Batı’da Yeni Muhalefet Filistin Üzerinden mi Şekilleniyor?

İngiltere’de geçtiğimiz hafta açıklanan yerel seçim sonuçları ülke siyasetinin geleceğini de tartışmaya açtı. Özellikle Londra’nın bazı bölgelerinde yaşanan siyasi kırılma, Gazze savaşı sonrası oluşan toplumsal öfkenin artık sandığa doğrudan yansıdığını gösteriyor. Filistin yanlısı kampanyalarla öne çıkan Yeşiller Parti’si uzun yıllardır merkez solun kalesi kabul edilen bölgelerde ciddi başarılar elde ederken, iktidardaki İşçi Partisi ise tarihinin en ağır yerel kayıplarından biriyle karşı karşıya kaldı.

Özellikle Doğu Londra’daki Hackney seçimleri, İngiliz siyasetinde yeni bir dönemin habercisi olarak değerlendiriliyor. Daha önce yalnızca üç sandalyeye sahip olan Yeşiller, belediye meclisindeki 57 sandalyenin 40’ını kazanırken belediye başkanlığını da elde etti. Bu tablo, sadece klasik çevreci siyasetin değil, Gazze savaşına karşı yükselen vicdani muhalefetin de seçim sonuçlarını belirlemeye başladığını gösteriyor.

Ancak bu seçimleri sıradan bir “Filistin protestosu” olarak okumak eksik kalıyor. Çünkü Londra’daki kampanyalar yalnızca sloganlardan ibaret değildi. Aktivistler ve Yeşil Parti adayları, doğrudan belediyelerin yönettiği milyarlarca sterlinlik emeklilik fonlarını hedef aldı. Yerel yönetimlerin İsrail ordusuna teknoloji sağlayan veya işgal altındaki Batı Şeria’daki yerleşimlerde faaliyet gösteren şirketlere yatırım yapmasını sert şekilde eleştiren kampanyacılar, “yatırımların geri çekilmesi” çağrısını seçimlerin merkezine yerleştirdi.

Bu durum aslında Batı’da son iki yıldır büyüyen daha geniş bir kırılmanın parçası. ABD üniversitelerindeki Gazze protestoları, Avrupa’da İsrail’e silah satışına karşı açılan davalar, liman işçilerinin İsrail bağlantılı gemilere yönelik boykot girişimleri ve akademik çevrelerde yayılan yaptırım çağrıları, artık yalnızca sokak hareketleri olmaktan çıkıp kurumsal siyaseti de etkiliyor. İngiltere’de ise bu dalga ilk kez yerel seçim sonuçlarını doğrudan değiştirmiş görünüyor.

Hackney’deki tartışmaların merkezinde, belediyenin İsrail ordusuna silah ve teknoloji sağlayan şirketlere yaptığı yatırımlar bulunuyor. Aktivistlere göre belediye, aralarında BAE Systems, Palantir Technologies ve Airbnb gibi şirketlerin de yer aldığı kurumlara yaklaşık 106 milyon sterlin yatırım yaptı.

Özellikle Palantir’in adı İngiltere’de son dönemde sık sık tartışılıyor. Şirket yalnızca İsrail ordusuyla ilişkileri nedeniyle değil, aynı zamanda Batı’da büyüyen gözetim teknolojileri ağı nedeniyle de eleştiriliyor. İngiltere Ulusal Sağlık Sistemi’nden (NHS) göç yönetimine kadar birçok alanda veri altyapısı sağlayan şirketin, savaş teknolojileri ile sivil veri yönetimi arasındaki sınırları bulanıklaştırdığı yönünde ciddi eleştiriler bulunuyor. Bu nedenle Filistin yanlısı kampanyalar, “dijital gözetim kapitalizmi” tartışmaları üzerinden de geniş bir destek topluyor.

İngiltere’de özellikle genç seçmenlerin İşçi Partisi’nden uzaklaşmasının temel nedenlerinden biri de bu. Parti lideri Keir Starmer’ın Gazze savaşının ilk dönemlerinde İsrail’e verdiği güçlü destek, parti tabanında ciddi kırılmalara yol açmıştı. Son aylarda parti söylemini yumuşatmaya çalışsa da özellikle Müslüman seçmenler ve üniversite çevrelerinde oluşan tepkinin hâlâ devam ettiği görülüyor.

İngiltere genelinde bağımsız Filistin yanlısı adayların yükselişi, İşçi Partisi içinde de ciddi bir tartışma başlattı. Parti içerisinde bazı isimler, Gazze meselesinin küçümsenmesinin stratejik bir hata olduğunu savunurken, diğerleri ise dış politika eksenli kampanyaların geçici olduğunu düşünüyor. Ancak seçim sonuçları, Filistin meselesinin artık yalnızca dış politika başlığı olmadığını; etik yatırım, belediye bütçeleri, kamu fonları ve şirket ortaklıkları gibi alanlara yayıldığını gösteriyor.

Londra’daki bir diğer dikkat çekici gelişme ise Islington bölgesinde yaşandı. İşçi Partisi belediye kontrolünü korusa da Yeşiller 16 sandalye kazandı. Bölgedeki tartışmaların odağında yine belediyenin yatırım politikaları vardı. Belediye, Barclays ile çalışmayı bırakarak bankacılık hizmetlerini Lloyds’a taşıdı. Aktivistler, Barclays’in İsrail’in savaş finansmanında rol oynadığını savunuyordu.

Fakat burada daha önemli olan şey, Batı siyasetinde yeni bir “ekonomik aktivizm” modelinin ortaya çıkması. Gazze protestoları artık sadece yürüyüşlerden ibaret değil. Belediyelerin yatırım fonları, üniversitelerin ortaklıkları, emeklilik sistemleri ve teknoloji şirketleri doğrudan siyasi mücadelenin alanına dönüşüyor. Aktivistler, “vergilerimizle finanse edilen fonların savaş şirketlerine gitmesine izin vermeyeceğiz” söylemini giderek daha organize bir hale getiriyor.

Bu süreç aynı zamanda Avrupa’daki geleneksel merkez sol partilerin krizini de derinleştiriyor. Fransa’da Jean-Luc Mélenchon çizgisinin yükselişi, Almanya’da genç seçmenlerin sistem partilerinden uzaklaşması ve İngiltere’de Yeşiller’in beklenmedik çıkışı, Batı’da yeni bir muhalefet biçiminin şekillendiğini gösteriyor. Bu yeni muhalefet; iklim krizini, Filistin meselesini, dijital gözetimi ve şirket kapitalizmini aynı siyasi eksende birleştirmeye çalışıyor.

İngiltere’deki seçimler bu nedenle sadece yerel bir başarı hikâyesi değil. Gazze savaşının Batı siyasetinde nasıl uzun vadeli sonuçlar doğurabileceğini gösteren önemli bir işaret olarak görülüyor. Çünkü artık mesele yalnızca Ortadoğu’daki bir savaş değil; Londra’daki belediye bütçelerinden üniversite kampüslerine, teknoloji şirketlerinden emeklilik fonlarına kadar uzanan geniş bir siyasi ve ekonomik çatışma alanına dönüşmüş durumda.