Orhan Gazi döneminde dünyaya gelen Hacı Bayrâm-ı Velî, “Bayramiyye” tarikatını Anadolu topraklarında kurmuş ilk Türk mutasavvıftır. Kaynaklar onun aklî ve şerî ilîmlere vâkıf olduğunu, Melike Hatun’un yaptırdığı Kara Medrese’de müderrislik (profesörlük) yaptığını ifade etmektedir. Somuncu Baba’nın daveti üzerine tasavvuf yoluna giren Hacı Bayrâm-ıVelî, aynı zamanda çiftçilikle de uğraşmıştır. Bununla birlikte dervişleriyle birlikte muhtaç olanlar için yardım toplaması, onun toplumsal dayanışmaya ne denli önem verdiğini göstermektedir.

Anadolu erenleriyle ilgili tarihi anlatımlar detaylıca mevcuttur. Ancak biz tarihi kısmını kısa tutarak daha çok onların verdikleri mesajları ele almaktayız. Peki Hacı Bayrâm-ı Velî’nin Anadolu topraklarında ve insanında ne gibi bir etkisi vardır?

Genel olarak Hacı Bayrâm-ı Velî’nin “el emeğiyle geçinmek, toplumsal dayanışma, gösterişten uzak bir maneviyat ve ilâhi birlik” şeklindeki anlayışı ön plana çıkmaktadır. Toplumsal dayanışmaya en güzel örnek: Onun dervişleriyle birlikte buğday imecesi yapmış olmasıdır. O, bu imeceyi sadece ekonomik bir gelir kapısı olarak görmemiş, toplumsal birliği kuvvetlendirecek bir eyleme de dönüştürmüştür. Ayrıca maddi durumu yetersiz insanlar için çarşıda veya pazarda yardım topladığı da aktarılmaktadır. Hacı Bayrâm-ı Velî’nin bu anlayışı, İslâm’daki “Komşusu açken tok yatan bizden değildir” şiarıyla da tamamen örtüşmektedir.

Bu sebeple “Anadolu irfanı” dediğimiz bu anlayış, her dönem için geçerliliğini korumakta ve bizlere yol gösterici olmaktadır. Bu irfana sahip erenlerimizin çokça ortak noktada buluştuğunu söylemek mümkündür. Çünkü hepsinin beslendiği kaynak birdir, Hakk’tır. Ancak her bir eren, kendine has anlayışıyla ön plana çıkmaktadır. İşte Hacı Bayrâm-ı Velîde toplumsal dayanışma yönüyle ön plana çıkan en önemli gönül erlerimizden biridir.