yönetimi, Irak güvenlik güçlerinin eğitimi, istihbarat paylaşımı ve askeri kapasitesinin geliştirilmesi gibi alanlarda işbirliğini sürdürmek istiyor.

Askeri çekilme sonrası Pentagon’un yeni stratejisi

Pentagon’un Irak Savunma Bakanlığı ile danışmanlık programlarını devam ettirme girişimi, ABD’nin Ortadoğu’daki askeri stratejisinin dönüşen karakterini ortaya koyuyor. Washington açısından mesele artık Irak’ta kaç asker bulundurulduğundan çok, ülkenin güvenlik kurumlarıyla kurulan ilişkilerin ne ölçüde sürdürülebileceği.

Irak ordusunun eğitiminden askeri doktrinlerin geliştirilmesine, silah sistemlerinin bakımından istihbarat paylaşımına kadar uzanan işbirliği alanları, Amerikan etkisinin devam etmesini sağlayabilecek önemli mekanizmalar arasında yer alıyor. Irak’ın ABD yapımı askeri teçhizata bağımlılığı da bu ilişkinin uzun vadeli niteliğini güçlendiriyor.

Washington’ın bu yaklaşımı, Irak’ı doğrudan askeri kontrol altında tutmak yerine güvenlik kurumları üzerinden etkileyebilme arayışı olarak değerlendirilebilir. Amerikan yönetimi, Irak’ın güvenlik kapasitesini güçlendirmeyi savunurken aynı zamanda ülkenin İran eksenine daha fazla yaklaşmasını engellemeyi hedefliyor.

Bu durum, askeri çekilmenin ardından ortaya çıkan yeni dönemin temel çelişkisini oluşturuyor: Irak, yabancı askerlerin ülkeden ayrılmasını egemenliğinin güçlenmesi olarak değerlendirirken ABD, güvenlik ilişkilerini koruyarak stratejik nüfuzunu sürdürmek istiyor.

Bağdat açısından ise danışmanlık programlarının devamı, askeri kapasitenin korunması ve geliştirilmesi bakımından önemli bir fırsat sunuyor. Ancak bu işbirliğinin sınırları, Irak’ın güvenlik politikalarında bağımsız hareket etme kapasitesiyle doğrudan bağlantılı olacak.

İran’ın nüfuzu ve Irak’ın güvenlik açmazı

ABD’nin çekilmesi, Irak’taki güç dengelerinin yeniden şekillenmesine yönelik tartışmaları da hızlandırdı. İran’a yakın silahlı gruplar, Amerikan askeri varlığının sona ermesini uzun süredir savundukları politikaların başarısı olarak değerlendiriyor. Washington ise bu grupların Irak devletinin güvenlik mekanizmaları üzerindeki etkisini sınırlamayı temel hedeflerinden biri olarak görüyor.

Irak’ın güvenlik kurumları, bir taraftan İran’la güçlü siyasi ve ekonomik ilişkilerini sürdürürken diğer taraftan ABD ile askeri işbirliğini korumaya çalışıyor. Bu ikili ilişki, ülkenin bölgesel rekabetin merkezinde kalmasına neden oluyor.

Amerikan askerlerinin ayrılması, İran’a yakın grupların siyasi ve güvenlik alanındaki etkilerini artırabilecek bir gelişme olarak görülüyor. Bununla birlikte Washington’ın danışmanlık, istihbarat ve askeri eğitim mekanizmalarını devam ettirme çabası, bu etkinin sınırsız biçimde genişlemesini önlemeye yönelik bir strateji olarak okunabilir.

Irak Başbakanı Ali el-Zeydi’nin silahların devlet kontrolüne alınması ve silahlı grupların merkezi otoriteye bağlanması yönündeki girişimleri de bu bağlamda önem kazanıyor. Bağdat yönetimi, yabancı askeri varlığın sona ermesini devletin egemenliğini güçlendirmek için kullanmak istiyor. Ancak silahlı grupların siyasi sistem içerisindeki ağırlığı, bu hedefin önündeki en önemli engellerden biri olmaya devam ediyor.

Irak’ın egemenliği yeni bir sınavdan geçiyor

ABD’nin Irak’tan çekilmesi, ülkenin güvenlik sorunlarını ortadan kaldırmış değil. IŞİD’in uyuyan hücreleri, İran’a yakın silahlı gruplar, bölgesel çatışmalar ve Irak’ın hava savunma kapasitesindeki eksiklikler, Bağdat yönetiminin önündeki temel sorunlar arasında bulunuyor.

Özellikle hava savunması, istihbarat ve askeri lojistik alanlarında Amerikan desteğinin azalması, Irak’ın kendi güvenlik kapasitesini geliştirmesini zorunlu hale getiriyor. Kürdistan Bölgesi de bu dönüşümün hassas alanlarından biri. Amerikan askeri varlığının sona ermesi, Erbil’in güvenlik hesaplarını ve Bağdat’la ilişkilerini yeniden değerlendirmesine neden olabilir.

Pentagon’un Irak Savunma Bakanlığı ile ilişkilerini sürdürme girişimi, bu nedenle yalnızca askeri işbirliği meselesi olarak görülmemeli. Washington, Irak’ın güvenlik kurumlarıyla bağlarını koruyarak Ortadoğu’daki stratejik konumunu muhafaza etmek istiyor.

Irak açısından temel mesele, ABD ile güvenlik işbirliğini sürdürürken İran’a yakın silahlı grupların devlet üzerindeki etkisini sınırlamak ve kendi askeri kapasitesini geliştirmek olacak.