PKK Cephanesi Kime Kalıyor?

SELAHADDİN CENGELİ

On yıllardır süren çatışmalı sürecin ardından örgütün kendini feshetme kararı alması ve sembolik silah yakma ritüelleriyle kamuoyuna yansıyan yeni evre, beraberinde bölgenin en kritik güvenlik bilmecesini getirdi. Yasal ve siyasi zeminde atılan adımlar bürokratik bir çerçeve sunsa da asıl soru işaretleri sınır hattındaki askeri envanterin geleceğinde düğümleniyor. Suriye iç savaşından bu yana elde edilen gelişmiş füze sistemleri, modern insansız hava araçları ve Irak sahasındaki asimetrik cephane yığınağının nasıl tasfiye edileceği, bölgesel güç dengelerini doğrudan etkileyen bir jeopolitik hesaplaşmaya dönüşmüş durumda.

Güvenlik çevrelerinden sızan bilgilere göre, teslim süreçlerinin resmiyet kazanmasıyla birlikte devasa bir teknik ayıklama mekanizması devreye sokuluyor. Milli İstihbarat Teşkilatı ve Milli Savunma Bakanlığı koordinasyonunda yürütülen çalışmalarda öncelik, örgütün elinde bulunduğu bilinen silah envanterinin istihbarat raporlarıyla birebir çapraz kontrole tabi tutulması olarak öne çıkıyor. Sahadan gelen malzemenin eksiksizliğini denetleyecek olan bu filtreleme, olası bir kayıt dışı sızıntıyı engellemeyi amaçlıyor.

Teknik denetimden geçen malzemeler için üç ana senaryo işletilecek. İlk grupta, özellikle Suriye sahasında koalisyon ortaklığı döneminden kalan NATO standartlarındaki konvansiyonel sistemler, yeni nesil dronlar ve hava savunma donanımları yer alıyor. Bu unsurların teknik kontrollerin ardından Türk Silahlı Kuvvetleri envanterine dahil edilmesi öngörülüyor. İkinci grubu teşkil eden ve askeri kullanım açısından uygun görülmeyen ya da miladını doldurmuş teçhizat ise hammadde olarak eritilerek geri dönüşüme tabi tutulacak. Üçüncü kategorideki diğer menşeili silahların ise üçüncü ülkelere satışı veya takası planlanırken, buradan doğacak mali kaynağın genel bütçeye aktarılması tasarlanıyor.

Kuzey Irak ve Suriye hattındaki pratik gerçeklik, kâğıt üzerindeki planlardan çok daha karmaşık bir tablo çiziyor. Fesih sürecinin öncesinde ve paralelinde sahadaki tahkimatların farklı aktörlere devredildiği görülüyor. Nitekim Karaçoğ Dağı ve Mahmur hattındaki stratejik tünellerin ve mevzilerin Irak merkezi ordusuna bırakılması, sahadaki ilk büyük alan terkine işaret etmişti. Benzer şekilde Şengal hattındaki unsurlarının Haşdi Şabi şemsiyesi altına entegre edilmesi, bölgedeki İran yanlısı Şii milis yapılanmalarının hakimiyetini pekiştirirken, Erbil yönetiminin ve Peşmerge güçlerinin bu stratejik hatta dönüşünü sınırlandırdı.

Suriye sahasında ise yıllardır Rojava merkezli yürütülen yerel çekişmeler yerini farklı bir denkleme bıraktı. Bölgedeki Roj Peşmergeleri denklem dışı tutulurken, Suriye Demokratik Güçleri bünyesindeki yapıların Şam yönetimiyle kurduğu temaslar sonucunda Suriye ordusuna entegrasyon formülleri ağırlık kazandı. Bu adım, Kuzeydoğu Suriye'deki geniş askeri cephaneliğin önemli bir bölümünün fiilen Suriye devletinin denetimine girmesi sonucunu doğuruyor. Behdinan bölgesindeki tünel ağları ve cephaneliklerin Türkiye güvenlik güçlerinin denetimine geçmesi ise sınır hattındaki askeri boşluğu Ankara lehine tescillemiş durumda.

Bütün bu tasfiye ve devir dalgasının dışında kalan en kritik halkayı İran sınırındaki silahlı unsurlar oluşturuyor. Rojhelat merkezli yapıların Tahran ile yürüttüğü dolaylı temaslar ve İran'ın toprak bütünlüğü vurgusu, bu gruptaki silahların akıbetini belirsiz kılıyor. Bölgesel istihbarat analizleri, Doğu Kürdistan sınırındaki lojistik hatların ve cephanelerin Tahran yönetimi tarafından bir tampon unsuru olarak soğukta bekletilmek istendiğine işaret ediyor.

Ortaya çıkan genel manzara, silah bırakma ve fesih kararının tek bir merkeze teslimiyetten ziyade, çok taraflı bir paylaşıma dönüştüğünü gösteriyor. Ankara, sınır güvenliğini tehdit eden unsurları envantere alarak ya da imha ederek nötralize etmeyi hedeflerken; Bağdat, Şam ve Tahran kendi nüfuz alanlarındaki cephaneyi ve yerel milis ağlarını kendi kontrol mekanizmalarına eklemliyor. Dolayısıyla on yılların silah stoğu tamamen yok olmaktan ziyade, bölgedeki devlet aktörlerinin askeri ve istihbari dengelerine pay ediliyor.