Küba’da rejim değişikliği ne kadar mümkün?

ABD yönetiminin Küba hükümetini hedef alan ekonomik, siyasi ve istihbarat baskısını artırdığı bir dönemde gelen çağrı, Washington’un ada ülkesinde yönetim değişikliğini destekleyecek yeni bir strateji izlediği tartışmalarını gündeme getirdi.

The Intercept’in haberinde, Rubio’nun sosyal medya üzerinden yaptığı çağrının ABD istihbaratının Küba’daki faaliyetleri açısından dikkat çekici bir gelişme olduğu belirtildi. Rubio, Küba’da değişim isteyenlere CIA ile gizli ortaklık kurma fırsatını değerlendirmeleri çağrısında bulunmuştu. ABD Merkezi İstihbarat Teşkilatı da kısa süre sonra İspanyolca yayımladığı bir videoyla Kübalılara kuruma nasıl bilgi aktarabileceklerini anlatan talimatlar paylaştı.

CIA gizli operasyonlardan açık istihbarat çağrısına geçiyor

Dikkat çekilen temel gelişmelerden biri, ABD istihbaratının yabancı ülkelerdeki potansiyel kaynaklara ulaşmak için dijital platformları giderek daha fazla kullanması. CIA, daha önce Rusya, Çin, İran ve Kuzey Kore gibi ülkelerde de sosyal medya üzerinden bilgi kaynakları edinmeye yönelik kampanyalar yürütmüştü.

Bu değişimin arkasında, hedef ülkelerin gelişmiş gözetim ve karşı istihbarat sistemleri bulunuyor. ABD istihbarat çevreleri, dijital gözetimin yaygınlaşması nedeniyle geçmişte kullanılan geleneksel ajan devşirme yöntemlerinin giderek zorlaştığını kabul ediyor. Dolayısıyla sosyal medya üzerinden yapılan açık çağrılar, istihbarat faaliyetlerinin yeni koşullara uyarlanması olarak değerlendiriliyor.

Trump’ın Küba mesajı: İran’dan sonra yeni hedef Havana mı?

ABD Başkanı Donald Trump’ın açıklamaları, Rubio’nun çağrısının daha geniş bir siyasi ve askeri stratejinin parçası olabileceğine işaret ediyor. Trump, Florida’da düzenlenen bir mitingde İran meselesinin ardından Küba’yla ilgileneceklerini söylemiş, ABD savaş gemilerinin Küba kıyılarına yaklaşabileceğini ve Rubio’nun süreci sonuçlandırmak üzere devreye gireceğini ifade etmişti.

Washington’un Venezuela’da Nicolás Maduro’nun ABD operasyonuyla iktidardan uzaklaştırılmasının ardından Küba üzerindeki baskıyı artırması, Havana yönetiminde ciddi güvenlik kaygılarına yol açıyor. ABD, yıl boyunca Küba'nın enerji tedarikini ve ekonomik ilişkilerini hedef alan yaptırımları genişletti. Ülkede yakıt sıkıntısı, elektrik kesintileri ve ekonomik daralma derinleşirken Washington bu koşulları Havana üzerindeki siyasi baskının bir unsuru olarak kullanıyor.

The Intercept’in değerlendirmesinde öne çıkan bir başka unsur ise ABD ve İsrail istihbarat örgütlerinin operasyonlarını giderek daha görünür hale getirmesi. Özellikle İsrail Başbakanı Binyamin Netanyahu döneminde Mossad'ın İran'daki faaliyetlerinin kamuoyuna açık biçimde duyurulması, istihbarat operasyonlarının psikolojik ve caydırıcı bir güç gösterisine dönüştürülmesi bakımından önemli bir örnek olarak ele alınıyor.

İran'ın nükleer arşivinin ele geçirilmesi ve Lübnan'daki çağrı cihazı saldırıları gibi operasyonların kamuoyuna yansıtılması, istihbarat faaliyetlerinin yalnızca gizli sonuç üretmekle sınırlı kalmadığını, aynı zamanda hedef ülkelerde güvensizlik ve savunmasızlık algısı oluşturmak için de kullanıldığını gösteriyor. Washington'un CIA üzerinden yaptığı açık çağrı da bu yeni istihbarat anlayışının bir parçası olarak değerlendiriliyor.

Küba’da rejim değişikliği ne kadar mümkün?

ABD'nin Küba'ya yönelik müdahale arayışları yeni değil. CIA, 1961'deki Domuzlar Körfezi Çıkarması başta olmak üzere, onlarca yıldır Havana yönetimini devirmeye yönelik operasyonlarda rol oynadı. Ancak bu girişimler Küba'daki siyasi sistemi ortadan kaldırmayı başaramadı.

The Intercept, bugün de benzer bir stratejinin önündeki yapısal engellere dikkat çekiyor. Küba'nın siyasi ve askeri yapılanması, iktidarın tek bir liderin etrafında şekillenmediği, farklı kademelerde devamlılığı sağlayan bir sisteme dayanıyor. Bu nedenle Raúl Castro gibi tarihsel figürlerin etkisiz hale getirilmesinin bile ülkede otomatik olarak yönetim değişikliğine yol açması beklenmiyor.

Nitekim ABD istihbarat değerlendirmelerinde de Küba'da Venezuela'dakine benzer hızlı bir siyasi dönüşümün kolay olmayacağı yönünde görüşler bulunuyor. Washington'un ekonomik baskı, istihbarat operasyonları ve siyasi müdahale araçlarını birlikte kullanması, Havana'nın direncini kırmak için yeterli olmayabilir.

Küba Devlet Başkanı Miguel Díaz-Canel ise ABD ile görüşmelere açık olduklarını, ancak bunun eşitlik, karşılıklı saygı ve egemenlik temelinde gerçekleşmesi gerektiğini vurguluyor. Havana yönetimi, Washington'un baskı politikasını müzakere değil, ülkenin siyasi bağımsızlığını hedef alan bir müdahale girişimi olarak görüyor.

Gelinen noktada Rubio'nun CIA adına yaptığı açık çağrı, ABD'nin Küba politikasında istihbarat faaliyetlerini daha görünür ve doğrudan siyasi sonuç üretmeye dönük bir araca dönüştürdüğünü ortaya koyuyor. İran ve Venezuela sonrasında Küba'nın Washington'un dış politika gündeminde daha üst sıralara çıkması, Karayipler'de yeni bir gerilim döneminin habercisi olabilir.