Yıllardır kangren hale gelmiş bir derttir çocuklara yönelik yayınların eksikliği. Alevi-Bektaşi kültürünü anlatan ilk çocuk dergisini 2000 yılında çıkarmıştık. Cemali çocuk dergisi maalesef uzun soluklu olmadı ama o kısa ömürlü çaba, bu alandaki borcumuzu ve sorumluluğumuzu daha da büyüttü. O yıllardan günümüze baktığımızda hâlâ çocuklara yönelik böyle bir yayının Alevi Bektaşi kurumlarınca çıkarılmaması büyük bir eksiklik! Bugün bu eksikliğin etkisini en derinden hisedenler
Alevi-Bektaşi toplumuna mensup ailelerin çocukları, hala inançlarını ve kültürlerini öğrenirken ne yazık ki derin bir travma yaşıyorlar. Bu travma bazen okul bahçesinde, bazen mahallede, bazen de bir arkadaş grubunun ortasında ansızın su yüzüne çıkabiliyor. Temel nedeni ise çok net: Baskın kültüre sahip akranların, tamamen önyargılardan beslenen tutumları...
Bu durum kimi zaman suçlayıcı ve alaycı bir dille, kimi zaman da buz gibi bir dışlanmayla ve ayrımcılıkla kendini gösteriyor.
Çocuklar bu baskıyla başa çıkmak için genelde iki yola başvuruyorlar: Ya kimliklerini gizliyorlar ki bu, işin kolayına kaçmak gibi görünse de ruhlarında derin izler bırakıyor; ya da dik durup kimliklerini açıkça savunuyorlar. Ancak okul çağındaki bir çocuk için ikinci seçenek çoğu zaman imkânsıza yakın bir yük.

Peki, bu travmanın kökeninde ne var? Aslında en büyük kaynak, şehir hayatının koşturmacasında ve kopukluğunda kaybolmuş ebeveynler. Birçok Alevi-Bektaşi ebeveyn kendi inanç ve kültürleri hakkında yeterli bilgiye sahip değil. Çoğu cemevine gitmemiş, ceme katılmamış ya da bir "Dede"yi yakından tanımamış. Kendi köklerinden biraz uzak kalmış bu anne babalar, doğal olarak çocuklarına da rehberlik edemiyor.
Sonuç ne mi? Çocuklar okulda sağdan soldan öğrendikleri yarım yamalak bilgilerle kalıyor, kendi kültürlerinden habersiz büyüyor.
Oysa çocukların zevkle okuyacağı, merakla karıştıracağı, inançsal kimliklerini ve kültürlerini sevgiyle öğrenebilecekleri kitaplar olsa... Durum sizce de bugünkünden çok farklı olmaz mıydı?

Şöyle bir etrafımıza bakalım: Alevilik ve Bektaşilik üzerine yazılmış, neredeyse birbirinin kopyası olan onlarca, yüzlerce akademik ve teorik kitap var.

Peki, çocuklara yönelik, onların dünyasına hitap eden tek bir kitabın bile olmaması büyük bir ayıp, hatta devasa bir sorun değil mi?

Bence mesele tam da burada düğümleniyor; çocuklarımızın yaşadığı travmaların dermanı da bu eksikliği gidermekten geçiyor.

Çocuklara bu kültürü, bu inancı doğru bir dille anlatmak zorundayız. Bunun için sadece kitaplar yetmez; çocuk dergileri çıkarılmalı, hatta günümüz çocuklarının dijital dünya ile ilişkisi düşünülerek interaktif içerikler üretilmeli. Alevi-Bektaşi sivil toplum kuruluşları, dernekler, vakıflar, sendikalar, yayınevleri ve yazarlar bu adımı atmak için daha neyi bekliyor?

Çıkarılacak yayınlarda temel ahlaki değerlerin yanı sıra Alevilik ve Bektaşilikteki temel kavramlara da yer verilebilir pekâlâ. Sevgi, saygı, hoşgörü, adalet, birlik...
Hatta kardeşliğin ve birlikte yaşamanın en güzel simgelerinden biri olan "musahiplik" çocuklara masalsı bir dille aktarılabilir. Ehlibeyt ve İmam Ali sevgisi en saf haliyle işlenebilir.

Şöyle bir durup kendimize soralım: Aramızda kaçımız On İki İmam’ın isimlerini eksiksiz sayabilir? Bırakın çocukları, enstitülerde yüksek lisans yapan yetişkinler bile bu konuda yeterli bilgiye sahipler mi? Acaba önlerine bu konularda takip edecekleri bir ders kondu mu ya da böyle bir ders var mı?

Maalesef olmadığını bizzat biliyorum. Sizce de yol ulularının hayatları, çocukların hayal dünyasına uygun örneklerle, yalın bir Türkçeyle anlatılmayı hak etmiyor mu?

Alevilik ve Bektaşiliğin sevgi, barış ve adalet odaklı derin felsefesi çocuklara uygun yaş gruplarına bölünebilir. Kurgusal metinlerle, rengârenk çizimlerle zenginleştirilerek onların beğenisine sunulabilir.

Bu adımları attığımızda çocuklarımız kendi köklerini tam anlamıyla kavrayacaklar. Kültürel kimliklerini gururla içselleştirip farklılıkların birer duvar değil, hayatı zenginleştiren birer renk olduğunu görecekler.

Ne de olsa çocuklarımız geleceğimiz; onları kendi kültürlerine ve değerlerine yabancı bireyler olarak yetiştirmeye hakkımız yok.
Üstelik bu çaba, sadece Alevi-Bektaşi ailelerin çocuklarının sırtındaki yükü almakla kalmayacak; tüm çocuklar için ortak bir hoşgörü ve vicdan inşası olacak.

Tabii bu işin sihirli değneği ebeveynlerin elinde; anne babalar bu kitapları raflarına koymalı, evde birlikte okumayı teşvik etmeli. Ancak o zaman çocuklar insan hakları, adalet ve barış gibi evrensel değerleri içselleştirebilirler.

Düşünsenize; daha Alevilik-Bektaşilik kültürü üzerine eğitim veren araştırma merkezleri ve enstitülerde bile On İki İmam hakkında düzenli bir ders yokken, bu felsefeyi ilköğretim çağındaki çocuklara nasıl anlatacağız diye kara kara düşünüyoruz!

Bu yolda öncülük edecek cesur bir kurum çıksa çocuk edebiyatı alanında çalışma yapan yazarlara kapı aralasa. Bu noktada aklımıza bir kurum geliyor aslında. Alevi-Bektaşi Kültür ve Cemevi Başkanlığı pekala öncü olabilir.

Öte yandan çocuk kitapları yazmak öyle sanıldığı gibi kolay değil! Bu alanda kalem oynatmak için sadece terminolojiye hâkim olmak yetmiyor; çocuk psikolojisini bilmek, sosyolojiden anlamak, kısacası pedagojik bir süzgeçten geçmek gerekiyor. Biraz da çocuk gibi düşünmeyi, onunla aynı hizaya gelmeyi istiyor.
Daha geçen gün, alanında çok saygıdeğer bir profesör hocamızla sohbet ederken; “Ne zaman çocuklara bir şeyler yazmaya kalksam, kalemim yine yetişkinlere kayıyor” diyordu dert yanarak. Haklıydı... Bu alanda yazıp çizen insan sayısı o kadar az ki! Ama tam da bu yüzden bu ilk adımlar çok kıymetli.
Haydi el birliğiyle, bu çocuk kitaplarını bir an önce hayata geçirelim! Çocuklarımız inançsal ve kültürel kimliklerini güvenle inşa etsinler. Bu travmaları artık yaşamasınlar. Daha fazla beklemeden, zaman kaybetmeden bu eksikliği ortadan kaldıralım.