Hz. Ali efendimiz, İslam peygamberi Hz. Muhammed’in amcasının oğlu, damadı ve kızı Hz. Fâtıma’nın eşidir. Alevi-Bektaşi inancına göre o, ilk imam ve velayetin sahibidir. Hz. Ali’nin sayısız meziyeti arasında öne çıkanlardan biri de derin ilmidir. Kâmil mürşitlerimizin sıkça ifade ettiği gibi, “Ali’yi seven ilmi de sever.” Bu söz, Hz. Muhammed’in Hz. Ali’yi “ilmin kapısı” olarak nitelendirmesiyle paraleldir. O, aynı zamanda “Konuşan Kur’an” olarak da anılır; zira nübüvvet nuru altında, Hz. Muhammed’in yanında yetişmiştir.

Şunu vurgulamak gerekir ki; O’nun ilmi şahsiyetini eksiksiz bir şekilde tasvir etmek, her zihnin kolaylıkla altından kalkabileceği bir sorumluluk değildir. Bizler de naçizane kısa bir şekilde ele alacağız; ancak ele aldığımız bu yazının ötesindedir Hz. Ali’nin ilmi büyüklüğü. Başlığımızda da belirttiğimiz üzere, İmam Ali’nin hikmetlerinden yola çıkarak bugünü nasıl anlayabiliriz, kısaca bahsedeceğim.

O’na atfedilen Nehcü’l Belaga kitabını referans aldığım ilk hikmeti şu şekildedir:

“Akıl tamamlandığı zaman, konuşma azalır.”

Bu hikmetten yola çıktığımızda, çok konuşmanın insana bir fayda getirmeyeceğini işaret etmektedir. Asıl önemli olan konuşmanın içeriğidir. Yani sırf konuşmak için konuşulmamalıdır. Yerinde ve konuşmanın durumuna bağlı olarak konuşmak insanı hayra götürmektedir.

Diğer bir hikmet ise:

“Her insanın değeri, güzel yaptığı iş kadardır.”

Hz. Ali efendimiz bir insanın değerinin hangi şartlarda olacağını ortaya koymaktadır. Kur’an-ı Kerim’de defalarca iyilikten bahsedilir ve hayırlı işler yapılması emredilir. İşte insana düşen görev güzel işler yapmaktır. Ancak bugün değer deyince insanların aklına güç gelmektedir. Gücü olanın değeri daha çok görülmektedir. Elbette güç deyince akla “bu değerli insandır” diye düşünebiliriz ama bir de ameline bakmalıyız. Gerçekten değer atfettiğimiz kadar o değere layık mıdır?

Diğer bir hikmeti ise:

“İnsanlar, bilmedikleri şeye düşmandırlar.”

Bu hikmet de gerçekten günümüze ışık tutmaktadır. Günümüzde insanlar, inancından dolayı, farklı görüşlerinden dolayı veya cinsiyet temelli ayrımcılık görmektedir. İnsanları tanımak, sohbet etmek veya onu anlamaya çalışmak yerine, dışarıdan bize verilen bilgilere göre ön yargılı oluyoruz. Oysaki ön yargıyı kırmak için birbirimizi tanımalı, birbirimizi olduğumuz gibi kabul etmeliyiz. Maalesef insanlık olarak bunu pek beceremiyoruz. Bizim gibi bakmayanları, düşünmeyenleri hemen öteki olarak görüyoruz.

Değerli okuyucular, bu üç hikmet bize şunu söyler: Önce aklının tekamülünü sağla ki dilin güzelliği söylesin; sonra amellerini iyileştir ki değerin artsın ve nihayetinde insanları tanımaya çalış ki düşmanlıklar yerini birlikteliğe bıraksın.

Elbette Hz. Ali’nin hikmetleri bunlarla sınırlı değildir. Ayrıca her bir hikmet, okuyucuda derin bir iz bıraktığı gibi kendi yaşayışları bağlamında da yorumlayabilmektedir. Naçizane olarak gönlümden geçen bu üç hikmeti ele almaya çalıştım.

Ayrıca, Ali Şeriati’nin Hz. Ali hakkındaki şu ifadelerini aktarmak yerinde olacaktır:

“Ali hakkında konuşmak hem çok önemli, hem de oldukça zor bir iştir. Zira bana göre Ali, sadece tarihî bir şahsiyet veya kahraman değildir. Ali'nin çeşitli boyutları ve yönleri üzerinde araştırma yapan bir kimse, kendini sadece tarihte yer alan seçkin bir kişi karşısında görmekle kalmaz; kendini bir mucize, ilmî bir mesele ve yaradılışın bilimsel bir muamması karşısında görür. Dolayısıyla Ali hakkında konuşmak, ilk bakışta akla geldiği gibi salt büyük bir şahsiyet hakkında konuşmak demek değil; aksine tarihte insan adında ve insan şeklinde tecelli etmiş olan bir mucize hakkında konuşmaktır” (Şeriati, Ali, s. 17).

Son söz niyetine; bu satırları, Ramazan ayının 21’inde Hakk’a yürüyen ve Mart ayının 21’inde veladetinin (doğumunun) gerçekleştiğine inandığımız Hz. Ali’nin mukaddes hatırasına bir hürmet nişanesi olarak kaleme aldım. O’nu sevgiyle, minnetle ve sonsuz bir saygıyla anıyorum. İçinden geçtiğimiz bu zorlu günlerde, O’nun manevi rehberliğinin bizlere ve tüm insanlığa yol göstermesini diliyorum.