Avrupa Birliği’nden konut hamlesi: Öğrenci ve sosyal konutlara yatırım
Avrupa genelinde derinleşen konut krizine karşı Avrupa Birliği Komisyonu, ilk kez kapsamlı bir konut planını devreye soktu. Salı günü açıklanan “Avrupa Uygun Fiyatlı Konut Planı”, yükselen konut fiyatları ve kiralar karşısında hem kamu hem özel sektör yatırımlarını artırmayı amaçlayan yeni bir yol haritası sunuyor.
Konut fiyatları yükseldi, kiralar arttı
Komisyon verilerine göre, 2013’ten bu yana Avrupa Birliği genelinde konut fiyatları yüzde 60’tan fazla artarken, ortalama kiralar yaklaşık yüzde 20 yükseldi. Bu tablo, Avrupalı hanelerin gelirlerinin giderek daha büyük bir bölümünü konut giderlerine ayırmasına yol açtı. 2023’te haneler ortalama olarak gelirlerinin yüzde 19,7’sini kira ve konut kredilerine harcadı.
Bazı ülkelerde barınma yükü daha ağır
Avrupa’da Konut raporuna göre Yunanistan, Danimarka ve Almanya gibi ülkelerde hanelerin yüzde 13’ünden fazlası, harcanabilir gelirlerinin yüzde 40’ından fazlasını konuta ayırıyor. AB genelinde nüfusun yaklaşık yüzde 16’sı aşırı kalabalık konutlarda yaşarken, yüzde 10,6’sı yeterli ısınma koşullarına erişemiyor.
Boş konutlar var, evsiz sayısı artıyor
AB’de neredeyse 1 milyon kişinin evsiz olduğu belirtilirken, buna karşın mevcut konut stokunun yaklaşık yüzde 20’sinin boş durumda olması dikkat çekiyor. Komisyon, bu çelişkinin konut krizini daha da derinleştirdiğine işaret ediyor.
Yılda 1,6 milyon yeni konuta ihtiyaç var
AB Komisyonu’nun hesaplamalarına göre mevcut ihtiyacın karşılanabilmesi için yeni üretime ek olarak her yıl yaklaşık 650 bin konut daha inşa edilmesi gerekiyor. Bu da yılda toplam 1,6 milyon yeni konut anlamına geliyor. Söz konusu ek konutların maliyetinin ise yıllık yaklaşık 150 milyar euroyu bulacağı öngörülüyor.
Devlet yardımı kuralları esnetilecek
Plan kapsamında Komisyon, sosyal ve uygun fiyatlı konut projelerini hızlandırmak için devlet yardımı kurallarının gözden geçirilmesini öneriyor. Yeni düzenlemeyle, konut projelerine yönelik devlet desteklerinin önceden bildirim ve onay gerektirmeden uygulanabilmesinin önü açılacak.
Bir AB yetkilisi, bu değişikliğin yalnızca en yoksul kesimler için değil, orta sınıf için de uygun fiyatlı konut üretimini mümkün kılacağını vurguladı.
Kısa süreli kiralamalar mercek altında
Planın bir diğer ayağını, konut arzını daraltan kısa süreli kiralamalara yönelik yeni mevzuat hazırlıkları oluşturuyor. Bu alanda yerel yönetimlerin daha fazla yetkiye sahip olduğu, bazı şehirlerde ise şimdiden sınırlayıcı adımların atıldığı ifade ediliyor.
Milyarlarca euroluk yatırım hedefi
AB, önümüzdeki yıllarda çok yıllı bütçesinden en az 11,5 milyar euroyu, hâlihazırda sosyal ve uygun fiyatlı konutlar için ayrılmış 43 milyar euroya ek olarak harekete geçirmeyi planlıyor. Ulusal ve bölgesel kalkınma bankalarıyla kurumların ise 2029’a kadar yaklaşık 375 milyar euro yatırım yapması bekleniyor.
“Konut temel bir haktır”
Planı değerlendiren Enerji ve Konut Komiseri Dan Jorgensen, Komisyon tarihinde bu göreve atanan ilk isim olarak, “Konut sadece bir meta değildir; temel bir haktır. Avrupa’da herkesin insana yakışır bir eve erişebilmesi için her imkânı seferber etmeliyiz” dedi.
