İsrail'in 2026 Seçimleri Hakkında Bilmeniz Gerekenler: Netanyahu'nun Son Direnişi mi?

Netanyahu’nun “son savaşı”

Haaretz analizinde seçimler, doğrudan Netanyahu’nun “son direnişi” olarak çerçeveleniyor. Bunun temel nedeni, Netanyahu’nun uzun yıllardır inşa ettiği “güvenlik lideri” imajının ciddi biçimde aşınması.

7 Ekim 2023 saldırıları, İsrail tarihinde bir dönüm noktası oldu ve bu saldırının Netanyahu’nun görevde olduğu dönemde gerçekleşmesi, onun en güçlü siyasi argümanını zayıflattı. Buna rağmen Netanyahu, Gazze savaşı, İran’la gerilim ve Lübnan cephesi üzerinden yeniden “güçlü lider” anlatısını kurmaya çalıştı.

Ancak hem hem de Haaretz analizine göre bu strateji beklenen etkiyi üretmiş değil. İsrail kamuoyunda giderek daha fazla seçmen, uzun savaşlara rağmen “kesin zafer” söyleminin somut sonuç vermediğini düşünüyor. Bu durum, seçimlerin merkezine güvenlik politikalarının başarısızlığı tartışmasını yerleştiriyor.

İsrail seçim sistemi nispi temsil esasına dayanıyor ve hiçbir parti tek başına iktidar olamıyor. Bu nedenle seçimlerin gerçek sorusu “kim kazanacak” değil, “kim koalisyon kurabilecek” sorusu.

Haaretz’in vurguladığı temel kırılma noktası da burada ortaya çıkıyor: Netanyahu karşıtı blok genişliyor, fakat kendi içinde parçalı.

Bu bağlamda en önemli gelişme, eski başbakanlar Naftali Bennett ve Yair Lapid’in “Together” ittifakı altında birleşmesi oldu. Bu ittifak, Netanyahu’nun Likud’una karşı ilk ciddi ve organize alternatif olarak görülüyor.

Ancak sorun şu: Bu blok, çoğunluğu elde etmek için küçük partilere—özellikle Arap partilerine—ihtiyaç duyabilir. Haaretz’e göre muhalefetin önemli bir bölümü Arap partileriyle açık iş birliğinden kaçınıyor ve bu durum hükümet kurma matematiğini son derece karmaşık hale getiriyor. Dolayısıyla seçim sonrası tablo büyük ihtimalle yine kilitlenmiş bir parlamento olacak.

Yargı, yolsuzluk ve rejim tartışması

Seçimlerin en belirleyici unsurlarından biri de Netanyahu’nun devam eden yolsuzluk davası.

İsrail Cumhurbaşkanı Isaac Herzog’un olası af tartışmaları bile siyaseti doğrudan etkiliyor. Netanyahu’nun rüşvet, dolandırıcılık ve görevi kötüye kullanma suçlamalarıyla yargılanıyor olması, seçimi hukuki bir referanduma dönüştürüyor.

Bu nedenle seçim, iki farklı İsrail vizyonunun çarpışmasına sahne oluyor: Bir yanda güçlü yürütme, sert güvenlik politikaları ve sağ blok. Diğer yanda kurumsal dengeyi ve yargı bağımsızlığını savunan dağınık bir muhalefet.

2026 seçimleri, klasik iç politika dinamiklerinden ziyade savaş ve jeopolitik krizlerin gölgesinde şekilleniyor. İran’la yaşanan savaş, Lübnan cephesi ve Gazze savaşı, seçim kampanyasının merkezinde yer alıyor. Netanyahu bu krizleri siyasi avantaj haline getirmeye çalışsa da sonuçlar tartışmalı.

Seçmenin zihnindeki temel soru şu: Bu savaşlar İsrail’i daha güvenli mi yaptı, yoksa daha kırılgan hale mi getirdi? Bu soru, seçim sonucunu belirleyebilecek en kritik psikolojik eşiği oluşturuyor.

Arap partileri ve görünmeyen denge

Haaretz analizinin en dikkat çekici noktalarından biri, Arap partilerinin rolüne ilişkin tartışma.

İsrail siyasetinde Arap partileri çoğu zaman “denge unsuru” olarak görülüyor. Ancak hem sağ hem de merkez sağ muhalefetin bu partilerle açık koalisyon kurmaktan kaçınması, sistemin kronik tıkanıklığını derinleştiriyor. Bu durum seçimleri sadece bir liderlik yarışından çıkarıp, İsrail’in “kimin devleti olduğu” sorusuna bağlayan daha derin bir tartışmaya dönüştürüyor.

2026 İsrail seçimleri, klasik anlamda bir iktidar değişimi seçimi değil. Bu seçim üç temel eksende belirleyici olacak:

Netanyahu dönemi sona erecek mi, yoksa yeniden mi üretilecek?

İsrail daha sert güvenlikçi bir çizgiye mi kayacak, yoksa kurumsal denge arayacak mı?

Parçalı siyasi sistem yeni bir çıkış yolu bulabilecek mi?

Haaretz’in işaret ettiği gibi, bu seçim aslında tek bir soruya indirgenebilir: İsrail, krizlerle yönetilen bir güvenlik devletine mi dönüşecek, yoksa kendi iç çelişkileriyle yüzleşerek yeni bir siyasi denge mi kuracak? Bu sorunun cevabı yalnızca İsrail’i değil, tüm Ortadoğu’nun önümüzdeki yıllarını şekillendirecek.

İsrail’de siyasi rekabet

Sağ blok:

İsrail siyasetinde sağ blok, uzun süredir belirleyici olan güvenlikçi ve milliyetçi yaklaşımın taşıyıcısıdır. Bu hattın merkezinde yer alan Likud, devleti sürekli tehdit altında gören bir anlayış üzerine inşa edilmiştir. Bu perspektifte askeri güç, caydırıcılık ve sert dış politika temel önceliklerdir. Filistin meselesinde tavizsiz bir çizgi benimsenir; yerleşim politikaları desteklenir ve iki devletli çözüm fikrine mesafeli yaklaşılır. Ekonomik alanda piyasa yanlısı politikalar öne çıkarken, siyasal düzlemde lider merkezli bir yönetim tarzı giderek daha görünür hale gelmiştir.

Aşırı sağ ve ideolojik derinlik:

Sağ blok içinde daha keskin ve ideolojik bir damar da mevcuttur. Religious Zionism gibi yapılar, İsrail’i dini bir misyonun tezahürü olarak değerlendirir. Bu yaklaşımda toprak meselesi politik bir müzakere konusundan öte bir şeydir ve kutsal bir hak olarak görülür. Batı Şeria’nın ilhakı savunulur, Filistin devletine kesin bir karşıtlık söz konusudur. Bu ideoloji, devletin laik niteliğini geri plana iterken, Yahudi kimliğini ve dini referansları merkeze taşır.

Dini partiler:

İsrail siyasetinde önemli bir yer tutan dini partiler, ideolojik sertlikten ziyade kendi toplumsal varlıklarını koruma refleksiyle hareket eder. Shas ve “Birleşik Tevrat Yahudiliği Partisi” ultra-Ortodoks Yahudi toplulukların temsilcisi olarak öne çıkar. Bu partiler için temel mesele, dini eğitim kurumlarının sürdürülmesi, gençlerin askerlikten muaf tutulması ve geleneksel yaşam biçiminin devlet tarafından desteklenmesidir. Bu nedenle siyasal olarak esnek davranabilir, çıkarlarını garanti altına alacak her türlü koalisyona katılabilirler.

Merkez ve merkez-sağ:

İsrail siyasetinde merkez ve merkez-sağ partiler, daha dengeli ve pragmatik bir yaklaşımı temsil eder. Yesh Atid, laik orta sınıfın sesi olarak öne çıkar ve demokratik kurumların güçlendirilmesini, yargı bağımsızlığını ve Batı ile uyumlu bir dış politikayı savunur. Güvenlik konusunda tamamen yumuşak bir çizgide olmasa da, daha ölçülü ve diplomatik bir yaklaşım benimser.

Buna karşılık Ulusal Birlik, güvenlik bürokrasisinden gelen isimlerin ağırlıkta olduğu bir yapıdır. Bu çizgide güvenlikten taviz verilmez, ancak iç politikada kutuplaşmanın azaltılması gerektiği vurgulanır. Devletin kurumsal yapısının korunması, lider odaklı siyasetin sınırlandırılması gerektiği düşüncesi öne çıkar.

Sağ ile merkez arasında:

Yamina gibi yapılar, sağ ile merkez arasında bir geçiş hattı oluşturur. Bu çizgi, ekonomik olarak liberal, güvenlik konusunda sert, ancak mevcut liderliğe eleştirel bir pozisyon alır. Bu nedenle ideolojik olarak sağda konumlanmasına rağmen, siyasal olarak farklı koalisyon ihtimallerine açık bir esneklik gösterir.

Sol ve liberal blok:

İsrail’de sol ve liberal partiler, daha çok barış süreci, insan hakları ve demokratik değerler üzerinden siyaset üretir. İşçi Partisi tarihsel olarak devletin kurucu gücü olmasına rağmen günümüzde ciddi bir güç kaybı yaşamıştır. Buna rağmen iki devletli çözümü savunmaya devam eder.

Meretz ise daha net bir sol-liberal çizgide konumlanır. Azınlık hakları, ifade özgürlüğü ve barış politikaları bu partinin temel öncelikleridir. Ancak toplumsal karşılığı sınırlı olduğu için siyasal etkisi de dar bir çerçevede kalmaktadır.

Arap partileri:

İsrail vatandaşı Arapların temsilini üstlenen Hadash-Ta'al ve Ra'am gibi partiler, sistemin en tartışmalı ama aynı zamanda en kritik aktörleri arasında yer alır. Bu partiler eşit vatandaşlık, ayrımcılığın sona ermesi ve Filistin meselesinde adil bir çözüm talep eder. Ancak İsrail siyasetinde çoğu zaman dışlanan bu yapılar, hükümet kurma süreçlerinde kilit rol oynayabilecek bir denge unsuru olmasına rağmen, siyasi sistemin sınırları içinde tutulur.

İsrail’de partiler arasındaki farklar teorik olarak belirgin görünse de, pratikte siyaset üç temel eksen etrafında şekillenir: Güvenlik politikaları, liderlik etrafındaki kutuplaşma ve devletin karakterine ilişkin tartışmalar. Bu nedenle yaklaşan seçimler, klasik bir sağ-sol rekabetinden çok, devletin gelecekte nasıl bir yön izleyeceğine dair daha derin bir sorgulamayı ifade eder.