Toplumsal normlar ve öğretiler, insan hayatına yön veren en güçlü dinamiklerdir. Bu öğretiler, hayatın olağan akışı içerisinde bireylerin davranışlarını, toplumun değer yargılarını ve hatta kolektif hafızayı derinden şekillendirir. Türkiye tarihine baktığımızda, özellikle katliamlar ve insan hakları ihlalleriyle dolu karanlık sayfaların, toplumun büyük bir kesimi tarafından nasıl normalleştirildiğine tanıklık ederiz. Daha da çarpıcı olan, bu suçların faillerinin toplumun gözünde “kahramanlaştırılmasıdır.”

Bu olgu, yalnızca bireysel bir algı sorunu değil; devletin ve resmi ideolojinin toplumu şekillendirme biçiminin bir sonucudur. Toplum olarak yaşadığımız örnekler, bu trajik gerçeğin çarpıcı yansımalarıdır.

Katliamların kahramanlaştırılan failleri

Sabiha Gökçen’in Dersim Katliamı’nda üstlendiği rol, resmi tarih anlatılarında topluma bir “kahramanlık” olarak sunulmuş, ülkemizin en büyük havalimanına da adı verilmiştir.Türkiye toplumunun kurucu unsurlarından biri olan Kürt halkına yönelik baskı ve yok etme politikalarının bir parçası olmasına rağmen, toplumsal hafızada değerli bir figür olarak konumlandırılmıştır.

Esat Oktay Yıldıran’ın 12 Eylül darbesi sonrası Diyarbakır Cezaevi’nin askeri sorumlusu olarak insanlık dışı işkenceleri bizzat uyguladığı devletin kendi raporlarına yansımıştır. Buna rağmen, toplumun bir kesimi onu hâlâ “kahraman” olarak görmektedir.

Mahmut Yıldırım meşhur ismiyle ‘Yeşil’in sayısız faili meçhul cinayetin ve köy yakmaların baş aktörü olduğu devlet kayıtlarıyla sabit olmasına rağmen, kimi çevrelerce bir “vatansever” olarak sahiplenilmiştir. Hatta Amedspor–Bursaspor maçında tribünlerde fotoğrafları taşınmıştır.

JİTEM’in kurucularından olan Ersever, kendi itiraflarıyla faili meçhul cinayetlerde rol aldığını kabul etmiştir. Devlet tarafından tasfiye edilmesine rağmen, toplumun bir kesimi tarafından hâlâ kahraman gibi anılmaktadır.

Son günlerin sosyal medya kahramanı Orkun Özeller’in JİTEM bağlantıları ve bazı insanlık dışı vahşetlerde üstlendiği rol bilinmesine rağmen, günümüzde sosyal medyada ve bazı çevrelerde “cesur bir asker” olarak yüceltilmektedir.

Maalesef bu isimler gibi yüzlerce örnek sıralayabiliriz.

Bu örnekler, tekil olaylar değildir. Aslında 1900’lü yıllardan bugüne kadar gelen bir çizginin devamıdır. Devletin resmi ideolojisi, toplumu sistematik olarak şekillendirmiş; Türkiye toplumunun çeşitliliğini görmezden gelip Türk olmayan bütün farklı millet ve kültürlere yönelik zulmü uygulayan kişilikleri kahramanlaştırmış, mağdurları ise görünmez kılmıştır.

Bu durum, toplumda derin bir travma yaratmıştır. Travmanın en çarpıcı boyutu, katliamları bizzat yapanların “kahraman” olarak içselleştirilmesidir. Cem Ersever’in kendi ağzından itiraf ettiği suçlara rağmen toplumun bir kısmının onu hâlâ “cesur bir asker” olarak görmesi, devletin şekillendirme mekanizmasının ne kadar güçlü olduğunun göstergesidir.

Barış sürecine engel

Silahların sustuğu, diyalog ve çözüm arayışlarının gündeme geldiği dönemlerde bile bu tür figürler, tribünlerde, meydanlarda, sosyal medyada yeniden dolaşıma sokulmakta ve toplumun barış arzusunun önüne set çekmektedir. Bu, yalnızca bireylerin bilinçsizliğiyle açıklanamaz; aksine devletin belleği kontrol etme çabasıyla ilgilidir.

Türkiye’de kahramanlık ile suç arasındaki sınır, devletin resmi politikalarıyla sürekli yeniden çizilmiştir. Katliamların faillerinin kahramanlaştırılması, yalnızca geçmişin bir sorunu değil; bugünün toplumsal kutuplaşmasını derinleştiren bir olgudur. Toplum, kendi travmasını ancak hakikatin ortaya çıkarılması ve faillerle yüzleşilmesiyle aşabilir. Aksi halde, kahramanlaştırılan katliamcılar ve görünmez kılınan mağdurlar, barış ve adaletin önünde daima bir engel olarak kalacaktır.