Yerel Çatışmadan Bölgesel Krize: Yemen’de Biriken Fırtına

Yemen’de uzun süredir kırılgan bir dengede duran çatışma ortamı, İran destekli Husi hareketinin (Ensarullah) hem ülke içinde meşru hükümet birliklerine hem de sınır ötesinde Suudi Arabistan’a karşı başlattığı kapsamlı askeri hamlelerle yeniden alevlendi. Paul Iddon’ın The New Arab portalında yayımlanan "Husilerin yeni taarruzu neden Yemen’in ötesinde yankı bulabilir” başlıklı analiz-haberine göre 2022 yılından bu yana fiilen yürürlükte olan ateşkesin sona ermesi, Yemen’i Hürmüz Boğazı'ndan Babülmendep’e uzanan küresel jeopolitik ve ekonomik güç dengelerini derinden sarsma potansiyeli taşıyor.

Ağustos 2026 itibarıyla hız kazanan bu çatışmalar, bölgesel aktörlerin güvenlik mimarilerini yeniden tanımlamaya zorlandığı ve İran ile Batılı güçler arasındaki müzakerelerin kızıştığı kritik bir döneme denk geliyor.

Yemen Sınırlarında Alevlenen Çatışmalar ve Değişen Cephe Hattı

Yemen içinde Hükümet güçleri ile Husiler arasındaki askeri temaslar son haftalarda son yılların en kanlı seviyesine ulaştı. Husi güçlerinin stratejik öneme sahip Marib ve Hadramut vilayetlerinde hükümet mevzilerine düzenlediği karadan ve havadan saldırılarda onlarca asker hayatını kaybetti. Buna karşılık Amerika ve Suud destekli Yemen ordusu, Husilerin ülkeyi bölgesel çatışmalara sürüklediğini belirterek karşı askeri operasyon başlattığını duyurdu.

Ancak Husilerin askeri stratejisi sadece Yemen topraklarıyla sınırlı değil. Örgüt, hükümetin ana liman alternatifi haline gelen Muha Limanı’nı füze ve insansız hava araçlarıyla hedef alırken, Kızıldeniz’deki uluslararası seyrüsefer hatlarına yönelik saldırılarını da artırdı. Son olarak Hindistan bayraklı bir ticari geminin batırılması, deniz güvenliği krizini yeni bir boyuta taşıdı.

İstihbarat ve risk analiz kuruluşu RANE’in kıdemli Orta Doğu ve Kuzey Afrika analisti Ryan Bohl, duruma ilişkin yaptığı değerlendirmede şunları vurguluyor:

"Yeni bir tırmanışın eşiğindeyiz ancak bunun ne ölçekte bir boyut kazanacağı henüz belirsiz. Husilerin Marib cephe hattında baskıyı artırdığı açık. Ancak Suudi Arabistan’ın yanıtını sadece bu coğrafyayla mı sınırlı tutacağı, yoksa Taiz veya Hudeyde gibi Husi kontrolündeki diğer şehirlere doğru genişletip genişletmeyeceği henüz netleşmedi."

Bohl’a göre bu son taarruz oldukça kritik, zira Husilerin amacı sadece Suudi Arabistan’ın ekonomik modelini taciz etmek değil; Yemen içinde uzun süredir anlaşmazlık konusu olan stratejik toprakları ele geçirmek ve elde tutmaktır.

Irak Milisleri, Mekke Paktı ve İttifakların Dönüşümü

Yemen’deki tırmanış, bölge ülkelerini ve küresel aktörleri doğrudan etkileyen geniş kapsamlı bir ittifaklar ağını harekete geçirmiş durumda. Suudi yetkililer, istihbarat raporlarına dayanarak Husiler ile İran destekli Iraklı milis gruplarının Suudi Arabistan’a karşı koordineli ve eş zamanlı saldırılar planladığı konusunda uyarılarda bulunuyor. Nitekim İran Devrim Muhafızları Ordusu (IRGC) güdümünde hareket eden bu yapıların, Suudi topraklarını hedef almak için Irak sınırlarını da kullandığı belirtiliyor. Bu durum, Suudi Arabistan ve ABD’nin Irak’taki IRGC bağlantılı unsurlara karşı ortak hava harekatları düzenlemesine yol açtı.

Diğer taraftan, derinleşen güvenlik tehditlerine karşı Suudi Arabistan, Türkiye ve Pakistan arasında tarihi bir adım atıldı. Üç ülke, Mekke’de "Mekke Ortak Savunma Anlaşması" adı verilen üçlü bir savunma paktına imza attı. Anlaşma, taraflardan birine yapılan silahlı saldırının tüm üyelere yapılmış sayılacağını taahhüt eden bir "kolektif savunma" ilkesini içeriyor.

Analist Ryan Bohl, bu üçlü paktın kısa vadeli sahadaki etkilerine dair şu analizde bulunuyor:

"Üçlü paktın Suudi Arabistan’ın güvenlik ortamını doğrudan değiştirip değiştirmeyeceğini söylemek için henüz erken. Türkiye veya Pakistan’ın Irak’taki milislere ya da Husilere karşı doğrudan bir askeri müdahalede bulunması düşük bir ihtimal. Bu ittifak anlık bir askeri caydırıcılık tetikleyicisinden ziyade, bölgesel risk algılarını ve tırmanış hesaplarını şekillendirmek üzere kurgulandı."

Bohl ayrıca, Suudi Arabistan’ın Husilere karşı doğrudan bir kara harekatına girmek yerine, ilk etapta Yemenli müttefikleri üzerinden Husilerin askeri kapasitesini kırmaya çalışacağını; ancak tırmanışın sürmesi halinde büyük şehir merkezlerini hedef alan daha kapsamlı operasyonların gündeme gelebileceğini, bunun da bölgedeki insani krizi daha da derinleştirebileceğini ifade ediyor.

Tahran’ın Jeopolitik Satrancı ve Küresel Ticaret Üzerindeki Baskı

Husilerin askeri hamleleri, sadece Yemen’in iç dinamikleriyle veya Suudi Arabistan ile olan sınır gerilimiyle açıklanamaz. Analizler, örgütün eylemlerinin doğrudan Tahran’ın bölgesel ve küresel diplomatik pazarlık masalarındaki konumunu güçlendirmeye hizmet ettiğine dikkat çekiyor.

Ideology Machine yayınının yazarı ve bölge uzmanı Fatima Abo Alasrar, Yemen içindeki son gelişmelerin çatışmada yeni bir "eşik" sunduğunu ve bölgesel yansımalarının Yemen sınırlarını aşacağını belirtiyor. Alasrar, durumun arka planını şu sözlerle aktarıyor:

"Husiler, Tahran’ın bölgedeki uzantısıdır ve bundan başka bir şekilde değerlendirilemezler. Yemen’deki kontrolü sıkılaştırmaya ve olası bir tepkiye karşı kendilerini korumaya çalışıyorlar; çünkü İran, Babülmendep Boğazı ile yakından ilgileniyor ve politikalarını Husiler aracılığıyla sahaya yansıtıyor."

İran’ın ABD ve Umman ile Hürmüz Boğazı’nın seyrüsefere açılması ve bölgesel gerilimin düşürülmesi üzerine sert müzakereler yürüttüğü bir dönemde, Husilerin Kızıldeniz ve Babülmendep üzerindeki baskıyı artırması Tahran’a muazzam bir jeopolitik koz sağlıyor. Hürmüz Boğazı ile Babülmendep Boğazı’nın aynı anda küresel ticarete kapatılma veya riske atılma ihtimali, uluslararası enerji piyasalarını ve tedarik zincirlerini doğrudan tehdit ediyor.

Alasrar, Husilerin daha önce Suudi liderliğindeki koalisyon tarafından Marib, Hadramut ve Aden gibi stratejik bölgelerden uzak tutulduğunu hatırlatarak; örgütün asıl amacının Yemen’i tek taraflı olarak kontrol etmek ve İran için kalıcı bir jeopolitik köprübaşı sağlamak olduğunu vurguluyor. Yılın başlarında bölgesel savaşın ilk aşamalarında görece temkinli duran Husilerin, aslında kontrol ettikleri sivil altyapıyı bir "zorunlu askerlik ve savaş aygıtına" dönüştürerek bu günkü tırmanışa hazırlandıkları ifade ediliyor.

Paul Iddon’ın The New Arab’daki analizinde ortaya koyduğu üzere; Husilerin Yemen’de yeniden başlattığı geniş çaplı taarruz, bölgesel bir vekalet savaşından öteye geçerek küresel jeopolitiği sarsan bir krize dönüşmektedir. Suudi Arabistan’ın yeni güvenlik ittifakları arayışı, Irak ve Yemen hatlarının birleşmesi ve İran’ın boğazlar üzerindeki stratejik baskısı, Yemen’deki kıvılcımın Orta Doğu sınırlarını aşan çok boyutlu bir yangına dönüşebileceğini göstermektedir.