Afganistan'ın geleceği tartışılırken en sık sorulan sorulardan biri şudur ki Taliban'a karşı yeniden etkili bir muhalefet veya direniş hareketi ortaya çıkabilir mi?

Son olarak, Ali Hamaney için düzenlenen cenaze töreninde Taliban heyetiyle birlikte, Afganistan Halkı İçin Kurtarma Konseyi adına Ahmad Massoud ve Mohammad Mohaqiq de törene katılım sağladı. Bu görüntülerin ardından kamuoyunda yeniden aynı soru gündeme geldi, acaba Ahmad Massoud, İran'ın desteğiyle yeni bir direniş hareketi başlatabilir mi?

Ancak bu sorunun cevabı yalnızca birkaç tanınmış isme bakılarak verilemez. Afganistan'ın yakın tarihi göstermiştir ki ülkede hiçbir siyasi veya askeri hareket, yalnızca tek bir liderin gücüyle uzun vadeli başarı sağlayamamıştır.

Abdul Rashid Dostum, Afganistan Özbeklerinin en etkili siyasi ve askeri liderlerinden biri olarak uzun yıllar ülke siyasetinde önemli bir rol üstlenmiştir. Ahmad Massoud, babası Ahmad Shah Massoud'un mirasını sürdürmeye çalışan önemli bir muhalif figür olarak öne çıkmaktadır. Mohammad Mohaqiq ise Hazara toplumunun önde gelen siyasi temsilcilerinden biri olarak yıllardır Afganistan siyasetinde etkili bir isimdir.

Bu liderlerin her biri kendi toplumsal tabanında saygınlığa sahip olsa da Afganistan'ın bugünkü siyasi, askeri ve ekonomik koşulları geçmişten oldukça farklıdır. Dengeler değişmiş, toplumun beklentileri de önemli ölçüde dönüşmüştür.

Eğer gelecekte Taliban'a karşı güçlü ve etkili bir muhalefet oluşacaksa, bu yalnızca tek bir kişinin liderliğiyle mümkün olmayacaktır. Böyle bir oluşum ancak farklı etnik grupların ortak hareket etmesine, ortak bir siyasi program üzerinde uzlaşmasına ve Afganistan halkına güven verecek kapsayıcı bir gelecek vizyonu sunmasına bağlıdır.

Bugün Afganistan'ın en büyük ihtiyacı yeni bir iç savaş değildir. Ülkenin ihtiyacı, öncelikle tüm etnik ve toplumsal kesimlerin kendilerini eşit vatandaş olarak gördüğü, hukukun üstünlüğüne dayanan, kapsayıcı, hesap verebilir ve meşru bir devlet yapısının oluşturulmasıdır.

Afganistan'ın geleceği yalnızca silahla değil, siyasetle, uzlaşmayla, eğitimle ve güçlü kurumlarla şekillenecektir. Liderler ve yönetimler değişebilir, ancak kalıcı barış ancak bütün vatandaşların hak ve özgürlüklerini güvence altına alan bir sistem kurulduğunda mümkün olacaktır.

Belki de bugün Afganistan'ın önündeki en önemli soru şudur,Ülkenin farklı siyasi liderleri ve toplumsal temsilcileri, geçmişin ayrılıklarını geride bırakarak ortak bir gelecek inşa edebilecek mi? Bu sorunun cevabını ise zaman ve en önemlisi Afganistan halkının iradesi belirleyecektir.