İran Savaşı Avrupa’yı Vurdu: İtalya Gaz İçin Libya’ya Yöneldi

İtalya, Orta Doğu’da İran savaşıyla derinleşen enerji krizine karşı yeni bir çıkış yolu arıyor. Avrupa’da gaz arzı ve LNG tedarikine dair endişeler büyürken, Roma yönetimi gözünü yeniden Libya’ya çevirdi. Özellikle Libya’daki doğal gaz sahalarının kapasitesinin artırılması ve İtalya’ya uzanan Greenstream hattının yeniden güçlendirilmesi için diplomatik temaslar hızlandı.

Politico’nun analizine göre, İtalya Başbakanı Giorgia Meloni ile Libya Başbakanı Abdulhamid Dbeibah arasında Roma’da gerçekleşen görüşmelerin merkezinde enerji güvenliği vardı. Görüşmede özellikle İran savaşı sonrası Avrupa’da oluşan arz boşluğunun Libya üzerinden kapatılması senaryoları ele alındı. Reuters’a göre İtalya, enerji ithalatına yüksek derecede bağımlı olduğu için Körfez’deki krizden en fazla etkilenen Avrupa ülkeleri arasında gösteriliyor.

İtalya için mesele yalnızca enerji değil. İran-İsrail hattında büyüyen çatışmalar sonrası Hürmüz Boğazı çevresinde yaşanan gerilim, Avrupa’nın LNG piyasasında ciddi bir sarsıntıya yol açtı. Uluslararası Enerji Ajansı’na (IEA) göre savaş, 2026-2030 döneminde küresel LNG arzında yaklaşık 120 milyar metreküplük kayba neden olabilir. İran saldırıları nedeniyle Katar’ın LNG kapasitesinin yüzde 17’sinin devre dışı kaldığı belirtiliyor. Bu durum Avrupa’yı alternatif kaynak arayışına itti.

Tam bu noktada Libya yeniden stratejik hale geldi. Libya hâlihazırda İtalya’nın en büyük ham petrol tedarikçisi konumunda bulunuyor. Ancak siyasi istikrarsızlık, milis çatışmaları ve altyapı sorunları nedeniyle Libya’dan İtalya’ya uzanan gaz akışı son yıllarda kapasitenin oldukça altında kaldı. 2024’te 1.4 milyar metreküp olan ihracatın 2025’te yaklaşık 1 milyar metreküpe düştüğü belirtiliyor. Roma yönetimi şimdi bu düşüşü tersine çevirmeyi hedefliyor.

İtalyan enerji devi Eni’nin Libya’daki yeni projeleri de bu stratejinin merkezinde yer alıyor. 1959’dan beri Libya’da faaliyet gösteren şirketin, 2026 içinde devreye girmesi beklenen yeni sahalarla üretimi artırmayı planladığı ifade ediliyor. İtalya parlamentosundan güvenlik heyetlerinin geçtiğimiz haftalarda Libya’ya giderek yeni enerji yatırımlarını görüşmesi de dikkat çekti.

Ancak analize göre Libya seçeneği büyük riskler de taşıyor. Financial Times’ın analizine göre İran savaşı nedeniyle petrol fiyatlarının yükselmesi Libya’ya milyarlarca dolarlık ek gelir sağladı. Nisan ayında ülkenin petrol üretimi son 13 yılın zirvesine çıktı. Fakat bu ekonomik canlanmanın, ülkedeki milis yapıları ve güç savaşlarını daha da derinleştirebileceği belirtiliyor. Libya’da doğu ve batı arasında bölünmüş yönetim yapısı hâlâ çözülmüş değil.

Avrupa açısından tablo daha geniş bir enerji krizine işaret ediyor. Analiz, İran savaşıyla birlikte Avrupa’nın yeniden 2022’deki Rusya-Ukrayna savaşını andıran bir enerji şokuna sürüklenebileceği görüşünde. Avrupa depolarındaki gaz seviyelerinin son beş yıl ortalamasının oldukça altında olduğu belirtilirken, İtalya’nın Libya hamlesi yalnızca ekonomik değil aynı zamanda jeopolitik bir güvenlik hamlesi olarak değerlendiriliyor.

Bu nedenle Roma’nın Libya’ya yönelmesi, Avrupa’nın İran savaşı sonrası şekillenen yeni enerji haritasında pozisyon alma çabası olarak görülüyor. Özellikle Rus gazına bağımlılığı azaltmaya çalışan Avrupa için Kuzey Afrika hattının önümüzdeki dönemde daha kritik hale gelmesi bekleniyor.