Küresel Yahudi Dengesi Değişiyor: İsrail Yeni Demografik Merkez Haline Geliyor

Londra merkezli düşünce kuruluşu Yahudi Politikaları Araştırma Enstitüsü (JPR) tarafından yayımlanan yeni rapor, küresel Yahudi nüfusunun tarihsel merkezinin hızla İsrail’e kaydığını ortaya koydu. Rapora göre mevcut demografik eğilimler devam ederse, on yıldan kısa bir süre içinde dünya üzerindeki Yahudilerin çoğunluğu İsrail’de yaşayacak.

Rapor, antisemitizm, göç, diaspora toplumlarının küçülmesi, asimilasyon ve siyasi kırılmalar gibi birçok küresel gelişmeye dayanıyor. Özellikle Avrupa ve Kuzey Amerika’daki Yahudi topluluklarının giderek daha fazla güvenlik kaygısı yaşadığı, buna karşılık İsrail’in “merkez ülke” haline geldiği vurgulanıyor.

İsrail merkezli demografi araştırmacıları da son yıllarda benzer bir dönüşüme dikkat çekiyordu. İsrail Ulusal Güvenlik Araştırmaları Enstitüsü’nün (INSS) yayımladığı analizlerde, 1945’te dünya Yahudilerinin yalnızca yüzde 5’inin İsrail’de yaşadığı, bu oranın 2023 itibarıyla yaklaşık yüzde 45’e ulaştığı belirtilmişti. Aynı çalışmada, İsrail’in artık dünyanın en büyük Yahudi nüfusunu barındıran ülke konumuna geldiği ifade edildi.

Aslında bu dönüşüm uzun süredir öngörülüyordu. Pew Research Center tarafından daha 2015 yılında yayımlanan projeksiyonlarda, 2050’de dünya Yahudilerinin çoğunluğunun İsrail’de yaşayacağı tahmin edilmişti. Ancak son yıllarda yaşanan jeopolitik krizler, antisemitizmdeki yükseliş ve Gazze savaşı sonrası Batı’daki toplumsal gerilimler bu süreci hızlandırmış görünüyor.

Özellikle Avrupa’da güvenlik kaygılarının büyümesi dikkat çekiyor. İngiltere’de son dönemde yaşanan antisemitik saldırılar sonrası terör alarm seviyesinin yükseltilmesi ve Yahudi topluluklarının kamusal görünürlüğünü azaltmaya başlaması, Batı medyasında geniş yankı uyandırdı. JPR’nin ayrı bir çalışmasına göre yalnızca 2025 yılında İngiltere’den İsrail’e göç eden Yahudilerin sayısı son 40 yılın en yüksek seviyesine ulaştı.

Bunun yanında İsrail’in yüksek doğurganlık oranları da demografik dönüşümde kritik rol oynuyor. Özellikle Ortodoks ve Haredi Yahudi topluluklarındaki nüfus artışı, diaspora Yahudiliğine kıyasla İsrail merkezli büyümeyi hızlandırıyor.

Ancak rapor “diaspora Yahudiliğinin geleceği” konusunda da ciddi tartışmalar doğuruyor. ABD’de yapılan son kamuoyu araştırmaları, özellikle genç Yahudiler arasında İsrail hükümetine yönelik eleştirilerin arttığını gösteriyor. Buna rağmen güvenlik kaygıları ve antisemitizm korkusu, İsrail’i birçok Yahudi için hâlâ “nihai güvenli merkez” olarak öne çıkarıyor.

Uzmanlara göre önümüzdeki yıllarda İsrail’in demografik ve kültürel anlamda da dünya Yahudiliğinin ana merkezi haline gelmesi bekleniyor. Bu durumun ise hem Ortadoğu siyasetini hem de diaspora-toplum ilişkilerini yeniden şekillendirebileceği değerlendiriliyor.