ABD Kongresi’nden dikkat çeken çıkış: İsrail’in nükleer sırrı açığa mı çıkıyor?

The Guardian tarafından yayımlanan habere göre, ABD’de Temsilciler Meclisi’nden Demokrat vekiller, Dışişleri Bakanı Marco Rubio’ya İsrail’in nükleer silahlara sahip olduğunu kamuoyuna açıkça ilan etmesi çağrısında bulundu. İran ile tırmanan gerilim ortamında gönderilen mektupta, Washington’ın onlarca yıldır sürdürdüğü “stratejik belirsizlik” politikasının artık sürdürülemez olduğu vurgulandı.

Yaklaşık 30 Demokrat vekilin imzaladığı ve Joaquin Castro öncülüğünde hazırlanan mektupta, ABD’nin Benjamin Netanyahu liderliğindeki İsrail ile birlikte İran’a karşı askeri iş birliği yürütürken, Tel Aviv’in nükleer kapasitesini resmen tanımamasının ciddi bir çelişki yarattığı ifade edildi. Vekiller, “ABD hükümeti resmi olarak kabul etmese de nükleer silahlara sahip olduğu düşünülen bir ülkeyle yan yana savaşıyoruz” diyerek mevcut politikanın şeffaflıktan uzak olduğuna dikkat çekti.

Demokratlar, Kongre’nin Orta Doğu’daki nükleer denge, olası bir tırmanma riski ve ABD yönetiminin bu senaryolara yönelik planları hakkında tam bilgi alma sorumluluğu bulunduğunu belirtti. Ancak bu bilgilerin yeterince paylaşılmadığını savunan vekiller, Trump yönetimini eleştirdi.

İsrail, bugüne kadar nükleer silah programına sahip olduğunu hiçbir zaman resmi olarak doğrulamadı. Ancak 1950’lere uzanan programın, başta Fransa olmak üzere bazı müttefiklerin desteğiyle geliştirildiğine dair güçlü kanıtlar bulunuyor. ABD başkanları ise uzun yıllardır bu konuda açık bir ifade kullanmaktan kaçındı. Örneğin Barack Obama, göreve geldiği dönemde bu yöndeki bir soruya “spekülasyon yapmak istemediğini” söylemişti.

Mektupta ayrıca, geçmişte bazı ABD yetkililerinin dolaylı ifadelerle İsrail’in nükleer kapasitesine işaret ettiği hatırlatıldı. 2006 yılında dönemin Savunma Bakanı adayı Robert Gates, İran’ın “doğusunda Pakistan, kuzeyinde Rusya, batısında İsrail gibi nükleer güçlerle çevrili olduğunu” söylemişti.

İsrailli yetkililerin de zaman zaman bu konuya üstü kapalı atıflar yaptığına dikkat çekildi. 2023 yılında İsrail Miras Bakanı Amichai Eliyahu, Gazze’ye yönelik bir nükleer saldırının “ihtimallerden biri” olduğunu ifade etmişti. 2006’da dönemin başbakanı Ehud Olmert ise İran’ın, ABD, Fransa ve İsrail gibi ülkeler gibi nükleer silah sahibi olmak istediğini söylemişti.

Demokrat vekiller, ABD’nin Birleşik Krallık, Fransa, Hindistan, Pakistan, Rusya, Çin ve Kuzey Kore’nin nükleer programlarını açıkça kabul ettiğini hatırlatarak, İsrail için de aynı şeffaflık standardının uygulanmasını talep etti. Mektupta ayrıca, bu belirsizliğin Orta Doğu’da nükleer silahların yayılmasını önleme çabalarını zayıflattığı ve Mohammed bin Salman gibi bölgesel aktörlerin nükleer silah edinme yönündeki söylemlerini güçlendirdiği ifade edildi.

Vekiller, Rubio’ya çağrılarında “ABD’nin, nükleer kapasiteye sahip olabilecek her ülkeye uyguladığı şeffaflık standardını İsrail için de geçerli kılması gerektiğini” belirterek, Washington’ın bu konudaki sessizliğine son verilmesini istedi.