Sandıktan öfke çıkıyor: İngiltere seçimleri hakkında bilmeniz gerekenler

İngiltere’de neden bu seçimler kritik?

7 Mayıs’ta başlayan seçimlerde İngiltere genelinde binlerce belediye meclis üyeliği için oy kullanıldı. Bunun yanında Londra’daki tüm belediye meclisleri, bazı büyükşehir belediye başkanlıkları ile birlikte İskoçya ve Galler’deki bölgesel parlamentolar için de kritik oylamalar yapıldı. Uzmanlara göre bu seçimler, 2024 genel seçimlerinde iktidara gelen Labour hükümeti için bir “ara referandum” niteliği taşıyor.

Seçimlerin en dikkat çekici tarafı ise İngiliz siyasetindeki klasik İşçi Partisi–Muhafazakâr Parti (Conservative) ikili yapısının ciddi biçimde parçalanması oldu. Reform UK, Yeşiller (Green Party), Liberal Demokratlar ve bağımsız adaylar özellikle büyük şehirlerde ve sanayi bölgelerinde önemli oy artışları elde etti.

Son yıllarda göç karşıtı söylemler, ekonomik kriz, yüksek enflasyon ve enerji maliyetleri nedeniyle İngiltere’de ciddi bir toplumsal huzursuzluk oluştu. Brexit’in vaat ettiği ekonomik refahın gerçekleşmediğini düşünen seçmenlerin önemli bir kısmı, sisteme tepki olarak Reform UK’ye yöneliyor.

Nigel Farage’ın partisi özellikle kuzey İngiltere’deki eski işçi sınıfı bölgelerinde Labour’dan oy çekmeye başladı. Reuters’a göre Reform UK şimdiden yüzlerce belediye koltuğu kazandı ve bazı bölgelerde ana muhalefet konumuna yükselme ihtimali taşıyor.

İngiliz medyasında yer alan analizlerde, Reform UK’nin başarısının yalnızca göç meselesine dayanmadığı belirtiliyor. Parti aynı zamanda “sisteme öfke”, “Londra elitlerine tepki” ve ekonomik durgunluk üzerinden geniş bir seçmen kitlesine ulaşmayı başardı. Özellikle Brexit yanlısı bölgelerde Reform UK’nin yükselişi dikkat çekiyor.

Starmer neden baskı altında?

2024 seçimlerinde büyük bir zafer kazanan Labour lideri Keir Starmer, kısa sürede ciddi bir memnuniyetsizlik dalgasıyla karşı karşıya kaldı. Parti içinde özellikle ekonomi politikaları, kamu harcamaları ve dış politika konularında eleştiriler artıyor.

Gazze savaşı nedeniyle Müslüman seçmen tabanında yaşanan kopuş da Labour açısından büyük bir sorun haline geldi. Manchester ve Londra gibi şehirlerde bağımsız adaylar ile Yeşiller Partisi’nin güç kazanması, Labour’ın geleneksel tabanında erime yaşandığını gösteriyor.

Bazı bölgelerde Labour’ın onlarca yıldır kontrol ettiği belediyeleri kaybetmesi İngiliz siyasetinde “kırmızı duvarın çöküşü” olarak yorumlanıyor. Özellikle Wigan, Salford, Tameside gibi geleneksel işçi kentlerinde yaşanan kayıplar dikkat çekiyor.

Bir dönem İngiltere siyasetinin ana gücü olan Muhafazakâr Parti de seçimlerde beklenen toparlanmayı gösteremedi. Parti lideri Kemi Badenoch yönetimindeki Muhafazakârlar, hem Labour’a hem de Reform UK’ye oy kaybediyor.

Özellikle sağ seçmenin önemli bir kısmı Reform UK’ye kayarken, merkez sağ seçmenlerin bir bölümü Liberal Demokratlara yöneliyor. Bu durum Muhafazakâr Parti’yi tarihinin en zayıf dönemlerinden biriyle karşı karşıya bırakmış durumda.

Londra’da siyasi deprem ihtimali

Analizler en büyük siyasi sarsıntının Londra’da yaşanabileceğini düşünüyor. 2022’de büyük başarı elde eden Labour’ın bu kez yüzlerce sandalye kaybetme riskiyle karşı karşıya olduğu belirtiliyor.

Anketlere göre Yeşiller Partisi özellikle genç seçmenler arasında ciddi yükseliş gösteriyor. Reform UK ise göç karşıtı söylemler üzerinden dış banliyölerde etkisini artırıyor. Londra’da beş farklı siyasi hattın aynı anda güç kazandığı ifade ediliyor: Labour, Muhafazakârlar, Reform UK, Yeşiller ve Gazze merkezli bağımsız adaylar.

Bu seçimler İskoçya ve Galler’deki siyasi dengeyi de etkiliyor. Özellikle İskoç Ulusal Partisi (SNP) ve Galler’deki Plaid Cymru için seçim sonuçları büyük önem taşıyor.

Bazı analizlere göre Reform UK’nin İskoçya ve Galler’de de yükselmesi, Birleşik Krallık içindeki milliyetçi dengeleri yeniden değiştirebilir. Bu durum önümüzdeki yıllarda İngiltere’nin anayasal yapısı ve birlik tartışmalarını yeniden gündeme taşıyabilir.

İngiltere’de yeni dönem mi başlıyor?

İngiliz siyasetinde uzun yıllardır iki büyük parti merkezli yapı hâkimdi. Ancak son seçim sonuçları, ülkenin giderek parçalı bir siyasi düzene doğru ilerlediğini gösteriyor.

Uzmanlara göre artık seçmenler yalnızca Labour veya Muhafazakâr Parti arasında tercih yapmıyor. Göç, Gazze savaşı, ekonomik kriz, kimlik siyaseti ve Brexit sonrası yön arayışı; Reform UK, Yeşiller ve bağımsız hareketler gibi yeni aktörleri güçlendiriyor.

İngiltere’de başlayan bu parçalanmanın önümüzdeki genel seçimlerde çok daha büyük bir siyasi kırılmaya dönüşebileceği değerlendiriliyor. Özellikle Nigel Farage’ın hareketinin mevcut hızını koruması halinde, İngiltere siyasetinde uzun yıllardır görülmeyen ölçekte bir yeniden yapılanma yaşanabileceği konuşuluyor.